Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam vừa chính thức phát động cuộc thi viết “Trang sách và mái trường”, hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam vào năm 2027.

Cuộc thi không chỉ là sân chơi văn học dành cho những người yêu chữ nghĩa mà còn là hành trình tìm lại những ký ức đẹp về sách, thầy cô và mái trường là những giá trị đã góp phần định hình nhân cách, nuôi dưỡng khát vọng của nhiều thế hệ người Việt.

Thông qua cuộc thi, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam kỳ vọng những câu chuyện đẹp về sách và mái trường sẽ tiếp tục được kể lại, không chỉ cho hôm nay mà còn cho nhiều năm sau.

Phát biểu tại Lễ Phát động, nhà thơ Nguyễn Tiến Thanh, Chủ tịch Hội đồng Thành viên, Tổng Giám đốc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết, sự kiện được tổ chức với mong muốn tạo nên một không gian để những câu chuyện về giáo dục được kể lại bằng cảm xúc chân thực nhất.

Theo ông, trong ký ức của mỗi người Việt Nam đều có một mái trường để nhớ và một cuốn sách để thương. Đó có thể là cuốn sách từng được đọc dưới ánh đèn khuya, một bài thơ thuộc lòng hay một câu chuyện đã gieo vào tâm hồn tuổi nhỏ niềm tin về lòng tốt, sự tử tế và khát vọng vươn lên.

Nhiều khi con người không còn nhớ chính xác mình đã đọc cuốn sách ấy vào thời điểm nào, nhưng vẫn nhớ cảm xúc mà nó để lại. Đó chính là sức mạnh bền bỉ của sách, âm thầm nhưng lâu dài, lặng lẽ nhưng có khả năng nuôi dưỡng những giá trị sống theo con người suốt cuộc đời.

Không chỉ là nơi truyền đạt tri thức, mái trường còn là nơi dạy con người cách sống, lòng biết ơn, tinh thần trách nhiệm và khả năng đứng dậy sau những thất bại đầu đời. Nếu gia đình là nơi học yêu thương thì nhà trường là nơi học trưởng thành.

Bởi vậy, trong rất nhiều đề tài của văn học, hình ảnh mái trường luôn là miền ký ức đặc biệt, nơi lưu giữ tuổi trẻ, những người thầy tận tụy, những người bạn thân thiết cùng bao ước mơ và hoài bão.

Năm 2027 đánh dấu cột mốc 70 năm hình thành và phát triển của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Trong hành trình ấy, hàng triệu học sinh Việt Nam đã trưởng thành cùng những cuốn sách giáo khoa mang dấu ấn của đơn vị. Từ thế hệ ông bà, cha mẹ đến con cháu hôm nay, nhiều người đều từng gắn bó với những trang sách ấy trong suốt hành trình học tập của mình.

Theo nhà thơ Nguyễn Tiến Thanh, phía sau mỗi trang sách là công sức của các nhà khoa học, nhà giáo, tác giả, biên tập viên, họa sĩ, kỹ thuật viên và những người làm xuất bản với chung niềm tin rằng tri thức có thể giúp con người tốt đẹp hơn.

Trong suốt 70 năm qua, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam không chỉ thực hiện nhiệm vụ xuất bản sách học mà còn kiên trì theo đuổi sứ mệnh góp phần xây dựng văn hóa đọc, khuyến học, khuyến tài và thúc đẩy tinh thần học tập suốt đời trong xã hội.

Từ mong muốn đó, cuộc thi “Trang sách và mái trường” được tổ chức như một diễn đàn để những ký ức, trải nghiệm và suy ngẫm về giáo dục được chia sẻ rộng rãi hơn. Ban tổ chức không tìm kiếm những khuôn mẫu hay những câu chuyện mang tính trình diễn, mà mong muốn đón nhận những tiếng nói chân thật nhất từ cuộc sống.

Một bài thơ có thể bắt đầu từ hình ảnh người thầy năm xưa. Một truyện ngắn có thể khởi nguồn từ lớp học nhỏ nơi vùng cao. Một tản văn có thể được viết từ ký ức về cuốn sách cũ đã theo chủ nhân suốt nhiều năm tháng. Điều quan trọng nhất không phải là câu chuyện lớn hay nhỏ, mà là sự chân thành trong từng trang viết. Bởi theo nhà thơ Nguyễn Tiến Thanh, văn chương luôn bắt đầu từ khả năng rung động trước cuộc sống.

Ban tổ chức kỳ vọng các nhà văn, nhà thơ sẽ mang đến những góc nhìn mới về giáo dục Việt Nam; các thầy cô giáo sẽ chia sẻ những trải nghiệm nghề nghiệp giàu cảm xúc; các nhà nghiên cứu và quản lý giáo dục sẽ đóng góp những suy ngẫm sâu sắc về hành trình đổi mới của nền giáo dục nước nhà.

Đặc biệt, cuộc thi dành sự quan tâm lớn tới học sinh, sinh viên là những người đang sống trong chính quãng thời gian mà nhiều năm sau sẽ trở thành ký ức. Các em được khuyến khích kể câu chuyện của thế hệ mình, viết về một cuốn sách làm thay đổi cách nghĩ, một người thầy giúp mình tin vào bản thân, một người bạn, một lớp học hay đơn giản là một ngày bình thường nhưng để lại dấu ấn không thể quên.

Theo Ban tổ chức, giáo dục và văn học đều bắt đầu từ niềm tin vào con người. Giáo dục giúp con người trưởng thành, còn văn học giúp con người hiểu chính mình. Khi hai giá trị ấy gặp nhau, không chỉ tạo nên những tác phẩm hay mà còn góp phần gìn giữ ký ức, lan tỏa lòng biết ơn và truyền lại những giá trị tốt đẹp từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Thông qua cuộc thi, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam kỳ vọng những câu chuyện đẹp về sách và mái trường sẽ tiếp tục được kể lại, không chỉ cho hôm nay mà còn cho nhiều năm sau. Để mỗi thế hệ học sinh khi mở những trang sách mới vẫn có thể cảm nhận được tình yêu học tập, tình yêu con người và tình yêu đất nước đã được vun đắp từ những thế hệ đi trước.

Ban tổ chức cho biết tất cả công dân Việt Nam đang sinh sống trong nước và ở nước ngoài đều có thể tham gia dự thi, không giới hạn độ tuổi, nghề nghiệp hay nơi cư trú. Cuộc thi nhận tác phẩm ở ba thể loại gồm truyện ngắn, thơ và tản văn. Trong đó, truyện ngắn có độ dài từ 3.000 đến 6.000 chữ, tản văn từ 1.500 đến 3.000 chữ, còn thơ dự thi theo hình thức chùm từ 3 đến 5 bài.

Nội dung tác phẩm tập trung phản ánh nhà trường Việt Nam trong ký ức, hiện tại và tương lai; hình ảnh người thầy, học sinh, phụ huynh, cán bộ quản lý giáo dục và những người làm sách. Bên cạnh đó là các chủ đề về sách giáo khoa, văn hóa đọc, tri thức, chuyển đổi số trong giáo dục, khát vọng học tập, sự trưởng thành, tình yêu thương và tinh thần cống hiến cho cộng đồng.

Ban tổ chức khuyến khích những tác phẩm có cách tiếp cận mới, giàu chất văn học, phản ánh đa dạng đời sống học đường từ đô thị đến nông thôn, miền núi, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số cũng như cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Các tác phẩm cần đề cao những giá trị chân, thiện, mỹ; tinh thần nhân ái, trung thực, sáng tạo, trách nhiệm và hội nhập.

Một trong những yêu cầu quan trọng của cuộc thi là tác phẩm phải hoàn toàn mới, chưa công bố dưới bất kỳ hình thức nào, kể cả trên các nền tảng mạng xã hội; chưa từng đoạt giải hoặc tham gia xét giải tại các cuộc thi khác. Ban tổ chức cũng quy định tác giả phải tự sáng tác, không sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo để thay thế quá trình sáng tạo tác phẩm.

Thời gian nhận bài dự thi bắt đầu từ ngày 9/6/2026 và kéo dài đến 17 giờ ngày 30/4/2027. Tác giả có thể gửi bài qua email hoặc đường bưu điện theo hướng dẫn của Ban tổ chức. Công tác chấm chung khảo dự kiến diễn ra trong tháng 5/2027, lễ trao giải sẽ được tổ chức trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 70 năm thành lập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.

Đáng chú ý, Ban tổ chức dự kiến tổ chức hai trại viết tại miền Bắc và miền Nam nhằm hỗ trợ tác giả hoàn thiện tác phẩm, tạo điều kiện giao lưu, trao đổi kinh nghiệm sáng tác và phát hiện những cây bút triển vọng.

Về cơ cấu giải thưởng, mỗi thể loại gồm truyện ngắn, thơ và tản văn sẽ có một giải Nhất trị giá 25 triệu đồng cùng nhiều giải Nhì, giải Ba và giải Khuyến khích. Ngoài ra, Ban tổ chức có thể trao thêm các giải chuyên đề, giải tác giả trẻ hoặc giải phong trào tùy theo chất lượng tác phẩm dự thi.