Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị. Ảnh: TT.

Không còn lý do để chờ hướng dẫn

Tại Hội nghị quán triệt và triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị ngày 26/8, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang nhấn mạnh, giá trị lớn nhất của nằm ở sự thay đổi về cách nhìn và tư duy về đô thị.

Theo ông, đô thị không còn là một đối tượng chỉ để quản lý, mà đô thị phải là một chủ thể để tạo sự tăng trưởng. Nếu không nhìn nhận theo chiều hướng mới, vẫn tư duy cũ thì luật này khó phát huy giá trị.

Bí thư Thành ủy TP.HCM cho rằng Luật Phát triển đô thị mang lại ba điều quan trọng.

Thứ nhất là phân cấp và phân quyền thực chất đúng theo phương châm địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm. Với 240 nội dung được trao thẩm quyền hướng dẫn cho HĐND, UBND và Chủ tịch UBND, kèm theo một nguyên tắc có “giá trị bằng kim cương” là ưu tiên áp dụng luật này khi có sự xung đột pháp luật.

Nghĩa là cơ chế đặc thù như trước đây sẽ không còn bị vô hiệu hóa bởi các quy định chung được quy định ở các luật khác.

Thứ hai, Luật mở ra không gian cho thí điểm chính sách và các mô hình kinh tế mới. Theo Bí thư Trần Lưu Quang, khác biệt lớn so với các nghị quyết trước đây là những cơ chế trước đây cơ bản mang tính thí điểm. Khi thí điểm, mục tiêu là trả lời câu hỏi có làm được hay không.

Còn với Luật Phát triển đô thị, chúng ta phải trả lời câu hỏi làm thế nào để phát triển lâu dài. Và nguyên tắc xuyên suốt là phải phát huy được nguồn nhân lực và tận dụng được những lợi thế sẵn có.

Thứ ba, và được Bí thư Thành ủy TP.HCM đánh giá là quan trọng nhất là tốc độ và năng lực thực thi. Theo đó, Thành phố sẽ tự hướng dẫn thực hiện. Điều này đồng nghĩa với việc các cơ quan, đơn vị không thể tiếp tục viện dẫn lý do “chờ hướng dẫn của Trung ương”.  “Câu nói này đã trở thành quá khứ và không còn bất kỳ lý do gì để trì hoãn”, ông nói.

Theo Bí thư Thành ủy TP.HCM, đây là một cơ hội rất lớn, nhưng cơ hội không tự biến thành kết quả. “Hạ tầng là đường băng, nguồn vốn là nguyên liệu, thể chế quyết định TP.HCM có thể cất cánh hay không”, Bí thư nói, nhấn mạnh rằng điều quan trọng là ai sẽ thực hiện tất cả những điều đó và làm thế nào để rút ngắn khoảng cách từ cơ hội đến kết quả.

Sau hội nghị, Bí thư Thành ủy đề nghị từng cán bộ ở vị trí công tác của mình phải trả lời được ba câu hỏi: Luật trao cho chúng ta và cơ quan chúng ta quyền hạn gì? Với quyền hạn đó, chúng ta tạo ra được kết quả gì? Nếu không làm hoặc làm không có hiệu quả thì ai là người chịu trách nhiệm?

Luật có hiệu lực từ ngày 1/10/2026. TP.HCM còn hơn một tháng để cụ thể hóa 240 nội dung mà luật cho phép bằng 105 văn bản, gồm 73 nghị quyết của HĐND và 32 quyết định của UBND, Chủ tịch UBND thành phố.

Mục tiêu là đến thời điểm Luật có hiệu lực, TP.HCM có đủ hành lang pháp lý, đủ cơ sở để thực thi tất cả mọi việc. “Chúng ta phải làm ngay để các tháng 10, 11 và 12 năm nay đóng góp đáng kể vào những mục tiêu đã đề ra”, Bí thư nhấn mạnh.

Đối với các sở ngành, Bí thư Trần Lưu Quang đề nghị không ai được nói rằng mình chưa rõ. Gần 40 đại diện cho các cơ quan, đơn vị của Thành phố dự hội nghị đã cùng tham gia quá trình để có được kết quả hôm nay. Vì vậy, trong rất nhiều công việc của đơn vị, các cơ quan phải tập trung vào những nhiệm vụ có tính quyết định, then chốt để tạo chuyển biến.

Một thay đổi quan trọng khác là chuyển từ đề xuất giải pháp cho các vấn đề đặc thù sang chủ động thiết kế giải pháp trong giới hạn mà luật đã cho phép. Trước đây, khi muốn thực hiện một vấn đề, các cơ quan thường đề xuất một giải pháp đặc thù. Nhưng khi Luật đã cho phép, Thành phố phải chủ động thiết kế giải pháp để thúc đẩy phát triển.

Bí thư Thành ủy TP.HCM cho rằng nơi quyết định sự thành bại chính là ở cơ sở, tại 168 phường, xã, đặc khu - nơi tiếp xúc trực tiếp với người dân và doanh nghiệp. Bí thư đề nghị các địa phương trên cơ sở những nhiệm vụ đã nắm, đã được giao, phải có chương trình hành động, kế hoạch cụ thể để chủ động xử lý công việc và kiến tạo sự phát triển của chính địa phương mình.

Đánh giá cán bộ bằng sản phẩm, kết quả

Tại Hội nghị, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cũng lưu ý quyền hạn lớn hơn nhất thiết phải đi liền với trách nhiệm lớn hơn. Tinh thần cơ chế mới là chuyển từ kiểm soát bằng "xin phép" sang kiểm soát bằng "công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình".

Vì vậy, tôi mong các đồng chí lưu ý tránh hai biểu hiện, hai xu hướng rất dễ dẫn đến sai sót.

Thứ nhất là chậm trễ và trì hoãn, tức có quyền mà không dám dùng, có thời cơ mà không nắm bắt, cứ chờ cho chắc chắn, chờ nơi khác làm trước rồi mình làm theo.

“Kinh nghiệm cho thấy thời cơ phát triển của Thành phố này không chờ đợi ai và không chấp nhận sự chậm trễ, trì trệ của các đơn vị”, Bí thư Trần Lưu Quang lưu ý.

Thứ hai là không nắm chắc quy định dẫn đến áp dụng sai hoặc lạm quyền. Điều này có thể xuất phát từ sự nóng vội, mong muốn thực hiện nhanh nhưng thiếu thận trọng.

Tuy nhiên, nếu cán bộ hành động minh bạch, không vụ lợi, vì lợi ích chung, dù kết quả có thể không hoàn toàn đạt kỳ vọng, Thành phố vẫn cam kết đứng ra bảo vệ và cam kết bảo vệ đến cùng.

Theo Bí thư Trần Lưu Quang, đây không phải là một lời hứa mà là nội dung đã được luật xác lập và sẽ được cụ thể hóa. Ngược lại, nếu lợi dụng cơ chế để trục lợi cá nhân, lợi ích nhóm, gây thất thoát nguồn lực thì phải xử lý nghiêm.

Bí thư Thành ủy TP.HCM cho biết sẽ sẽ đánh giá cán bộ, đồng thời cũng chịu sự đánh giá qua ba kênh. Hệ thống chỉ số đánh giá năng lực và sản phẩm đầu ra (KPI); Đánh giá của cơ quan, tổ chức, từ chính lãnh đạo cơ quan; Đánh giá của người dân và doanh nghiệp.

Theo ông, người dân và doanh nghiệp phải cảm nhận được sự thay đổi, thấy được những kết quả cụ thể mà họ có thể nhìn thấy và kiểm chứng được.

Từ đó, việc khen thưởng, kỷ luật và bố trí cán bộ dựa trên kết quả đo lường được; cái gì không đo lường được thì không được tính vào thành tích.

Thành tích phải được chứng minh bằng việc ban hành bao nhiêu văn bản đúng hạn, rút ngắn được bao nhiêu thủ tục, tiết kiệm được bao nhiêu ngày làm việc cho doanh nghiệp và người dân.

Từ đó, Bí thư Thành ủy TP.HCM cũng đưa ra thông điệp về công tác cán bộ.

Một là đồng chí nào làm được, có sản phẩm rõ ràng sẽ được ghi nhận, khen thưởng, thăng tiến và đề bạt kịp thời, không chờ đến kỳ, không chờ tuần tự.

Hai là, đồng chí nào dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung mà có xảy ra sai sót trong quá trình đổi mới, Thành phố cam kết sẽ đứng ra bảo vệ đến cùng.

Ba là, đồng chí nào né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm, giữ an toàn cho bản thân mà không quyết định công việc thì sẽ phải chịu trách nhiệm. Bí thư nhấn mạnh không giao quyền cho người không dám dùng quyền hạn của mình.

Bí thư Thành ủy TP.HCM đề nghị từng cán bộ tự xác định lại chuẩn của mình và chuẩn của thành phố. Theo ông, thước đo thành công không phải là việc được giao bao nhiêu thẩm quyền, mà bằng kết quả cụ thể tạo ra từ thẩm quyền đó.

“Quyền hạn đã có, cơ chế đã có, thời gian thì không chờ đợi ai. Việc còn lại phụ thuộc vào năng lực thực thi, đo lường bằng sản phẩm cụ thể”, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang nhấn mạnh.