Tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, đoạn Nghi Sơn - Quốc lộ 45.

Đây là chia sẻ của ông Lê Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng liên quan đến đề nghị của Tập đoàn Sơn Hải về việc xem xét điều chỉnh quy định “bảo hành công trình tối thiểu 10 năm”.

Hiện pháp luật Việt Nam quy định thời gian bảo hành là thời gian tối thiểu (24 tháng đối với công trình cấp đặc biệt và cấp I sử dụng vốn đầu tư công) mà nhà thầu phải thực hiện nghĩa vụ bảo hành chất lượng công trình do mình thi công theo quy định của hợp đồng và không hạn chế việc kéo dài thời gian bảo hành khi các bên thấy cần thiết, thống nhất thỏa thuận trong hợp đồng.

"Bộ Xây dựng hoan nghênh và khuyến khích các đơn vị thi công tự nguyện, chủ động thương thảo để kéo dài thời gian bảo hành so với quy định của hợp đồng. Thực tế thời gian qua, Bộ Xây dựng đã từng chỉ đạo một số đơn vị được giao làm chủ đầu tư các dự án đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông tiến hành đàm phán và đạt được sự thống nhất tự nguyện kéo dài thời gian bảo hành với Tập đoàn Sơn Hải”, Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng thông tin.

Ông Lê Quyết Tiến cũng cho rằng, việc kéo dài thêm thời gian bảo hành cũng cần được cân nhắc thận trọng để áp dụng với một số hạng mục kết cấu nhất định của công trình, thay vì toàn bộ công trình, phù hợp với thông lệ quốc tế cũng như yêu cầu bảo trì.

Bên cạnh đó, dù thực hiện thời gian bảo hành theo hợp đồng hay tự nguyện gia hạn bảo hành, việc giữ tiền bảo hành hoặc bảo lãnh của nhà thầu vẫn là yêu cầu cần thiết, phù hợp với thông lệ quốc tế nhằm bảo đảm trách nhiệm của nhà thầu đối với chất lượng công trình do mình thi công.

Trường hợp nhà thầu không kịp thời, không có khả năng hoặc không thực hiện việc khắc phục, chủ đầu tư sẽ chủ động được nguồn kinh phí để xử lý kịp thời các khiếm khuyết, hư hỏng công trình do lỗi của nhà thầu gây ra.

“Việc không khắc phục kịp thời các hư hỏng do lỗi của nhà thầu sẽ gây rủi ro cho chủ đầu tư và người sử dụng công trình, đặc biệt đối với các công trình giao thông, nhất là các tuyến đường cao tốc có lưu lượng phương tiện tham gia giao thông rất lớn”, ông Lê Quyết Tiến phân tích.

Đối với các dự án do Bộ Xây dựng là cơ quan chủ quản, ông Lê Quyết Tiến cho biết, Bộ Xây dựng sẽ chỉ đạo các chủ đầu tư phối hợp, làm việc với Công ty Sơn Hải để thỏa thuận, thống nhất giải pháp thực hiện đối với việc giữ tiền bảo hành hoặc bảo lãnh bảo hành ngoài thời gian bảo hành bắt buộc theo quy định.

Ngoài ra, Bộ Xây dựng sẽ chỉ đạo các cơ quan, đơn vị rà soát, nghiên cứu làm rõ các nội dung liên quan đến trách nhiệm vận hành, bảo trì trong thời gian bảo hành.

Trường hợp nhà thầu thi công cam kết trách nhiệm xử lý, khắc phục các tồn tại liên quan đến chất lượng công trình thuộc trách nhiệm của nhà thầu phát sinh sau thời hạn bảo hành theo quy định của hồ sơ mời thầu (hoặc hồ sơ yêu cầu), thì nhà thầu và chủ đầu tư cần thương thảo, quy định rõ trong hợp đồng xây dựng các nội dung liên quan đến phạm vi công việc, trách nhiệm xử lý, khắc phục của nhà thầu để xem xét việc không phải thực hiện giữ tiền bảo hành hoặc bảo lãnh bảo hành trong khoảng thời gian này.

Lãnh đạo Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng khẳng định, ngay cả khi kết thúc thời hạn bảo hành, các nhà thầu, bao gồm nhà thầu xây lắp, nhà thầu tư vấn thiết kế và nhà thầu tư vấn giám sát vẫn phải chịu trách nhiệm đến cùng đối với các hư hỏng, sự cố phát sinh do lỗi chủ quan.

“Ngoài việc phải bỏ chi phí để khắc phục sự cố, các nhà thầu có thể phải chịu trách nhiệm hình sự như trường hợp hư hỏng trụ cầu sông Lô mới đây”, ông Lê Quyết Tiến nhấn mạnh.

Theo PGS.TS. Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam, quy định bảo hành công trình tối thiểu (24 tháng đối với công trình cấp đặc biệt và cấp I sử dụng vốn đầu tư công) xuất phát từ cơ sở khoa học và được quốc tế áp dụng rộng rãi.

Cụ thể, thời gian bảo hành công trình tối thiểu tại Nhật Bản là 2 năm đối với công trình; với thiết bị, máy móc thường là 1 năm. Mốc 10 năm tại Nhật Bản chỉ là cơ chế đặc thù áp dụng cho nhà ở mới, đối với phần kết cấu chính và chống thấm nước mưa xâm nhập, chứ không phải chuẩn chung cho công trình giao thông.

Tại Trung Quốc, quy định quản lý chất lượng công trình xây dựng phân chia thời hạn bảo hành theo từng nhóm hạng mục; trong khi quy định của Thượng Hải đối với công trình đường cao tốc nêu rõ thời hạn bảo hành do hợp đồng thỏa thuận nhưng không được thấp hơn 1 năm.

Hiện pháp luật xây dựng của Việt Nam không cấm việc kéo dài thời gian bảo hành trong hợp đồng khi các bên thấy cần thiết. Luật Xây dựng và các nghị định hướng dẫn về quản lý chất lượng công trình chỉ quy định thời gian bảo hành tối thiểu; còn thời gian cao hơn có thể được các bên thỏa thuận phù hợp với từng loại Dự án, cấp công trình và điều kiện hợp đồng.

Do đó, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc áp đặt đồng loạt mức bảo hành tối thiểu 10 năm đối với toàn bộ công trình giao thông, mà nằm ở thiết kế hợp đồng, phân bổ rủi ro, yêu cầu kỹ thuật, giám sát chất lượng và cơ chế bảo đảm thực hiện nghĩa vụ.

“Nếu áp dụng cứng mức bảo hành tối thiểu 10 năm cho toàn bộ công trình giao thông, chi phí bảo lãnh, bảo hiểm, dự phòng rủi ro và giá dự thầu sẽ tăng lên đáng kể, đặc biệt trong bối cảnh doanh nghiệp đang phải gánh đồng thời áp lực tăng giá nhiên liệu, vật liệu, chi phí vận tải và lãi vay”, ông Trần Chủng phân tích.

Chia sẻ quan điểm trên, ông Trương Văn Hào, Trưởng phòng Đấu thầu Tổng công ty 319 cho rằng, quy định thời gian bảo hành 2 năm đối với công trình cấp đặc biệt, trong đó có đường cao tốc, đã được nghiên cứu kỹ lưỡng. Việc kéo dài thời gian bảo hành chỉ nên là sự tự nguyện, thiện chí của từng nhà thầu.

"Nếu kéo dài thời gian bảo hành theo hướng bắt buộc chắc chắn tạo thêm gánh nặng tài chính cho các nhà thầu khi bị giữ lại 3 - 5% giá trị công trình hoặc phải phát sinh thêm chi phí để được ngân hàng cấp bảo lãnh theo yêu cầu của chủ đầu tư trong suốt 10 năm", ông Hào lo lắng.