Nhìn lại chặng đường 50 năm mang tên Bác, TP.HCM đang đứng trước thời khắc chuyển mình mang tính lịch sử để tái định vị từ một trung tâm kinh tế khu vực vươn lên thành "siêu đô thị cạnh tranh toàn cầu", nơi chủ động kiến tạo luật chơi mới trong chuỗi cung ứng.
Trong không gian động lực kinh tế mới ấy, Trung tâm Tài chính Hàng hải Quốc tế (IMFC), một trong bốn trụ cột của Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC-HCMC) chính thức ra đời.
Là doanh nghiệp tiên phong và thành viên sáng lập IMFC, Tập đoàn Gemadept mang khát vọng hiện thực hóa mô hình "Từ Cảng đến Tài chính" (Port-to-Finance), góp phần đưa TP.HCM từ một trạm trung chuyển hàng hóa vươn lên trở thành "cảng trung chuyển dòng vốn" của khu vực và thế giới.
Năm 1976, những chuyến tàu cập bến cảng Sài Gòn mang theo nhịp đập đầu tiên của một thời kỳ kiến thiết đất nước, khi Thành phố mang tên Bác bắt đầu ghi dấu trên bản đồ thương mại quốc tế. Năm mươi năm sau, cụm cảng Cái Mép - Thị Vải đã vươn lên nhóm cảng nước sâu hàng đầu khu vực, đủ năng lực đón các siêu tàu container thế hệ mới (Mega-ship) trọng tải đến 250.000 DWT, tương đương 24.000 TEU. Riêng năm 2025, sản lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển Việt Nam vượt mốc 34 triệu TEU, xếp thứ 8 thế giới theo Lloyd's List, trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Kỳ tích hạ tầng ấy không phải là đích đến, mà là nền tảng cho một cuộc chuyển đổi về chất: biến hệ thống cảng biển thành điểm hội tụ của các dòng chảy tài chính toàn cầu. Trong không gian động lực kinh tế mới đó, Gemadept tiếp tục đồng hành xây dựng hạ tầng hàng hải Việt Nam, góp phần hiện thực hóa khát vọng đưa đất nước vươn ra biển lớn.
Ra đời năm 1990, trong những năm đầu Đổi mới khi Việt Nam bắt đầu hội nhập quốc tế, Gemadept là đơn vị tiên phong đưa tàu container vào Việt Nam, mở cảng cạn ICD đầu tiên và từng bước xác lập các chuẩn mực quốc tế cho ngành hàng hải. Suốt 36 năm, hành trình phát triển của Tập đoàn là minh chứng cho tinh thần năng động, dám nghĩ, dám làm của TP.HCM.
Sức mạnh của Gemadept hôm nay nằm ở Hệ sinh thái Cảng - Logistics tích hợp toàn diện, gồm chuỗi cảng biển trải dài từ Bắc vào Nam, hệ thống ICD, vận tải đa phương thức, logistics hàng lạnh, cảng hàng hóa hàng không, vận tải siêu trường, siêu trọng... Hệ sinh thái này là "mạch máu" kết nối thông suốt chuỗi cung ứng, góp phần tối ưu chi phí logistics quốc gia và nâng cao năng lực cạnh tranh của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam cũng như cả nước.
Một trong những dấu ấn nổi bật của ngành hàng hải Việt Nam là cảng nước sâu Gemalink. Tọa lạc tại Cái Mép - Thị Vải, Gemalink là cảng chiến lược trong hệ sinh thái của Gemadept, có khả năng tiếp nhận các thế hệ siêu tàu container trọng tải lớn. Năm 2025, sản lượng hàng hóa thông qua Gemalink đạt gần 2 triệu TEU, đóng góp quan trọng vào kết quả chung của cụm cảng Cái Mép - Thị Vải.
Ngày 17/4/2026, Gemalink giai đoạn II chính thức khởi công với sự đồng hành của đối tác CMA CGM. Khi hoàn thành (dự kiến quý IV/2027), công suất cảng sẽ tăng lên 3 triệu TEU hằng năm, tiếp tục củng cố năng lực tiếp nhận siêu tàu và khẳng định vị thế trung chuyển của Việt Nam trên bản đồ hàng hải quốc tế.
Những kỳ tích hạ tầng là nền tảng vững chắc, nhưng mới chỉ là điều kiện cần. Để bứt phá, TP.HCM không thể chỉ phát triển hạ tầng bốc dỡ hay dịch vụ hậu cần truyền thống. Việc khai thác các dịch vụ giá trị gia tăng cao, chuyển dịch từ "logistics truyền thống" sang "dịch vụ tài chính hàng hải", là hướng đi tất yếu để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo tinh thần Nghị quyết 98 và dự thảo Luật Đô thị đặc biệt.
Hằng năm, hệ thống cảng biển Việt Nam luân chuyển lượng hàng hóa có tổng giá trị giao dịch tài chính liên quan vượt 1.000 tỷ USD. Tuy nhiên, phần giá trị gia tăng cao nhất như tài trợ thương mại, bảo hiểm hàng hải hay thanh toán quốc tế vẫn chủ yếu nằm trong tay các định chế tài chính nước ngoài. Việt Nam đã làm chủ phần hạ tầng vật chất, nhưng phần "lõi" lợi nhuận vẫn chảy ra ngoài biên giới.
Theo ước tính của VIFC-HCMC, mỗi năm có khoảng 6-8 tỷ USD lợi tức từ các dịch vụ hàng hải cao cấp chảy ra nước ngoài, trong khi tỷ lệ giá trị tài chính được giữ lại trong nước mới đạt khoảng 4-5%, thấp hơn rất nhiều so với tiềm năng.
Trước khoảng trống giá trị đó, Gemadept đã xác định chiến lược dịch chuyển cốt lõi: vượt khỏi tư duy "Port-Centric" (Lấy Cảng làm trung tâm) để hướng tới "Maritime-Centric" (Lấy kinh tế hàng hải làm trung tâm). Theo đó, cảng biển là cửa ngõ kích hoạt, còn giá trị gia tăng cao nhất được tạo ra từ quản lý tài sản hàng hải, đại lý vận tải xuyên quốc gia và tài chính hàng hải.
Đây là bước chuyển đổi mang tính nền tảng, được Gemadept xác định là ưu tiên chiến lược trong giai đoạn 2026 - 2030. Tăng trưởng từ cảng biển, vận tải thủy và dịch vụ port-logistics vẫn là nền tảng tài chính, song giá trị dài hạn sẽ đến từ năng lực kết nối và điều phối các dòng vốn hàng hải - lợi thế cạnh tranh thế hệ mới của ngành hàng hải Việt Nam.
Ngày 21/5/2026, Diễn đàn cấp cao "Thúc đẩy Hệ sinh thái Trung tâm Tài chính Hàng hải trong Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM" chính thức khai mạc, đánh dấu sự ra đời của Trung tâm Tài chính Hàng hải Quốc tế (IMFC), một trong bốn trụ cột chiến lược của VIFC-HCMC.
Với tư cách là thành viên chiến lược của VIFC-HCMC, Gemadept không chỉ tham gia định hình nền tảng, mà còn kết nối thực chất vùng thương mại hàng hải (hàng hóa, tàu biển) với vùng tài chính hàng hải (dòng vốn, bảo hiểm, thanh toán). Mạng lưới hàng triệu TEU mỗi năm của Tập đoàn chính là nguồn giao dịch thực tế để nuôi dưỡng và phát triển hệ sinh thái này.
Để IMFC vận hành thực chất theo cơ chế thị trường, chiến lược giai đoạn 2026 - 2030 của Gemadept tập trung vào 5 trụ cột:
Quản trị chuẩn mực - Sức hút từ sự minh bạch: Chủ động tiệm cận thông lệ toàn cầu thông qua Thẻ điểm ACGS, chuẩn OECD và Balanced Scorecard; đồng thời tiên phong áp dụng các tiêu chuẩn ESG chuyên sâu như ISO 14064-2 và ISO 14067 nhằm mở rộng khả năng tiếp cận nguồn tín dụng liên kết bền vững và các quỹ tài chính xanh.
Hạ tầng chiến lược - Nơi dòng hàng và dòng vốn hội tụ: Việc đẩy nhanh Gemalink giai đoạn II và Cụm cảng Nam Đình Vũ không chỉ nhằm mở rộng năng lực bốc xếp, mà còn hình thành các "điểm nút vật lý" của dòng hàng hóa tỷ USD - nền tảng cho các sản phẩm tài trợ thương mại và bảo hiểm hàng hải.
Dịch vụ đồng tâm - Chiều sâu tạo dòng dữ liệu thực: Hệ sinh thái Cảng - Logistics tích hợp đa lớp tạo ra nguồn dữ liệu thực về hành trình và luồng hàng, giúp các định chế tài chính thiết kế và giải ngân các gói tài trợ chuỗi cung ứng ngay tại Việt Nam.
Công nghệ dẫn dắt - "Đường băng" cho tài chính số: AI, Smartport và Auto Gate được triển khai nhằm liên thông dữ liệu giữa Hải quan, ngân hàng, cảng biển và hãng tàu, tạo nền tảng cho các giao dịch tài chính hàng hải theo thời gian thực.
Nhân lực chất lượng cao - Trái tim điều phối hệ sinh thái: Gemadept chú trọng đào tạo đội ngũ nhân sự am hiểu đồng thời kinh tế cảng, tài chính, pháp luật quốc tế và logistics để đáp ứng yêu cầu vận hành IMFC.
Năm trụ cột chiến lược trên không chỉ phục vụ mục tiêu tăng trưởng của Gemadept, mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn của nền kinh tế. Khi IMFC vận hành hiệu quả, hệ sinh thái này có thể thu hút 10-15 tỷ USD dòng vốn quốc tế mỗi năm, kiến tạo hàng chục ngàn việc làm tri thức cao.
Với tinh thần dân tộc và nền tảng vững chắc từ Hệ sinh thái Cảng - Logistics tích hợp, Gemadept cam kết tiếp tục đồng hành cùng TP.HCM kiến tạo không gian tăng trưởng mới, góp phần đưa đất nước vững bước vươn ra biển lớn trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
