Ẩm thực Việt với những món ăn đặc trưng, đậm đà, ngon miệng, ít béo, hài hòa, tốt cho sức khỏe đã lọt vào“mắt xanh” của những thực khách sành ăn, của các tín đồ đam mê ẩm thực trên khắp thế giới với sự đa sắc, tinh tế, quyến rũ…

Việt Nam là đất nước nông nghiệp với nguồn thực phẩm đa dạng, phong phú. Trong kho tàng văn hóa ẩm thực, Việt Nam được biết đến là quốc gia của những món ăn ngon dân dã khởi nguồn từ nền văn minh lúa nước. Chỉ từ những nguyên liệu đơn giản, người Việt có thể chế biến ra hàng loạt món ăn ngon theo đặc trưng vùng miền độc đáo, riêng biệt, quyến rũ.

Nhưng, dẫu là miền núi, cao nguyên hay đồng bằng, trung du hoặc vùng biển hay sông nước thì cuộc sống của người Việt vẫn luôn gắn bó với cây lúa và văn hóa ẩm thực Việt Nam bắt nguồn từ những điều rất đỗi dung dị như câu ca dao: “Anh đi anh nhớ quê nhà, nhớ canh rau muống nhớ cà dầm tương”.

Chỉ tính riêng nguyên liệu từ hạt gạo bé xíu cũng đã có hàng trăm món ăn được chế biến từ đơn giản đến công phu, mang đủ phong vị và màu sắc. Bánh phở trắng muốt được làm từ bột gạo xay hoặc nghiền rồi cán thành bánh và cắt sợi phổ biến trên khắp Việt Nam. Khi kết hợp với những loại nước dùng, thịt, gia vị khác nhau lại mang đến những trải nghiệm khác biệt cho người thưởng thức.

Tương tự, món bánh cuốn cũng được tráng mỏng từ bột gạo xay, cuộn với nhân thịt hoặc hành, trứng, thậm chí cuộn không nhân... dùng với nước mắm đặc chế thì ngon quên cả đất trời. Những sợi bún mảnh hoặc dày, màu ngà hay trắng muốt trong những món ăn sáng đã thành danh như bún bò Huế, bún chả, bún ốc và bún thang Hà Nội hay bún riêu cua biến tấu hương vị 3 miền cũng khiến thực khách cảm thấy “tan chảy”.

Thậm chí, chẳng cần mất công chế biến thành phở, bún hay bánh cuốn, bánh canh,... những món cơm lam Tây Bắc, cơm gà Hội An, cơm tấm miền Tây,… cũng khiến vị giác của người thưởng thức phải nhảy múa. Và trong những lễ hội, tiệc tùng, mâm cỗ của người Việt không thể thiếu một trong những món xôi như: xôi ngũ sắc, xôi vò, xôi gấc, xôi đậu xanh, xôi lạc,…

Những món bánh làm từ gạo cũng đa dạng không kém. Nào là bánh tẻ, bánh nếp, bánh dán, bánh xèo, bánh gối, bánh bò, bánh dày, bánh giò, bánh đúc, bánh bèo, bánh nậm, bánh khọt… Chỉ những món ngon từ gạo thôi, cũng không nhiều người Việt có duyên thưởng thức hết, bởi sự đa dạng của 3 miền Bắc, Trung, Nam với thói quen sinh hoạt, cách ăn uống, lễ nghi khác nhau.

Từ Bắc vào Nam, mỗi vùng miền đều có những món ăn ngon mang bản sắc riêng mà bất cứ ai cũng muốn thưởng thức. Nếu ẩm thực miền Bắc đặc trưng bởi sự thanh đạm, miền Trung cay nồng, thì miền Nam lại thiên về vị ngọt trong những món ăn đặc sản đến dân dã. Chính nhờ sự đa dạng về địa lý, khí hậu và văn hóa mà Việt Nam có vô số món ăn ngon, khác biệt với thế giới, màg bất cứ du khách nào đến đây cũng ăn hoài, ăn mãi không thấy chán.

Không chỉ vậy, ẩm thực Việt Nam còn hấp dẫn hơn nữa với các món ăn được 54 dân tộc anh em sáng tạo. Những món ăn từ cá suối, rau rừng ở Tây Bắc và Tây Nguyên tạo nên cảm nhận khác biệt không giống ở bất kể vùng miền nào. Mỗi món ăn được bài trí theo óc sáng tạo của người đầu bếp, tự do nhưng rất hài hòa, hương thơm ngây ngất, tiếng nhai “rôm rốp” cùng mùi vị đậm đà là điểm nổi bật lấy lòng mọi du khách quốc tế khi trải nghiệm ẩm thực Việt.

Nói về ẩm thực Việt Nam, Đại sứ Palestine tại Việt Nam, Trưởng đoàn ngoại giao tại Việt Nam, ông Saadi Salama cho rằng: "Bữa cơm của người Việt là sự cân bằng dinh dưỡng tuyệt vời. Người Việt luôn tôn trọng thành phần trong bữa cơm hàng ngày. Một bữa ăn đủ đầy dinh dưỡng và lành mạnh đối với các gia đình chính là sự cân bằng giữa đạm và chất xơ, giữa tinh bột và chất béo với các món mặn, món xào, luộc và món canh".

Sự lành mạnh của ẩm thực Việt không đến từ nhiều kỹ thuật hiện đại hay màu mè mà đến từ cảm xúc “cơm nhà” và mùi vị quê hương. Điều này có thể hơi trừu tượng nhưng quả thực, “cơm nhà” là thứ gì đó đã len lỏi, thấm sâu vào trái tim mỗi người con Việt tự bao đời.

“Người Việt Nam “tôn thờ” gia vị nhưng không phụ thuộc, nghĩa là biết cách gia giảm, nêm nếm khi nào cần gia vị và món nào cần gia vị gì. Chủ yếu dùng phương pháp luộc, hấp và nướng để giữ được hương vị nguyên bản của nguyên liệu. Khi ấy, gia vị chỉ là “gió thoảng mây bay” để trang trí cho món ăn thêm thi vị mà thôi. Cái tinh tế của người Việt là luôn biết tách riêng gia vị, nước chấm để hương vị không lẫn vào nhau”, Đại sứ Saadi Salama nói. Đơn cử như món gỏi cuốn, phở cuốn của ta, nếu trộn tất thảy gia vị vào thì đâu còn hấp dẫn nữa. Tắm trong nước sốt, nước chấm đôi khi không phải là cách làm một món ăn hấp dẫn hơn.

Trong một số nền ẩm thực khác, việc ướp nguyên liệu với nhiều gia vị để giúp tăng thêm vị thơm ngon sẽ khiến món ăn dễ bị ngấy, người ăn cũng khó phân biệt được hương vị ban đầu của nguyên liệu. Nhưng người Việt luôn tôn trọng vị ngon nguyên thủy của món ăn, và đó cũng là bí quyết giúp ẩm thực Việt đạt được sự lành mạnh từ xa xưa.

Đại sứ Saadi Salama khẳng định: “Nước mắm là tinh túy đánh đấu đặc trưng của ẩm thực Việt trên bản đồ thế giới, giúp đưa những món ngon của dân tộc Việt va chạm với nhiều nền văn hóa khác và được bạn bè năm châu “khắc cốt ghi tâm””.

Mỗi món ăn của người Việt từ vỉa hè giản dị đến nhà hàng sang chảnh đều chung thủy với một công thức cân bằng, luôn có rau gia vị đi kèm. Chẳng hạn bún chả luôn có rau thơm, phở luôn có hành, bún riêu luôn có rau sống thái nhỏ... Hoặc các món cuốn luôn có một “rừng” rau thơm đi theo để song hành. Việc kết hợp này không chỉ giúp món ăn dậy thêm hương vị mà các loại rau thơm còn giúp nâng cao sức đề kháng, mang lại rất nhiều lợi ích cho sức khỏe.

Từ những món đơn giản cho đến vô cùng cầu kỳ thì người Việt đều có sự phối kết hợp hài hòa, mang đến bất ngờ và ấn tượng. Chẳng hạn, những món mang tính thanh mát như vịt hay ốc thường kết hợp với các gia vị có tính nóng như rau răm, gừng hay sả, ớt… Việc sử dụng nước mắm nêm nếm, kết hợp với những loại gia vị đặc trưng chua, cay, mặn, ngọt... khiến món Việt vừa thanh mát, vừa đậm đà, hài hòa âm dương, giúp dạ dày dễ chịu. Đây cũng là điều đặc biệt nổi bật của ẩm thực Việt Nam.

Cũng bởi thế, cuối năm 2022, Giải thưởng Ẩm thực Thế giới - World Culinary Awards (nằm trong hệ thống Giải thưởng Du lịch Thế giới - World Travel Awards) đã vinh danh Việt Nam là “Điểm đến ẩm thực tốt nhất châu Á 2022”, vượt qua các tên tuổi khác trong khu vực như Trung Quốc, Malaysia, Singapore, Hàn Quốc, Thái Lan... Đây là lần thứ 3, cái tên Việt Nam được xứng tên ở giải thưởng uy tín này.

Nhiều năm qua, rất nhiều tạp chí, chuyên trang du lịch ẩm thực nổi tiếng thế giới cũng dành những bài viết ca ngợi Việt Nam như một điểm đến để thưởng thức ẩm thực.

Cuối tháng 1/2023, chuyên trang du lịch Travel and Leisure của Mỹ đã vinh danh Việt Nam là điểm đến có nền ẩm thực hàng đầu châu Á trong danh sách Bucket List Places in Asia năm 2023, đặc biệt là ẩm thực đường phố. Chuyên trang này cũng đề xuất những nơi tốt nhất để du khách khám phá ẩm thực ở Việt Nam là Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM. Các món ăn nên thử gồm phở, bánh mì, bánh cuốn...

Travel and Leisure cũng cho rằng, nếu có một nền văn hóa ẩm thực nào có vị thơm ngon đậm đà khó cưỡng thì đó chắc chắn là ẩm thực Việt Nam với sự độc đáo, hấp dẫn và ngon miệng.

Trong khi đó, chuyên trang du lịch nổi tiếng The Travel (Canada) vinh danh Việt Nam ở vị trí thứ 5 trong danh sách bình chọn 10 quốc gia có nển ẩm thức hấp dẫn hàng đầu thế giới, từ độc giả. Theo The Travel, ngoài phở, du khách có thể trải nghiệm các món như nem rán, bánh mì, cơm rang, cơm tấm...

TasteAtlas - trang thông tin chuyên về ẩm thực nổi tiếng thế giới đã công bố giải thưởng ẩm thực năm 2023 và xếp hạng các nền ẩm thực của các nước châu Á.

Theo đó, ẩm thực Việt Nam xếp vị trí thứ 6. Trang này cũng đưa ra 5 món ăn tiêu biểu nhất của Việt Nam gồm bánh mì, phở, chả giò, bò kho, bún bò Huế; 5 sản phẩm (về ẩm thực) tiêu biểu là cà phê đá, nước mắm Phú Quốc, cà phê Việt Nam, cà phê trứng và chả lụa. Trước đó, tháng 12/2022, TasteAtlas đã công bố Việt Nam xếp thứ 20 trong xếp hạng 100 nền ẩm thực tuyệt nhất thế giới...

Chuyên trang du lịch Traveller của Australia đã đề xuất bánh cuốn của Việt Nam là một trong 10 món ăn hấp dẫn mà du khách cần thưởng thức trong năm 2023. Trang này miêu tả cách tạo ra từng lớp bánh cuốn từ bột gạo, tráng mỏng, hấp chín, cuốn cùng nhiều loại nhân khách nhau, phổ biến là mộc nhĩ, thịt băm...

Món bánh cuốn được ăn kèm với hành khô phi thơm, các loại rau gia vị và nước chấm đặc trưng cho từng vùng miền. Bên cạnh bánh cuốn, chuyên trang Traveller của Australia còn khẳng định, các món ăn của Việt Nam thật sự đáng kinh ngạc. Mọi thứ đều ngon, từ phở, bún, mì đến thịt nướng, các loại salad đến bánh xèo vàng giòn rụm...

Bánh xèo được nhiều chuyên gia ẩm thực thế giới ví như món bánh crepe tuyệt ngon của Việt Nam. Năm 2013, Helen Clark và Karryn Miller là hai cây bút chuyên về ẩm thực nổi tiếng trên trang CNN đã có bài viết giới thiệu bánh xèo. 

Năm 2016, trên CNN tiếp tục có một bài bình chọn, khẳng định “Bánh xèo là một trong những món ăn ngon nhất Việt Nam”. CNN miêu tả: “Một chiếc bánh xèo ngon là phải giòn rụm, lớp vỏ ngoài vàng ươm và nở phồng lên với nhân tôm, thịt heo, giá đỗ và được ăn kèm với các loại rau thơm hết sức thú vị”.

Nem rán, phở cuốn cũng có mặt trong top 10 và 50 món ăn ngon nhất thế giới, do CNN Travel xếp hạng năm 2015 và 2016. Cơm tấm Sài Gòn cũng thuộc top 10 món ăn xác lập kỷ lục châu Á theo bộ giá trị “Giá trị ẩm thực châu Á”...

Năm 2013, đầu bếp khiếm thị gốc Việt Christian Hà đã chinh phục Ban giám khảo Master Chef - Vua đầu bếp Mỹ khi thực hiện món ăn hương vị truyền thống Việt ở vòng chung kết với thực đơn: Cá kho tộ, nộm đu đủ và kem chanh dừa, đưa Hà trở thành quán quân.

Tháng 11/2014, trang Buzzfeed xếp cà phê trứng Việt Nam đứng đầu danh sách “Các loại đồ uống được pha chế từ cà phê bạn nên thử trong đời”. Tháng 2/2017, thức uống đặc biệt này lại một lần nữa xuất hiện trên sóng truyền hình CNN của Mỹ.

Trước đó, nem vuông Hải Phòng được CNN bình chọn là một trong những món ăn đường phố hấp dẫn nhất châu Á. Tác giả Patricia Schultz đã đưa món chả cá Lã Vọng vào cuốn “1.000 nơi nên biết trước khi chết” (1.000 Places to See Before You Die), Hãng tin MSNBC chọn nhà hàng Chả cá Lã Vọng Hà Nội ở vị trí thứ 5 trong 10 nơi nên biết trước khi... qua đời (năm 2003).

Chưa hết, món ăn là đặc sản của Sài Gòn, được làm từ gạo vỡ, ăn kèm với sườn nướng, bì, chả, trứng, dưa chuột, rưới thêm nước mắm hoặc nước sườn nướng, cơm tấm cũng nằm trong danh sách 40 đặc sản ngon nhất Việt Nam do CNN công bố.

Còn “Cao lầu là món ngon chứa đựng được lịch sử của cả Hội An”, là đánh giá của nhật báo The Guardian về đặc sản Quảng Nam làm siêu lòng bao thực khách...

Đặc biệt, phở được coi là “đại sứ ẩm thực”, góp phần vinh danh văn hóa của Việt Nam với bạn bè quốc tế. Mới đây, món phở - tinh hoa ẩm thực Việt Nam được chuyên trang ẩm thực nổi tiếng TasteAtlas đưa vào danh sách 100 món ăn ngon và nổi tiếng nhất thế giới.

TasteAtlas nhận định, phở là món ăn truyền thống của Việt Nam, là một món ăn quốc dân, món ăn đường phố, thể hiện phong cách sống của người Việt. Món ăn hấp dẫn bởi sự cầu kỳ trong công thức nấu và hương vị độc đáo, nhưng vẫn đem lại cảm giác đơn giản, tao nhã.

Trước đó, vào năm 2018, chuyên mục du lịch của trang CNN đã bình chọn 30 món ăn ngon nhất thế giới, trong đó phở Việt Nam đứng ở vị trí thứ 2. Trang Business Insider cũng từng đưa ra danh sách “40 món ăn ngon của thế giới nên ăn thử một lần trong đời” trong đó có phở.

Phở Việt Nam còn được tôn vinh trên công cụ tìm kiếm Google Doodle vào ngày 12/12/2021. Doodle phở xuất hiện trên trang chủ của Google ở 20 quốc gia bao gồm Việt Nam, Anh, Mỹ, Canada, Israel, Áo…

Đại diện Google cho biết, phở được coi là một trong những món ăn đặc trưng nhất của người Việt Nam. Người Việt có thể ăn phở vào bất cứ thời gian nào trong ngày. Đây là một món ăn đơn giản nhưng hội tụ nhiều đặc trưng của ẩm thực Việt, được bạn bè quốc tế ưa chuộng.

Có thể thấy phở là một đại diện cho ẩm thực Việt Nam. Qua đó, hình ảnh Việt Nam giàu bản sắc cũng được quảng bá rộng rãi đến bạn bè quốc tế.

Ở trong nước, ngày 12/12 hằng năm đã được chọn là “Ngày của Phở”. Sự kiện này được khởi xướng từ năm 2017. Từ đó đến nay, chuỗi sự kiện “Ngày của phở” đã trở thành một hoạt động văn hóa ẩm thực thường niên. Đây là một hoạt động quảng bá văn hóa ẩm thực quan trọng, góp phần nâng tầm ẩm thực Việt Nam và lan tỏa món phở truyền thống của Việt Nam ra khắp thế giới.

Gần đây nhất, “Ngày của Phở” năm 2022 có chủ đề “Phở Việt - Tinh hoa hội tụ” diễn ra tại thành phố Nam Định với nhiều hoạt động hấp dẫn dành cho thực khách và du khách trải nghiệm như: Cuộc thi “Đi tìm người nấu phở ngon”, thi viết kể chuyện về phở, chương trình “Phở xuống phố”…

Ở Hà thành, phở là một thứ quà sáng đặc biệt. Người ta có thể bắt gặp các quán phở ở hầu hết các con phố ở Thủ đô, nhưng với hương vị và phong cách đặc biệt, những quán phở gia truyền như 49 Bát Đàn, Phở Thìn bờ hồ đủ khiến thực khách kiên nhẫn xếp hàng dài để được thưởng thức.

Quán phở 49 Bát Đàn khá nhỏ, thấp, bên trong chỉ vỏn vẹn vài bộ bàn ghế gỗ thô mộc, cũ kỹ, đã tồn tại gần 1 thế kỷ. Bếp phở nằm ngay gần cửa vào. Một người đàn ông thoăn thoắt thái những miếng thịt mỏng tang, to bản từ tảng thịt chín thơm gây gây mùi bò. Những tảng thịt nạm hay mỡ gầu không quá béo nhưng lại quánh như sáp, giòn, không dai, rất hấp dẫn cả thị giác, khứu giác và vị giác của thực khách. 

Bên cạnh là hai thanh niên khác, một người thoăn thoắt nhúng bánh phở, gắp vào bát; người kia nhanh tay thả thịt, hành, gia vị, chan nước phở, rồi đưa cho khách và thu tiền. Không ai ngơi tay chút nào, tất cả như một dây chuyền sản xuất nhanh và đều nhịp mà vẫn không xuể.

Mỗi buổi sáng, đặc biệt là các ngày thứ Bảy, Chủ nhật, hàng trăm “thượng đế” của tiệm phở này phải xếp hàng, đợi chờ rất lâu, nhanh thì 15 phút, lâu thì cả tiếng đồng hồ mới được thưởng thức. Điều tuyệt vời là dù phải xếp hàng nhưng không có cảnh chen lấn, xô đẩy, có người còn mang cả báo ra đọc, thong thả chờ đến lượt.

Dân sành ăn bảo nhau, muốn ăn phở 49 Bát Đàn phải đi ít nhất hai người, một người xếp hàng, người kia ngồi giữ chỗ, vì quán lúc nào cũng đông nghịt, khi bê bát phở nóng bỏng, sóng sánh trên tay, sẽ rất vất vả tìm chỗ. Không chỉ được thưởng thức bát phở ngon, thịt bò thái tươi rói, thơm ngậy, nước dùng ngọt vị xương hầm, đúng kiểu phở Hà Nội truyền thống; việc phải xếp hàng, trả tiền trước và tự tay bê bát phở nóng bỏng tìm chỗ ngồi cũng là cái thú của nhiều người dân Thủ đô trong buổi sáng ngày cuối tuần.

Tò mò, nhiều du khách nước ngoài cũng đến đây, xếp hàng để thưởng thức món ăn nổi tiếng, chuẩn vị Hà Nội này, và không tiếc lời khen ngợi. Cũng vì thế, phở 49 Bát Đàn ngày càng nổi tiếng và dòng người phải xếp hàng ngày càng dài.

Không phải chỉ để ăn cho no, người ta tìm đến đây, chẳng ngại chen chúc, chờ đợi thật lâu để thưởng thức những miếng ngon lành, trọn vẹn của một bát phở truyền thống đúng nghĩa. Những bát phở đầy đặn với thịt bò mềm tươi, thơm lừng mùi hương hấp dẫn lạ kỳ với nước dùng ngậy béo ấy không cần rau sống hay chanh, quất ăn kèm.

Thưởng thức phở 49 Bát Đàn với mấy miếng quẩy vàng ươm, thơm giòn, mới cảm nhận hết thế nào là nét tinh túy đặc sắc của một món ngon mang cả linh hồn của ẩm thực truyền thống ở đất Hà thành.

Quán phở 49 Bát Đàn có từ những năm 60 của thế kỷ trước, khi người dân Hà thành sống theo chế độ tem phiếu, xếp hàng mua thực phẩm… vô tình tạo nên một nếp sống. Từ mớ rau úa vàng tới con cá biển nhỏ hơn lòng bàn tay và ngay cả việc muốn uống vài vại bia hơi hoặc ăn tô phở “không người lái”, người Hà Nội luôn phải xếp hàng, đã phần nào tạo nên nếp sống trật tự. Ăn phở xếp hàng đã trở thành kỷ niệm, ăn sâu vào ký ức của thế hệ lúc bấy giờ.

Cái thú xếp hàng ăn phở, ngoài sự văn minh, thanh lịch của người Hà Nội, còn là cái thú ẩm thực kỳ thú của dân sành ăn, cần giữ gìn và trân trọng. Thi thoảng có ai đó chen ngang, họ cũng ít khi đôi co nặng lời vì họ biết, đó không phải thực khách của phở Bát Đàn.

Không ít người cho rằng, việc gì phải mất thời gian, công sức xếp hàng chờ đợi để ăn một tô phở, trong khi ăn ở nhiều địa điểm khác giá thành còn rẻ hơn rất nhiều. Nhưng cái giá giữa việc xếp hàng, chờ đợi với chất lượng của tô phở mang đậm hương vị phở Hà Nội thì quả là cũng rất đáng. Nếu chưa thử xếp hàng, chưa thử thưởng thức, thì có lẽ người ta sẽ cho đó là ngớ ngẩn hay chỉ những người rảnh rỗi mới có thời gian như vậy. Nhưng khi đã “trót” thử rồi, lại chẳng thể dứt ra được.

Quán Phở Thìn 13 Lò Đúc xuất hiện ở Hà Nội từ năm 1979. Hơn 40 năm tồn tại và phát triển, cùng với nhiều quán phở nổi tiếng khác của Hà Nội như: Phở Thìn Bờ Hồ, phở Bát Đàn, phở Lý Quốc Sư, phở Sướng, phở gánh…, Phở Thìn 13 Lò Đúc là một trong những địa chỉ ẩm thực ngon mà du khách lựa chọn ghé qua khi đến Hà Nội.

Phở Thìn 13 Lò Đúc là câu chuyện đời người, đời làm nghề của ông chủ Nguyễn Trọng Thìn dày công gây dựng bí quyết từ ngày đầu mở quán và đang tiếp tục đưa thương hiệu này lan xa. Quán nổi tiếng với món phở tái lăn, nước dùng ngơm ngậy, nhiều hành. Bí quyết làm nên tên tuổi như bây giờ của Phở Thìn Lò Đúc chính là ở cách xào bò xém lửa như “lăn” trên chảo mỡ nóng già, không tái mà cũng không kỹ quá.

Đến giờ, ông Thìn không còn trực tiếp nấu phở phục vụ khách mà chuyển giao công nghệ cho con cháu nối nghiệp và nhượng quyền thương hiệu, từng bước xây dựng thương hiệu mạnh để vươn ra thế giới.

Đến nay, Phở Thìn 13 Lò Đúc đã xây dựng được 14 cơ sở ở trong nước và quốc tế. Tháng 3/2019, quán mở chi nhánh ở khu vực Ikebukuro, Tokyo (Nhật Bản), thu hút 2.500 lượt khách mỗi ngày. Nhiều người Nhật Bản đã xếp hàng để được vào quán thường thức phở Hà Nội. Trước đó, thương hiệu Phở Thìn 13 Lò Đúc đã xuất hiện ở Bali - Indonesia, Hàn Quốc, Melbourne (Australia). Tháng 10/2022, Phở Thìn 13 Lò Đúc tiếp tục được mở tại thành phố Sydney (Australia).

Các quán “Phở Thìn 13 Lò Đúc” tại nước ngoài được thiết kế theo phong cách ăn phở của người Hà Nội. Trong quán, chủ yếu trang trí những bức ảnh, tranh về Hà Nội và câu chuyện truyền thống của Phở Thìn Lò Đúc. Thực khách sẽ hiểu hơn quá trình làm nên một bát phở thông qua những hình ảnh, video tại quán. Từ đó, họ hiểu hơn về phở Hà Nội, văn hóa Hà Nội, Việt Nam.

Không chỉ có Phở Thìn thành công trong việc định vị thương hiệu, từng bước xây dựng hệ thống cơ sở kinh doanh ở nước ngoài, nhiều thương hiệu ẩm thực của Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng cũng đã tự tin bước ra thị trường quốc tế dựa trên những giá trị, bản sắc truyền thống, văn hóa của người Việt.

Đến đời thứ 3, quán Cà phê Giảng truyền thống của Hà Nội đã định vị được thương hiệu tại Nhật Bản - một quốc gia nổi tiếng kỹ tính và có nền ẩm thực top đầu thế giới. Anh Vũ Khắc Sơn, quản lý quán Cà phê Giảng, say sưa kể cho chúng tôi nghe về câu chuyện của gia đình và ước mơ “cắm cờ” Việt Nam trên bản đồ ẩm thực thế giới đang dần được hiện thực hoá từ những nỗ lực bền bỉ hơn chục năm trời của gia đình cho những sáng tạo và định hình thương hiệu.

Từ cách đây 12 năm, Cà phê Giảng đã bắt đầu nghĩ đến việc viết lại câu chuyện của mình, định hình sản phẩm và cách làm thương hiệu với cách nghĩ “Thế giới đã thay đổi, chúng ta không thể ngồi mãi một chỗ”. Cà phê Giảng đã vượt qua bao khó khăn để phát triển chuyên nghiệp, bài bản hơn.

“Chúng tôi đã thay đổi cách marketing, tiếp thị, quảng bá sản phẩm trên Tripadvior, Google maps, Social Blade để đánh giá tổng thể lượng khách quan tâm thật sự đến quán, cũng như tăng giá trị thương hiệu Cà phê Giảng. Rồi thực hiện đăng ký bảo hộ thương hiệu tại Việt Nam và tại một số nước có thị trường lớn và tiềm năng như: Nhật, Mỹ, Australia, châu Âu…”, anh Sơn bật mí và cho biết, đó là bước tiến rất quan trọng vì bỏ ra số tiền hàng chục nghìn đô la Mỹ để đăng ký bảo hộ thương hiệu đối với một cơ sở kinh doanh đồ uống nhỏ như gia đình chúng tôi là cả một sự vận động và nỗ lực.

Khát khao mở cơ sở ở nước ngoài với mong ước mang văn hóa cà phê đặc trưng của Hà Nội ra thế giới, Cà phê Giảng chọn Nhật Bản là thị trường đầu tiên, bởi đây là thị trường khó tính nhất của châu Á. Mục tiêu là đánh giá thực lực, nếu thành công sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình ở các quốc gia khác.

“Khi đàm phán với đối tác, chúng tôi yêu cầu là phải giữ nguyên thương hiệu “Cà phê Giảng” và phải được cắm cờ Việt Nam tại quán. Tháng 3/2018, chúng tôi bắt đầu mở cơ sở đầu tiên ở Yokohama. Thật vui là quán khá đông khách, thu hút cả người Việt và người Nhật Bản đến thưởng thức”, anh Sơn cho hay .

Trong kế hoạch 5 - 10 năm tiếp, Cà phê Giảng dự định mở tiếp các cơ sở ở Australia, Anh, Pháp, Đức, Mỹ, Trung Quốc, Singapore. Nếu không vướng dịch thì tháng 4/2021, có lẽ quán Cà phê Giảng ở Singapore đã hiện diện.

Dù ở Hà Nội hay Nhật Bản, phong cách phục vụ, chất lượng đồ uống, giá thành của Cà phê Giảng luôn được niêm yết công khai. Bởi nơi đây không chỉ bán cà phê, mà bán câu chuyện về Hà Nội; câu chuyện về những ký ức đẹp, khó khăn nhưng đầy nỗ lực; câu chuyện tình yêu, những kỷ niệm thời thanh xuân của những thế hệ du khách đến đây… Cà phê Giảng giống như một nơi lưu dấu một phân cảnh trong bộ phim cuộc đời họ, từ thủa trẻ trung, mộng mơ, đến khi trưởng thành, rồi già đi...

“Chúng tôi giữ quan điểm kinh doanh này ngay cả khi mở cơ sở ở nước ngoài. Ở Nhật Bản, du khách vẫn có thể thưởng thức cà phê trứng như đang ngồi ở Hà Nội. Chúng tôi cho rằng, bản sắc, văn hóa chính là cái mà chúng ta có thể tự tin khi “đem chuông đi đánh xứ người”, anh Sơn nhấn mạnh.

Trước dịch Covid-19, số lượng khách đến trung bình mỗi ngày khoảng 1.000 khách, lúc cao điểm có thể là 1.500 khách. Sau dịch Covid-19, lượng khách hiện đã dần phục hồi, khoảng 600-700 khách/ngày. Cà phê Giảng đã trở thành địa chỉ được rất nhiều công ty lữ hành đưa khách đến, và thú vị là nhiều tốp khách quốc tế cũng tự tìm đến qua những lời giới thiệu của bạn bè, thông tin trên internet. Có cả nhiều khách VIP, đại sứ của các nước mê Cà phê Giảng. “Đó là niềm tự hào và cũng là tiêu chí mà chúng tôi hướng đến: Xây dựng Cà phê Giảng trở thành một điểm đến du lịch của Hà Nội”, anh Sơn tự hào.

Cùng với Cà phê Giảng, Phở Thìn, một loạt thương hiệu khác của Việt Nam không chỉ xuất khẩu ẩm thực tại chỗ, mà còn “cắm cờ” trên bản đồ ẩm thực quốc tế. 

Đơn cử, bánh mì Việt trở thành cơn "sốt" tại Mỹ với những thương hiệu như: Bun mee, Banh mi My Tho. Thậm chí, Tập đoàn Yum Brands, doanh nghiệp sở hữu hai thương hiệu KFC và Pizza Hut còn mở một tiệm bánh mì ở Texas mang tên Banh Shop với mục đích đưa hương vị bánh mì Việt đến tay người dân Hoa Kỳ.

Tại Anh, sự xuất hiện của những cửa hiệu bánh mì như Kêu, Banh Mi Bay, Banhmi11 thu hút nhiều thực khách. Trong khi đó, ở Malaysia, hiệu Ô Bánh Mì đã trở thành địa điểm ẩm thực yêu thích của người bản địa. Thậm chí ở “thiên đường du lịch” Thái Lan, các xe bán bánh mì Việt Nam lưu động cũng rất đắt khách.

Cửa hàng bánh mì Phượng (Hội An) đặt chân đến Hàn Quốc vào đầu tháng 5/2019. Với 3 tầng thoáng đãng cùng gam vàng rực trang trí hoa giấy, nhấn nhá bằng xích lô, nón lá nổi bật giữa khu phố. Tiệm bánh gây sốt với hình ảnh dòng người xếp hàng chờ thưởng thức.

Nhiều nhà hàng, thương hiệu ẩm thực Việt Nam thực sự đã tạo được chỗ đứng vững chắc ở nước ngoài. Đơn cử, tại Mỹ có đến 27 nhà hàng Việt thuộc vào tốp những địa chỉ ẩm thực đắt khách với những món ăn thuần Việt như: “Bánh cuốn Thiên Thanh”, “Phở gà Thanh Thanh”, “Đi ăn đi”, “Lúc lắc”… Tại Anh, nhà hàng “Cây tre” được tờ Bloomberg bình chọn là 1 trong 10 nhà hàng tuyệt vời để thưởng thức bữa tối ở London. Tại Đan Mạch, nhà hàng “Bonjour VietNam” do 2 người phụ nữ Việt là quản lý đã được hai tờ nhật báo ở đây chấm “4 sao”…

Sự thành công của những thương hiệu ẩm thực ở nước ngoài đã góp phần “cắm cờ” Việt Nam trên bản đồ ẩm thực thế giới. Đó cũng là những viên gạch tiên phong xuất khẩu văn hóa, khẳng định thêm sức mạnh mềm của dân tộc Việt Nam trên trường quốc tế.

Theo báo cáo toàn cầu về du lịch ẩm thực của Tổ chức Du lịch Thế giới, du khách thường chi trung bình 1/3 ngân sách chuyến đi cho ẩm thực. Ðồng thời, có tới hơn 80% số đơn vị, tổ chức du lịch khi được điều tra đều xác định du lịch ẩm thực là yếu tố chiến lược đối với điểm đến, là động lực quan trọng cho phát triển du lịch.

Đánh giá về giá trị ẩm thực trong phát triển du lịch, Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Nguyễn Trùng Khánh cho rằng: “Trong xu thế thay đổi ngày càng đa dạng về nhu cầu du lịch, ẩm thực không chỉ đóng vai trò là yếu tố phục vụ ăn uống đơn thuần của du khách, mà còn được xác định là một trong những mục đích chính của các chuyến du lịch”.

Việc Việt Nam giành được các giải thưởng cũng như nhận được sự tôn vinh ở tầm quốc tế cho thấy nghệ thuật ẩm thực nước ta ngày càng khẳng định sức hấp dẫn đối với bạn bè quốc tế. Ðây cũng là kho tàng phong phú để ngành kinh tế xanh khai thác, nhằm hình thành những sản phẩm du lịch độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa Việt.

Trong số 3 từ ngữ phổ thông của Việt Nam được đưa vào từ điển Oxford tiếng Anh uy tín thế giới có 2 từ là món ăn. Đó là phở và bánh mỳ. Việc này khiến đông đảo người dân vô cùng tự hào, không chỉ thể hiện vị thế của nước ta với bạn bè quốc tế, mà còn góp phần lan tỏa nét văn hóa Việt Nam, nhất là ẩm thực ra thế giới.

Nhiều nguyên thủ các nước khi đến Việt Nam đã lựa chọn ẩm thực để khám phá và làm điểm nhấn cho chuyến đi. Đơn cử, Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama khi đến thăm Việt Nam năm 2016 đã chọn bún chả để thưởng thức. Thủ tướng Canada Justin Trudeau thưởng thức cà phê vỉa hè của Việt Nam khi ông đến TP.HCM năm 2017. Thủ tướng Australia  Malcolm Turnbull thưởng thức bánh mỳ vỉa hè tại Đà Nẵng trong dịp dự Hội nghị Cấp cao APEC năm 2017...

Tất cả những thông tin đều cho thấy một thông điệp, văn hóa ẩm thực là một trong những đặc trưng sinh động và phong phú nhất, kết tinh thành bản sắc văn hóa Việt Nam. Ngày càng có nhiều món ăn của Việt Nam đã trở nên nổi tiếng thế giới và ẩm thực đã trở thành một công cụ hữu hiệu để xây dựng và hình thành thương hiệu Việt Nam.

Theo Tổng cục Du lịch, không phải ngẫu nhiên ẩm thực Việt lại được coi là tinh hoa văn hóa của dân tộc và được bạn bè thế giới ca ngợi, đánh giá cao. Đó là bởi ẩm thực Việt phong phú từ nguyên liệu, tinh tế ở khâu chế biến. Mỗi một vùng miền lại có hương vị đặc trưng riêng biệt, thưởng thức một lần để rồi nhớ mãi.

Các món ăn Việt thường được chế biến đơn giản nhưng tinh tế, dùng nhiều rau, quả, củ, không nhiều thịt, cũng không dùng quá nhiều dầu mỡ. Khi chế biến thức ăn, người Việt thường dùng nước mắm để nêm nếm, kết hợp với rất nhiều gia vị tự nhiên khác… nên món ăn rất đậm đà nhưng lại rất thanh. Mỗi món khác nhau thường có nước chấm tương ứng.

Món ăn Việt Nam từ hai thập kỷ nay rất nổi tiếng và được đánh giá cao về sự đa dạng, về hương vị cũng như về những nét đặc trưng bản địa. Nhưng nền ẩm thực Việt chưa hề có một thương hiệu toàn cầu, và đặc biệt ẩm thực cao cấp vẫn chưa nói chung một ngôn ngữ với ẩm thực quốc tế. Thế nên, việc hiện diện danh sách và ngôi sao của Michelin Guide ở Việt Nam, giống như một cơ hội để “tiếng chuông” ẩm thực Việt Nam ngày càng vang xa hơn.

Ẩm thực cao cấp có thể trở thành một “quyền lực mềm” góp phần định vị giá trị và tầm ảnh hưởng của văn hóa quốc gia, tạo nên sức hút mạnh mẽ cho du lịch văn hóa và thúc đẩy mở rộng thị trường tiêu thụ của ngành công nghiệp thực phẩm. 

“Với việc ngôi sao Michelin đến Việt Nam, ẩm thực của “đất nước hình chữ S” đang dần có chỗ đứng trên “bản đồ ẩm thực” thế giới, trong đó có nhiều món ngon đã tạo được thương hiệu với du khách quốc tế... Đây chính là tiềm năng lớn để thu hút du khách, đặc biệt là khách quốc tế”, ông Nguyễn Trùng Khánh nhận định.