Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì cuộc họp về tình hình và giải pháp tiêu lũ sông Tích, sông Bùi.

Nghiên cứu xây dựng hồ chứa lớn để hạn chế lũ rừng ngang

Báo cáo tại cuộc họp, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Lê Thanh Nam cho biết, hệ thống đê điều, thủy lợi tại lưu vực sông Tích, sông Bùi còn nhiều hạn chế, trong khi mưa lũ diễn biến ngày càng phức tạp. Đê bao hữu Tích có cao trình khoảng 8 m, sẽ bị tràn khi mực nước tại cống Vĩnh Phúc vượt 8 m; đê bao hữu Bùi cao khoảng 7 m, sẽ tràn khi mực nước tại Yên Duyệt đạt 7 m.

Khoảng 10 năm trở lại đây, khu vực hạ lưu thường xuyên xuất hiện lũ lớn. Trong đợt mưa kéo dài hơn 4 ngày năm 2026, mực nước sông Tích tại Kim Quan đạt đỉnh 9,12 m; sông Bùi tại Yên Duyệt trên 7,8 m; sông Đáy tại Ba Thá khoảng 7,2 m và sông Mỹ Hà khoảng 6,1 m, khiến nhiều tuyến bờ bao bị tràn.

Ngập lụt chủ yếu do mưa lớn kéo dài, dòng chảy và lũ rừng ngang từ thượng nguồn. Khi mực nước sông dâng cao, hoạt động bơm tiêu gặp khó khăn, kéo dài thời gian ngập. Các hồ chứa hiện có chỉ rộng từ vài chục đến vài trăm héc-ta, chưa đáp ứng yêu cầu điều tiết lượng nước lớn từ Chương Mỹ tràn sang Quốc Oai và các khu vực phía dưới.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Thanh Nam báo cáo tại cuộc họp.

Về lâu dài, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất khảo sát khu vực miền núi để xác định vị trí xây dựng các hồ chứa quy mô lớn, vừa giữ nước, hạn chế lũ rừng ngang, vừa tạo cảnh quan, không gian phát triển du lịch và kinh tế địa phương. Sở cũng sẽ nghiên cứu cải tạo hồ Văn Sơn, nâng cao năng lực trạm bơm Đầm Mới, xây dựng phương án tổng thể, đánh giá số hộ bị ảnh hưởng để bố trí di dân phù hợp và dành quỹ đất hình thành hồ chứa. Mục tiêu là chủ động chống lũ mùa mưa, đồng thời tạo nguồn nước phục vụ sản xuất mùa khô.

Lãnh đạo xã Xuân Mai cho biết, địa bàn chịu áp lực từ nước sông Bùi và sông Tích hội tụ tại khu vực đầu xã. Xuân Mai đề nghị ưu tiên đầu tư 10 km trong tổng số 18 km đê hiện có để bảo vệ khu dân cư thường xuyên bị ngập. Trước mắt, xã tiếp tục thực hiện phương châm “4 tại chỗ”, xử lý môi trường, khử trùng nguồn nước và bố trí học sinh ở vùng còn ngập học tại các điểm cao, bảo đảm an toàn.

Chủ động thực hiện phương châm “4 tại chỗ”

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Bùi Duy Cường cho biết, qua thực tiễn và ý kiến của các địa phương, sở, ngành, nguyên nhân và giải pháp chống ngập đã được xác định, song vấn đề quan trọng là tổ chức triển khai đồng bộ, theo lộ trình và tiến độ cụ thể.

Về phòng, chống lũ lụt, bão, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội đề nghị các sở, ngành, địa phương tiếp tục chủ động thực hiện phương châm “4 tại chỗ”, thường xuyên kiểm tra, rà soát các phương án ứng phó, nhất là trong thời gian một số khu vực vẫn còn ngập. Các địa phương phải bảo đảm lương thực, thực phẩm cho người dân, chủ động phòng ngừa tai nạn về điện, giao thông và các nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng, tài sản của người dân.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Bùi Duy Cường phát biểu tại cuộc họp.

Đối với việc vận hành hệ thống thủy lợi, hồ chứa, trạm bơm và các tuyến sông, các đơn vị cần nâng cao năng lực dự báo, chủ động điều phối, vận hành linh hoạt theo diễn biến thời tiết; xác định rõ thứ tự ưu tiên, thời điểm xả nước để tăng dung tích phòng lũ.

Liên quan nguồn lũ từ các địa phương khác, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội cho biết, Hà Nội đã trao đổi với tỉnh Thái Nguyên về việc phối hợp vận hành, điều tiết hồ Núi Cốc và các công trình liên quan. Khi dự báo có lũ, cần chủ động điều tiết, xả nước phù hợp từ trước để giảm áp lực khi lũ về. Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội được giao phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan của Thái Nguyên trong nội dung này.

Về quy hoạch và đầu tư, ông Bùi Duy Cường cho biết, thành phố đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát, đánh giá tổng thể hiện trạng và quy hoạch thủy lợi đối với hệ thống sông Tích, sông Đáy, sông Bùi, các hồ chứa và tuyến đê.

Trước mắt, các đơn vị cần xác định cụ thể các giải pháp nạo vét, điều tiết dòng chảy và những hạng mục đầu tư cần thiết. Về lâu dài, phải có giải pháp tổng thể, bảo đảm điều tiết hài hòa dòng chảy giữa các khu vực, không tập trung áp lực vào một địa phương hoặc một công trình.

Đối với những khu vực trũng, thường xuyên bị ngập và khó bảo đảm an toàn lâu dài, các đơn vị cần nghiên cứu phương án tái định cư quy mô phù hợp, bảo đảm ổn định đời sống người dân; đồng thời khai thác các khu vực sau di dời để phát triển du lịch, sinh thái, nông nghiệp và kinh tế địa phương.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp các đơn vị rà soát tổng thể quy hoạch, phương án đầu tư và tiến độ thực hiện, báo cáo lãnh đạo thành phố trong khoảng 1-3 tuần, làm cơ sở triển khai các giải pháp căn cơ, từng bước giải quyết tình trạng ngập lụt tại khu vực phía Tây và phía Bắc thành phố.

Thực hiện giải pháp căn cơ chống ngập khu vực phía Tây

Phát biểu tại cuộc họp, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, thời gian qua, Hà Nội xuất hiện tình trạng mưa bất thường, gây ngập tại một số khu vực. Tại khu vực nội đô, sau khi mưa kết thúc, với sự vào cuộc của các lực lượng, phương tiện và sự chỉ đạo quyết liệt của các địa phương, nước ngập đã nhanh chóng rút, hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân được khôi phục.

Tuy nhiên, tại khu vực phía Tây Thành phố, đến nay một số điểm vẫn ngập sâu, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, đi lại, giao thông và sản xuất của người dân. Đặc biệt, khu vực đường gom Đại lộ Thăng Long, Hạ Bằng, Hòa Lạc vẫn còn ngập, có thời điểm phải phân luồng giao thông.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp.

Theo Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, tình trạng ngập kéo dài không còn đơn thuần do mưa, bởi mưa đã kết thúc nhiều ngày. Qua báo cáo bước đầu, nguyên nhân chủ yếu liên quan đến mực nước sông Tích, sông Bùi dâng cao và lũ từ khu vực Hòa Bình, Phú Thọ đổ về.

Ông Vũ Đại Thắng cho biết, qua báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương và thực tế nhiều năm, tình trạng ngập úng tại lưu vực sông Bùi, sông Tích đã diễn ra thường xuyên, song mật độ, cường độ và thời gian tiêu thoát có xu hướng gia tăng, nhất là trong năm 2026.

Tình trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, trong đó có diễn biến mưa lớn, biến đổi khí hậu và những yếu tố từ thượng nguồn. Trước mắt, các địa phương thuộc lưu vực sông Bùi, sông Tích phải chủ động thực hiện phương châm “4 tại chỗ”, sẵn sàng ứng phó với các tình huống có thể xảy ra trong mùa mưa năm nay.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội nhấn mạnh, khu vực phía Tây đang được xác định là một trong những trục phát triển quan trọng của Thủ đô. Vì vậy, nếu không giải quyết căn cơ tình trạng ngập úng sẽ ảnh hưởng đến việc triển khai các định hướng lớn trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, nhất là phát triển không gian ngầm, đường sắt đô thị và các công trình hạ tầng lớn.

“Không thể nói không khắc phục được tình trạng lũ rừng ngang. Nếu tiếp tục như hiện nay thì rất khó triển khai các công trình ngầm, đường sắt đô thị tại khu vực này”, ông Vũ Đại Thắng nêu rõ.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội yêu cầu các đơn vị liên quan nghiên cứu một cách tổng thể trên cơ sở các số liệu về địa hình, thủy văn, lượng mưa và diễn biến nhiều năm; xây dựng quy hoạch cao độ, thủy văn khu vực phía Tây một cách bài bản. Trong đó, cần nghiên cứu tổng thể lưu vực, kết nối giải pháp đối với 3 tuyến sông quan trọng là sông Bùi, sông Tích và sông Đáy.

Việc nghiên cứu phải tính đến khả năng kết nối, điều tiết toàn bộ hệ thống, đồng bộ dữ liệu thủy văn, địa hình, địa mạo, hướng dòng chảy và cao trình đê, thay vì xử lý riêng lẻ từng tuyến đê, từng địa phương. Chủ tịch UBND TP. Hà Nội cũng đề nghị nghiên cứu cơ chế phối hợp liên vùng với các địa phương có liên quan đến lưu vực sông Đáy.

Ông Vũ Đại Thắng giao Phó Chủ tịch UBND Thành phố TP. Hà Nội Bùi Duy Cường phối hợp chỉ đạo các sở, ngành Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng, cùng các đơn vị liên quan, nghiên cứu, tổng hợp tài liệu và huy động thêm các viện nghiên cứu trung ương để xây dựng một đề án tổng thể, sớm đưa ra giải pháp xử lý tình trạng ngập úng.

Về giải pháp trước mắt, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội yêu cầu các đơn vị tăng cường cơ chế phối hợp vận hành hồ chứa, trạm bơm và hệ thống sông. Trong đó, Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu xây dựng cơ chế phối hợp để chủ động điều tiết hệ thống; khi có dự báo mưa lớn cần chủ động tiêu, xả nước trước để tăng dung tích phòng lũ.

Cùng với đó, các đơn vị liên quan cần đẩy mạnh nạo vét các dòng sông nhằm tăng khả năng tiêu thoát và dung tích dòng chảy, hạn chế áp lực phải nâng cao cao trình đê. Việc nạo vét cần được triển khai nhanh, đồng thời nghiên cứu tận dụng nguồn tài nguyên thu được phục vụ các công trình phù hợp.

Đối với các kiến nghị của địa phương, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội đề nghị tiếp tục nhìn nhận trong tổng thể toàn lưu vực, không xử lý riêng từng tuyến kênh, đê, kè của từng xã. Thành phố ghi nhận các đề xuất hỗ trợ khắc phục, tu bổ công trình bị ảnh hưởng và đề nghị các địa phương có báo cáo cụ thể.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội yêu cầu các sở, ngành, địa phương tiếp tục bám sát địa bàn, chủ động ứng phó với các tình huống phát sinh; đồng thời khẩn trương triển khai nghiên cứu tổng thể để sớm có giải pháp kỹ thuật, từng bước xử lý căn cơ tình trạng ngập úng tại lưu vực sông Bùi, sông Tích.