Theo các chuyên gia, thông điệp của Việt Nam phản ánh tầm nhìn dài hạn về hòa bình, phát triển và lòng tin chiến lược, đồng thời cho thấy vai trò ngày càng chủ động của Việt Nam trong việc thúc đẩy đối thoại và hợp tác tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Kuala Lumpur, ông Ei Sun Oh, chuyên gia cao cấp thuộc Trung tâm Nghiên cứu Thái Bình Dương, cho rằng sự hiện diện của Việt Nam tại Đối thoại Shangri-La năm nay cho thấy Việt Nam đang bước lên "sân khấu" khu vực với vị thế mới.

Theo ông, Việt Nam không chỉ tham gia các cơ chế đối thoại khu vực mà đang ngày càng thể hiện vai trò của một quốc gia kiến tạo, đóng góp tích cực vào các nỗ lực gìn giữ hòa bình và ổn định.

Tiến sỹ El Sun OH trả lời phỏng vấn phóng viên TTXVN. (Ảnh: Thành Trung/TTXVN)

Ông Ei Sun Oh đánh giá bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không đơn thuần là một bài diễn văn đối ngoại mà còn là sự khẳng định vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

"Việt Nam đang định vị mình là một đối tác có trách nhiệm, sẵn sàng đóng góp vào việc giải quyết các vấn đề chung của khu vực và thế giới", ông nhận định.

Theo chuyên gia Malaysia, một trong những điểm nhấn đáng chú ý trong thông điệp của Việt Nam là cam kết đối với trật tự quốc tế dựa trên luật lệ và tôn trọng luật pháp quốc tế.

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gia tăng, việc đề cao đối thoại, hợp tác và giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhất là đối với những vấn đề an ninh phức tạp của khu vực.

Ông Ei Sun Oh cho rằng ưu tiên đối thoại nhằm giảm thiểu nguy cơ xung đột là cách tiếp cận cần thiết trong bối cảnh khu vực đang đối mặt nhiều thách thức mới.

Đánh giá về nội dung xây dựng lòng tin chiến lược được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề cập, chuyên gia Malaysia nhận định Việt Nam không chỉ đưa ra thông điệp mà còn có những đóng góp thực tế trong thúc đẩy đối thoại và hòa giải.

Ông dẫn chứng việc Việt Nam từng đăng cai Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều Tiên tại Hà Nội như một minh chứng cho vai trò của một "chủ nhà ngoại giao" đáng tin cậy, có khả năng tạo không gian đối thoại giữa các bên khác biệt.

Theo ông, sự phát triển mạnh mẽ của Việt Nam trong nhiều năm qua cũng cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa hòa bình, ổn định và phát triển. Thành công của Việt Nam là ví dụ cho thấy một môi trường an ninh ổn định có thể tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế và nâng cao đời sống người dân.

Cùng chung nhận định, Tiến sỹ Lê Phương Hòa, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và Châu Phi, cho rằng bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được đưa ra đúng vào thời điểm khu vực đang đối mặt nhiều thách thức về lòng tin giữa các quốc gia.

Tiến sỹ Lê Phương Hòa, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam). (Ảnh: Thanh Hương/TTXVN)

Theo bà, điểm đặc biệt của bài phát biểu là đã đặt những bất ổn hiện nay trong bối cảnh của ba cuộc khủng hoảng lớn diễn ra đồng thời gồm khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược.

Trong đó, khủng hoảng lòng tin chiến lược được xem là nguy hiểm nhất bởi nó khiến các quốc gia nhìn nhận hành động của nhau qua lăng kính nghi ngờ, từ đó dễ dẫn đến những tính toán sai lầm và làm gia tăng nguy cơ xung đột.

Theo Tiến sỹ Lê Phương Hòa, thông điệp "Chủ động kiến tạo hòa bình - ổn định - phát triển" mang nhiều tầng ý nghĩa quan trọng.

Trước hết, đó là sự chuyển đổi từ tư duy thụ động ứng phó sang chủ động định hình môi trường hòa bình và ổn định. Thay vì chờ khủng hoảng xảy ra rồi mới tìm cách xử lý, các quốc gia cần chủ động xây dựng cơ chế phòng ngừa rủi ro, thiết lập các kênh đối thoại và củng cố lòng tin từ sớm.

Thông điệp cũng khẳng định mối quan hệ chặt chẽ giữa an ninh và phát triển. Theo đó, phát triển không chỉ là mục tiêu mà còn là nền tảng của an ninh bền vững. Trong một thế giới đầy biến động, không thể duy trì ổn định lâu dài nếu các mô hình phát triển liên tục bị tác động bởi cạnh tranh và xung đột.

Một nội dung quan trọng khác được nhấn mạnh là sự cần thiết phải chủ động hóa giải cuộc khủng hoảng lòng tin chiến lược thông qua đối thoại, minh bạch hóa chính sách và mở rộng các lĩnh vực hợp tác cùng có lợi.

Theo Tiến sỹ Lê Phương Hòa, đối thoại không phải là khái niệm mang tính hình thức mà là công cụ quan trọng giúp các quốc gia làm rõ ý định chiến lược, giảm thiểu hiểu lầm và ngăn ngừa nguy cơ xung đột.

Các cơ chế như Đối thoại Shangri-La, Diễn đàn Khu vực ASEAN hay Hội nghị Cấp cao Đông Á chính là những không gian cần thiết để các bên duy trì trao đổi, quản lý khác biệt và xây dựng lòng tin.

Bà cũng cho rằng khi lòng tin được củng cố, môi trường khu vực sẽ trở nên ổn định và có khả năng dự báo cao hơn, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại, đầu tư, chuyển giao công nghệ và các hoạt động hợp tác phát triển.

Đánh giá về vai trò của ASEAN trong cấu trúc khu vực, Tiến sỹ Lê Phương Hòa cho rằng việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục nhấn mạnh vai trò trung tâm của ASEAN thể hiện sự nhất quán trong đường lối đối ngoại của Việt Nam.

Theo bà, Việt Nam hiện có nhiều lợi thế đặc biệt khi duy trì quan hệ hợp tác thực chất với nhiều đối tác quan trọng trên thế giới, đồng thời xây dựng được lòng tin chiến lược với cộng đồng quốc tế.

Những lợi thế đó giúp Việt Nam có điều kiện phát huy vai trò cầu nối, thúc đẩy đối thoại và tăng cường hợp tác giữa các bên trong khu vực.

Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được mời phát biểu dẫn đề tại phiên khai mạc Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 cùng những phản hồi tích cực từ giới học giả và quan sát viên quốc tế cho thấy vai trò ngày càng chủ động của Việt Nam trong các vấn đề khu vực.

Theo các chuyên gia, Việt Nam không chỉ tham gia tích cực mà đang từng bước đóng góp vào việc định hình các sáng kiến, thúc đẩy đối thoại, củng cố lòng tin và mở rộng hợp tác, qua đó góp phần xây dựng môi trường hòa bình, ổn định và phát triển bền vững tại châu Á - Thái Bình Dương.