Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình - Ảnh Đức Thanh.

Sáng 21/8, ngay sau khi Quốc hội đồng ý bổ sung vào chương trình Kỳ họp, Dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp, đã được Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình Quốc hội.

Giảm thu ngắn hạn, nguồn lực cho dài hạn

Về sự cần thiết ban hành, Bộ trưởng nêu rõ, ngay từ đầu năm 2026 đến nay, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành một số chính sách hỗ trợ đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Như các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có mức doanh thu dưới 1 tỷ đồng thì được miễn thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân. Các doanh nghiệp có doanh thu dưới 1 tỷ đồng thì được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp; đưa các sắc thuế xăng dầu về 0%; gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và tiền sử dụng đất.

Theo khảo sát của VCCI và Hiệp hội doanh nghiệp vừa và nhỏ, nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân, cùng số liệu quản lý thuế cho thấy những doanh thu dưới 1 tỷ đồng được miễn thuế là phù hợp. Tuy nhiên, các hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp vẫn còn gặp nhiều khó khăn, cần Nhà nước tiếp tục có chính sách hỗ trợ về thuế, trong đó nổi bật hai vấn đề.

Một, hiện nay nếu mức doanh thu dưới 3 tỷ đồng thì hộ, cá nhân, doanh nghiệp được lựa chọn phương pháp tính thuế phù hợp theo phương án đơn giản thuế suất và doanh thu. Thu nhập trên 3 tỷ đồng thì tính thuế theo phương pháp doanh thu trừ chi phí.

Như vậy, doanh nghiệp có mức doanh thu trên 3 tỷ đồng thì phải có hệ thống sổ sách ghi chép đầy đủ, chi tiết, đòi hỏi có kiến thức quản lý kinh tế cao hơn, mất nhiều thời gian hơn. Đa số ý kiến đều mong muốn áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản (doanh thu nhân với thuế suất) cho mức doanh thu dưới 10 tỷ đồng thay vì mức 3 tỷ đồng như hiện nay để đơn giản hóa sổ sách hoạt động, dễ dàng hơn, tiết kiệm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp và người dân kinh doanh.

Về nội dung này, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Tài chính nghiên cứu báo cáo Quốc hội sửa đổi tại Luật Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, Bộ trưởng báo cáo.

Vấn đề thứ hai được Bộ trưởng nêu là, dữ liệu khảo sát cho thấy hộ, cá nhân và doanh nghiệp siêu nhỏ vẫn gặp nhiều khó khăn, sức chịu đựng ngày càng hẹp, khó tích lũy để tái đầu tư. Để khuyến khích và tạo điều kiện, căn cứ vào khả năng ngân sách, Chính phủ trình Quốc hội xem xét giảm 30% thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp của kỳ tính thuế năm 2026, 2027 đối với cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có mức doanh thu không quá 10 tỷ đồng một năm.

Đây cũng là cụ thể hóa Nghị quyết số 08 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 19 của Ban Chấp hành Trung ương, gắn với mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030.

Về đánh giá tác động, Bộ trưởng cho hay, trên cơ sở tính toán, dự kiến giảm thu ngân sách năm 2026 khoảng 3.191 tỷ đồng, năm 2027 khoảng 3.510 tỷ đồng. Trước mắt, đây là khoản giảm thu về ngắn hạn, nhưng về dài hạn đây là nguồn lực được giữ lại để hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp tái đầu tư, mở rộng sản xuất, tăng thu nhập và khả năng sẽ tăng thu ngân sách trong tương lai.

Chính phủ trình Quốc hội thông qua nghị quyết ngay tại kỳ họp này và có hiệu lực trong quý III năm 2026 để tác động tích cực ngay đến người dân, doanh nghiệp, để họ chủ động mua sắm, tái đầu tư, không bỏ lỡ chu kỳ kinh doanh cuối năm, Bộ trưởng báo cáo Quốc hội.

Cần ngăn ngừa các hành vi chia, tách, chuyển doanh thu

Trình bày báo cáo thẩm tra, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phạm Thị Phú Hà cho biết, Ủy ban cơ bản nhất trí về sự cần thiết ban hành Nghị quyết theo đề xuất của Chính phủ nhằm kịp thời hỗ trợ, góp một phần tháo gỡ khó khăn cho các đối tượng kinh doanh quy mô nhỏ.

Đồng thời, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá kỹ các khó khăn, vướng mắc nêu tại Tờ trình và các phản ánh của cử tri, doanh nghiệp, hiệp hội để kịp thời có các giải pháp, chính sách có tác động mang tính thực tiễn và thực chất giải quyết được các khó khăn của các hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp.

Về điều kiện để được hưởng ưu đãi giảm thuế, đa số ý kiến tại cơ quan thẩm tra nhất trí với đề xuất của Chính phủ về điều kiện hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp được “giảm 30% số thuế TNCN và số thuế TNDN theo mức doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng trong 2 năm 2026, 2027”.

Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ chỉ đạo có các giải pháp để bảo đảm kiểm soát hiệu quả, ngăn ngừa các hành vi chia, tách, chuyển doanh thu.

Nhiều ý kiến đề nghị làm rõ cơ sở áp dụng thống nhất ngưỡng 10 tỷ đồng và giảm 30% số thuế TNCN và số thuế TNDN cho tất cả lĩnh vực; cách xác định doanh thu và áp dụng chính sách đối với doanh nghiệp có kỳ tính thuế khác năm dương lịch, doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp thực hiện chia, tách, hợp nhất, sáp nhập hoặc có thời gian hoạt động chưa đủ 12 tháng, bà Hà cho biết.

Báo cáo thẩm tra cũng phản ánh, nhiều ý kiến cho rằng, chính sách quy định tại dự thảo Nghị quyết chưa thực sự hợp lý và chưa thật sự bảo đảm nguyên tắc công bằng theo quy mô và có thể không tạo động cơ thúc đẩy phát triển kinh tế. Cụ thể là: hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu đến 10 tỷ đồng được hưởng chính sách giảm thuế, trong khi đó hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu chỉ cao hơn 10 tỷ đồng rất nhỏ lại không được hưởng ưu đãi.

Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp hợp lý thay cho việc hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp mất toàn bộ ưu đãi khi vượt ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng.