Luật Phát triển đô thị, không gian phát triển được mở rộng cùng việc kích hoạt các động lực tăng trưởng then chốt đang tạo nền tảng để TP.HCM bứt phá trong chặng đường phát triển sắp tới.
Trao đổi với Báo Tài chính - Đầu tư, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Công Vinh chia sẻ về những lợi thế chiến lược của Thành phố sau mở rộng địa giới, các động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên mới cũng như tầm nhìn đưa TP.HCM trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của châu Á.
Thưa ông, Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới đã đặt ra yêu cầu xác lập mô hình phát triển mới với năng lực cạnh tranh toàn cầu. Theo ông, đâu sẽ là những động lực tăng trưởng mới đóng vai trò then chốt của TP.HCM trong giai đoạn tới và góp phần định vị Thành phố trên bản đồ các trung tâm kinh tế hàng đầu khu vực?
Để đáp ứng yêu cầu của Bộ Chính trị tại Nghị quyết số 09-NQ/TW và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân đạt tối thiểu 10%/năm giai đoạn 2026 - 2030, TP.HCM tập trung kích hoạt 3 động lực tăng trưởng then chốt.
Trước hết, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ là động lực tăng trưởng quan trọng nhất. Thành phố tập trung phát triển các ngành công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), vi mạch bán dẫn, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học và kinh tế số; đồng thời xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có sức cạnh tranh quốc tế.
Mục tiêu là đưa kinh tế số chiếm khoảng 40% GRDP vào năm 2030 và khoảng 60% vào năm 2035, tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững.
Cùng với đó, TP.HCM đang đẩy nhanh việc hình thành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM, phát triển Khu thương mại tự do gắn với hệ thống cảng biển và logistics hiện đại.
Đây không chỉ là động lực thu hút dòng vốn, công nghệ và các định chế tài chính quốc tế, mà còn nâng cao vị thế của Thành phố trong mạng lưới thương mại và tài chính toàn cầu.
Một động lực có ý nghĩa nền tảng là tiếp tục hoàn thiện thể chế phát triển. Thành phố đang phối hợp xây dựng Luật Phát triển đô thị, mở rộng phân cấp, phân quyền, hoàn thiện các cơ chế, chính sách vượt trội và tạo điều kiện triển khai các mô hình thí điểm có kiểm soát trong các lĩnh vực mới.
Khi thể chế được hoàn thiện, các nguồn lực về đất đai, tài sản công, đầu tư tư nhân và đổi mới sáng tạo sẽ được khơi thông hiệu quả hơn, tạo sức bật mới cho nền kinh tế.
Tôi tin rằng, khi các động lực này được triển khai đồng bộ, cùng với quyết tâm cải cách mạnh mẽ và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, TP.HCM sẽ tạo dựng được nền tảng vững chắc để thực hiện mục tiêu tăng trưởng GRDP tối thiểu 10% mỗi năm trong giai đoạn 2026 - 2030, từng bước khẳng định vị thế là trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của châu Á, hướng tới trở thành đô thị toàn cầu hiện đại, văn minh và phát triển bền vững.
Với Dự thảo Luật Phát triển đô thị đang trình Quốc hội, theo ông, nếu được thông qua, luật sẽ mở ra những thay đổi căn bản nào về phân cấp, phân quyền, huy động nguồn lực và quản trị đô thị?
Các cơ chế, chính sách cho đô thị đặc biệt tại dự thảo Luật đã thể chế hoá đầy đủ quan điểm của Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới.
Trọng tâm là phân cấp, phân quyền triệt để, toàn diện cho HĐND Thành phố, UBND Thành phố, Chủ tịch UBND Thành phố trong các lĩnh vực (trừ các nội dung về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và tôn giáo), đồng thời, tạo thêm không gian chính sách mới cho Thành phố phát triển trên các lĩnh vực.
Nhìn lại hơn một năm mở rộng không gian phát triển, đâu là những lợi thế chiến lược quan trọng nhất mà không gian phát triển mới mang lại cho TP.HCM trong vài thập niên tới?
Việc mở rộng không gian hành chính có ý nghĩa vượt ra ngoài việc điều chỉnh địa giới. Điều quan trọng hơn là Thành phố có điều kiện kiến tạo một không gian phát triển mới với quy mô lớn hơn, cấu trúc hợp lý hơn và dư địa dài hạn để thực hiện mục tiêu trở thành đô thị toàn cầu.
Đây là cơ hội mang tính lịch sử để TP.HCM chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển dựa trên chất lượng, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh quốc tế.
Đồng thời, việc mở rộng không gian phát triển giúp Thành phố phát huy mạnh mẽ lợi thế kinh tế biển và logistics.
Với định hướng phát triển Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, Khu thương mại tự do và hệ thống cảng biển kết nối với Cái Mép Hạ, TP.HCM có điều kiện tham gia sâu hơn vào mạng lưới thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu, từng bước trở thành trung tâm logistics có sức cạnh tranh trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Một lợi thế quan trọng khác là tạo điều kiện để tổ chức lại không gian đô thị theo mô hình đa trung tâm, gắn với phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).
Hệ thống khoảng 200 km đường sắt đô thị, các tuyến vành đai, cao tốc liên vùng và hạ tầng số sẽ không chỉ giải quyết căn cơ các điểm nghẽn về giao thông, mà còn mở ra những cực tăng trưởng mới, sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Nhìn về năm 2045 - thời điểm Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao - ông hình dung TP.HCM sẽ mang diện mạo như thế nào?
Tầm nhìn đến năm 2045 không chỉ là một cột mốc phát triển của riêng TP.HCM mà còn là khát vọng đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Theo định hướng của Nghị quyết số 09NQ/TW, Thành phố phấn đấu trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của châu Á; hướng tới năm 2075 trở thành đô thị toàn cầu hiện đại, thông minh, xanh, bền vững và có chất lượng sống thuộc nhóm hàng đầu khu vực.
Tôi hình dung TP.HCM năm 2045 sẽ là một đô thị phát triển trên nền tảng kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn; có năng lực cạnh tranh quốc tế cao, kết nối sâu với các trung tâm kinh tế lớn của khu vực và thế giới.
Hệ thống khoảng 200 km đường sắt đô thị, các tuyến vành đai, cảng biển, sân bay và hạ tầng số được đầu tư đồng bộ sẽ tạo nên một không gian phát triển hiện đại, liên thông, trong khi các đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) sẽ góp phần nâng cao chất lượng sống và phát triển đô thị theo hướng bền vững.
Thành phố cũng hướng tới mục tiêu phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu và từng bước hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng “0” (Net Zero).
Đâu là những việc Thành phố cần bắt đầu ngay từ hôm nay để hiện thực hóa tầm nhìn đó?
Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, điều quan trọng nhất là phải bắt đầu ngay từ hôm nay bằng những quyết sách mang tính chiến lược.
Thành phố sẽ ưu tiên hoàn thiện, tổ chức triển khai, thực hiện Luật Phát triển đô thị ngay khi được Quốc hội thông qua và các cơ chế, chính sách vượt trội; phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM; thúc đẩy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đầu tư đồng bộ hạ tầng chiến lược; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh.
Đồng thời, Thành phố sẽ huy động hiệu quả mọi nguồn lực xã hội, khơi dậy tinh thần đổi mới sáng tạo, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng cống hiến của mỗi người dân, doanh nghiệp.
Tôi tin tưởng rằng, với truyền thống năng động, sáng tạo và nghĩa tình; cùng sự quan tâm của Trung ương, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, chuyên gia, kiều bào và hơn mười bốn triệu người dân Thành phố, TP.HCM sẽ tiếp tục phát huy vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước, hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của châu Á vào năm 2045, hướng tới đô thị toàn cầu vào năm 2075, đóng góp ngày càng lớn vào sự phát triển nhanh, bền vững và thịnh vượng của Việt Nam.
