Trong bối cảnh ngành giáo dục nhiều năm liên tục đối mặt áp lực hồ sơ, sổ sách, quy trình hành chính chồng chéo, yêu cầu cải cách lần này không chỉ dừng ở mục tiêu tinh giản thủ tục cho người dân và doanh nghiệp mà còn hướng trực tiếp đến giảm gánh nặng hành chính cho cơ sở giáo dục và đội ngũ giáo viên.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã cắt giảm và đơn giản hóa 84 thủ tục hành chính tại 10 nghị định. Trong đó, 82 thủ tục được đơn giản hóa và 2 thủ tục được cắt giảm hoàn toàn.

Theo báo cáo của Vụ Pháp chế, trong hai năm 2025 và 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã rà soát, đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa 191 thủ tục hành chính, 577 điều kiện kinh doanh và bãi bỏ 4 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện thuộc phạm vi quản lý của Bộ.

Để triển khai các phương án cải cách này, Bộ phải sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế 40 văn bản quy phạm pháp luật gồm 3 luật, 15 nghị định, 1 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 21 thông tư.

Đây được xem là khối lượng công việc rất lớn trong bối cảnh ngành giáo dục đang đồng thời triển khai nhiều nhiệm vụ đổi mới chương trình, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng giáo dục.

Theo Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP, Bộ đã cắt giảm và đơn giản hóa 84 thủ tục hành chính tại 10 nghị định. Trong đó, 82 thủ tục được đơn giản hóa và 2 thủ tục được cắt giảm hoàn toàn. Đồng thời, 148 điều kiện kinh doanh được loại bỏ, giúp giảm 581 ngày giải quyết thủ tục hành chính và tiết kiệm hơn 4,3 tỷ đồng chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.

Cùng với đó, theo Nghị quyết số 23/2026/NQ-CP, Bộ tiếp tục cắt giảm và đơn giản hóa 57 thủ tục hành chính, gồm 48 thủ tục được cắt giảm và 9 thủ tục được đơn giản hóa. Tổng cộng 165 điều kiện kinh doanh được loại bỏ, góp phần giảm 903 ngày giải quyết thủ tục và tiết kiệm hơn 3,6 tỷ đồng chi phí tuân thủ.

Các nội dung cải cách tập trung vào nhóm hoạt động của cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên, tư vấn du học, cơ sở giáo dục có vốn đầu tư nước ngoài và văn phòng đại diện giáo dục nước ngoài tại Việt Nam.

Không chỉ hướng đến tinh giản thủ tục, Bộ Giáo dục và Đào tạo còn thúc đẩy mạnh chủ trương phân cấp, phân quyền trong quản lý giáo dục theo hướng chuyển nhiều thẩm quyền từ Trung ương và cấp huyện về cấp tỉnh, cấp xã.

Theo đánh giá của Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc phân quyền theo nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” sẽ giúp quá trình giải quyết công việc linh hoạt hơn, sát thực tiễn hơn và giảm tình trạng chồng chéo trong quản lý.

Theo bà Mai Thị Anh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, công tác cải cách bước đầu đã mang lại hiệu quả rõ nét không chỉ về số lượng thủ tục được cắt giảm mà còn giúp giảm đáng kể thời gian, chi phí tuân thủ và áp lực hành chính.

Trong thời gian tới, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tập trung hoàn thiện hai dự thảo nghị định quan trọng thay thế Nghị định số 125/2024/NĐ-CP.

Dự thảo thứ nhất quy định về điều kiện đầu tư và hoạt động trong lĩnh vực giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên với nhiều nội dung phân cấp, phân quyền và cắt giảm điều kiện kinh doanh.

Dự thảo thứ hai liên quan giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và kiểm định chất lượng giáo dục, tập trung vào các nội dung cắt giảm thủ tục hành chính và giảm điều kiện đầu tư kinh doanh.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thị Quyên Thanh đặc biệt nhấn mạnh trách nhiệm của lãnh đạo các vụ, cục trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.

Theo Thứ trưởng, các đơn vị cần rà soát kỹ các dự thảo thông tư đang xây dựng để bảo đảm không phát sinh thêm hồ sơ, giấy tờ hoặc thủ tục hành chính mới sau quá trình ban hành nghị định.

Đáng chú ý, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo lưu ý không được lấy yêu cầu chuyên môn làm lý do phát sinh thêm thủ tục hành chính gây áp lực cho cơ sở giáo dục và giáo viên.

Từ thực tiễn triển khai chính sách, lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng quá trình xây dựng văn bản cần lấy thực tiễn làm trung tâm, lắng nghe đầy đủ ý kiến từ cơ sở để các quy định sau ban hành có tính khả thi cao, dễ triển khai và thực sự đi vào cuộc sống.

Nói về việc cắt giảm thủ tục hành chính thời gian tới, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh yêu cầu thay đổi tư duy trong cả xây dựng lẫn thực thi chính sách.

Theo Bộ trưởng, quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật phải đặt mình vào vị trí của đối tượng chịu tác động, bảo đảm quy định rõ ràng, logic, dễ hiểu và dễ áp dụng. “Giảm tất cả những yếu tố hình thức và lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo quan trọng”, Bộ trưởng Sơn nhấn mạnh.

Người đứng đầu ngành Giáo dục cho rằng không thể chỉ đánh giá việc ban hành văn bản đúng tiến độ mà cần nhìn vào hiệu quả thực tế sau triển khai, chính sách có giải quyết được vấn đề hay không, tạo chuyển biến như thế nào trong thực tiễn quản lý và hoạt động dạy học.

Đặc biệt, Bộ trưởng yêu cầu việc cắt giảm điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính phải được thực hiện thực chất, không làm đối phó hoặc chỉ để đáp ứng yêu cầu cấp trên.

Mục tiêu lớn nhất là giảm áp lực hành chính cho cơ sở giáo dục và giáo viên, hạn chế tối đa các công việc không liên quan chuyên môn, loại bỏ các hoạt động mang tính hình thức để nhà giáo có điều kiện tập trung cao nhất cho nhiệm vụ giảng dạy và nâng cao chất lượng giáo dục.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cũng yêu cầu các vụ trưởng, cục trưởng trực tiếp theo sát quá trình xây dựng văn bản, chịu trách nhiệm về chất lượng và tiến độ, bảo đảm các quy định sau ban hành có tính khả thi cao, đồng bộ và giúp công tác quản lý giáo dục hiệu quả hơn.