Các chỉ tiêu rất cụ thể, tưởng như chỉ có trong các nghị quyết của Chính phủ về các giải pháp cải thiện môi trường kinh doanh, đã xuất hiện trong chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm. Không chỉ vậy, yêu cầu này được xác định là phải thực hiện trong năm nay.

Trong cuộc làm việc mới đây với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và các bộ, ngành, chuyên gia về tăng trưởng kinh tế, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững, phải tập trung cải cách, thúc đẩy cả cung và cầu một cách phù hợp với thực tiễn và tính chất, trình độ của nền kinh tế Việt Nam. Trong đó, thúc đẩy các yếu tố về phía cung sẽ bảo đảm yêu cầu tăng trưởng dài hạn, ít hệ lụy, nhưng sẽ có độ trễ cao hơn. Điều này có nghĩa, tập trung cải cách mạnh mẽ thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, củng cố niềm tin của doanh nghiệp và người dân phải được đặt lên hàng ưu tiên.

Nhưng mục tiêu mà Tổng Bí thư đặt ra thực sự thách thức.

Cũng phải thẳng thắn, các nỗ lực cắt giảm điều kiện kinh doanh, cắt giảm thủ tục hành chính, giảm thời gian và chi phí tuân thủ đã được bắt đầu từ rất sớm, ngay sau Đổi mới, với các bước hoàn thiện hệ thống luật pháp về doanh nghiệp trong giai đoạn 1990-2000. Đặc biệt, từ năm 2014 đến nay, với sự có mặt hàng năm của Nghị quyết về các nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia được Chính phủ ban hành, các chỉ tiêu này đã xuất hiện trong kế hoạch hàng năm của các bộ, ngành, địa phương.

Tuy vậy, trong các báo cáo mới nhất về những khó khăn, thách thức của doanh nghiệp gửi các cuộc làm việc của Thường trực Chính phủ với doanh nghiệp (gồm cả doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp nhà nước cũng như các doanh nghiệp nhỏ và vừa), nút thắt về thể chế, vướng mắc, bất cập trong quy định pháp luật, những rườm ra trong một số quy định, thủ tục hành chính, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, điều kiện kinh doanh… vẫn được điểm danh. Hơn thế, các đợt ra soát gần đây của nhóm chuyên gia về môi trường kinh doanh cho thấy, số lượng các điều kiện kinh doanh đang có xu hướng trở lại, cùng với sự xuất hiện nhiều hơn của các ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Hệ quả là, nguồn lực đầu tư của khu vực doanh nghiệp chưa được khai thác hiệu quả, niềm tin kinh doanh vẫn khá bấp bênh.

Rõ ràng, những nỗ lực, quyết tâm và cả giải pháp cải cách môi trường đầu tư - kinh doanh cần phải được nhìn nhận theo tư duy mới. Thậm chí, việc rà soát, đánh giá và kiểm đếm các điểm nghẽn trong các quy định về ngành nghề kinh doanh có điều kiện, thủ tục hành chính cần cắt giảm... cũng phải thay đổi theo hướng bãi bỏ, thu hẹp đáng kể danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Bên cạnh đó, là chuyển nhanh, chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” theo tiêu chuẩn, quy chuẩn, mức độ rủi ro và lịch sử tuân thủ của đối tượng quản lý. Và trên hết, tinh thần mở rộng quyền tự do kinh doanh, khuyến khích đổi mới sáng tạo thúc đẩy phát triển phải được tuân thủ.

Như Tổng Bí thư đã nhấn mạnh, trong thời gian tới, cả trước mắt và trong dài hạn, yêu cầu trước tiên, xuyên suốt là phải huy động được mọi thành phần kinh tế, mọi doanh nghiệp, người dân cùng tham gia phát triển kinh tế - xã hội, cùng tích cực lao động sản xuất, tạo ra của cải vật chất để đóng góp vào tăng trưởng và phát triển đất nước. Mọi thể chế, cơ chế, chính sách phải hướng tới và đạt được yêu cầu này, song cần phải nhanh.