5.107 vụ quá thời hiệu, nguy cơ thất thu 127,67 tỷ đồng

Chiều ngày 20/10/2026, Thanh tra Chính phủ đã công bố Thông báo số 3873/TB-TTCP về Kết luận thanh tra số 569/KL-TTCP về thanh tra trách nhiệm của UBND tỉnh Cà Mau trong chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Thời kỳ thanh tra từ ngày 20/5/2019 đến ngày 31/12/2025.

Cần nhắc lại, cảnh báo “Thẻ vàng” IUU do Ủy ban châu Âu (EC) áp dụng đối với Việt Nam đã gây ra những tác động lớn về kinh tế, uy tín, quản lý nghề cá khi kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang thị trường EU liên tục sụt giảm, khiến EU từ vị trí thị trường xuất khẩu thủy sản lớn thứ 2 của Việt Nam rơi xuống vị trí thấp hơn; chi phí và thủ tục gia tăng bởi các lô hàng thủy sản xuất khẩu sang EU phải chịu kiểm tra hồ sơ nghiêm ngặt  làm kéo dài thời gian thông quan, phát sinh thêm chi phí kho bãi và logistics cho doanh nghiệp. Vì vậy cả nước thời gian đang nỗ lực để gỡ "thẻ vàng". 

Cà Mau là địa bàn "nóng" khi  có bờ biển dài 310 km, vùng biển rộng tiếp giáp với ngư trường Thái Lan, Malaysia, Indonesia. Tính đến ngày 31/12/2025 Cà Mau có đội tàu khai thác thủy sản gồm 5.173 chiếc. 

UBND tỉnh Cà Mau giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh là cơ quan chủ trì việc xử lý vi phạm hành chính về IUU

Thế nhưng theo Thanh tra Chính phủ,  UBND tỉnh Cà Mau thực hiện chậm tiến độ 12/152 nhiệm vụ theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU, Thủ tướng Chính phủ trong công tác xử lý vi phạm hành chính về IUU.

UBND tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau ban hành quyết định, văn bản có nội dung chưa chặt chẽ, thiếu cơ sở, trái với Nghị định 26/2019/NĐ-CP (được sửa đổi tại Nghị định 37/2024/NĐ-CP).

Tàu cá trên biển Cà Mau

Do các quy định trên, các cơ quan thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đã không mời chủ tàu hoặc đại diện hợp pháp của chủ tàu có thiết bị giám sát hành trình mất tín hiệu kết nối làm việc để xác minh có vi phạm và để làm căn cứ xử lý vi phạm hành chính theo quy định.

Việc này dẫn đến có nguy cơ bỏ lọt hành vi vi phạm hành chính, không thu được tiền xử phạt vi phạm hành chính nộp ngân sách nhà nước, ước tính khoảng 127,67 tỷ đồng.

89,30% vụ việc “khép hồ sơ” có vấn đề

Chưa dừng lại theo Thanh tra Chính phủ, trong thời kỳ thanh tra, Cà Mau có tổng số vụ vi phạm hành chính là 7.860 vụ việc liên quan IUU. Trong đó cơ quan chức năng xử phạt vi phạm hành chính 841/7.860 vụ việc (chiếm 10,70%); Khép hồ sơ không xử lý 7.019/7.860 vụ việc (chiếm 89,30%).

Thanh tra Chính phủ phát hiện, có 6/26 hồ sơ xử lý chưa đầy đủ hành vi vi phạm hành chính; 5/26 hồ sơ chưa thu tiền chậm nộp phạt; 5/26 hồ sơ còn lại, còn một số vi phạm, khuyết điểm về áp dụng hình thức xử phạt, sai đối tượng, quyền giải trình; 11 hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính nhưng chưa xem xét hết hành vi, chưa thu tiền nộp chậm hoặc chưa áp dụng hình thức xử phạt bổ sung, có nguy cơ gây thất thu ước tính 46.226.500 đồng. 

Đáng nói nhất, đối với 7.019 vụ "khép hồ sơ", Thanh tra Chính phủ phát hiện có 6.797/7.019 vụ việc (chiếm 96,84%) các cơ quan chức năng của tỉnh Cà Mau không lập hồ sơ để xem xét xử lý vi phạm hành chính hoặc khép hồ sơ không đúng quy định. Trong tổng số 6.797 vụ việc trên có 5.107 vụ việc đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính; 1.690 vụ việc còn thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính (tính đến ngày 31/12/2025).

Theo Thanh tra Chính phủ, việc theo dõi, xử lý vi phạm chưa quyết liệt, chưa kịp thời, không lập hồ sơ xứ phạt vi phạm hành chính, hồ sơ khép không đúng quy định, thiếu các tài liệu, thông tin, chứng cứ chứng minh không vi phạm, dẫn đến hậu quả 5.107 vụ quá thời hiệu, nguy cơ thất thu 127,67 tỷ đồng. Hành vi này vi phạm quy định Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 và có dấu hiệu vi phạm quy định Bộ luật Hình sự (tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng).

Tàu khai thác thủy sản trên biển Cà Mau

Chuyển hồ sơ sang Bộ công an điều tra

Với các vi phạm nêu trên, Thanh tra Chính phủ chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét, điều tra, xử lý đối với nội dung: Ban hành 4 văn bản có nội dung chưa chặt chẽ, thiếu cơ sở, trái với quy định dẫn tới  5.107 vụ việc mất kết nối VMS và không báo cáo theo quy định dưới 10 ngày, không được các cơ quan chức năng kiểm tra, xác minh, xử lý theo quy định của pháp luật, đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính dẫn đến có nguy cơ bỏ lọt hành vi vi phạm, không thu được tiền xử phạt vi phạm hành chính nộp ngân sách nhà nước .

Thanh tra Chính phủ còn kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau làm rõ tính chất, mức độ và trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân để xử lý nghiêm; chỉ đạo rà soát các quyết định xử phạt còn vi phạm và 1.690 vụ “khép hồ sơ” không đúng hoặc không đủ căn cứ để xem xét, xử lý.

Chỉ đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiểm tra, rà soát theo thẩm quyền đối với các quy định của pháp luật về thủy sản để tham mưu Chính phủ sửa đổi, bổ sung các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU và khuyến cáo của EC; Chủ trì, phối hợp với UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các nhà cung cấp dịch vụ VMS kiểm tra, rà soát toàn bộ quy trình giám sát, xác minh nguyên nhân mất kết nối, thu thập chứng cứ để xử lý nghiêm đối với hành vi ngắt/gián đoạn kết nối VMS. 

Thanh tra Chính phủ: Công tác lãnh đạo, chỉ đạo của UBND tỉnh Cà Mau chưa quyết liệt; thực hiện chậm một số nhiệm vụ theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU; việc ban hành quy trình về xử lý tàu cá mất kết nổi VMS và không báo cáo có nội dung chưa chặt chẽ, thiếu cơ sở, trái với quy định, phát sinh nguy cơ bỏ lọt vi phạm; công tác thanh tra, kiểm tra chưa được thực hiện thường xuyên nên chưa đáp ứng được yêu cầu quản lý, phòng ngừa, phát hiện và xử lý triệt để vi phạm; Công tác theo dõi, xử lý vi phạm hành chính, hồ sơ khép không đúng quy định