Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Trung ương, Bộ Tài chính, Cục Hải quan đã rà soát các văn bản quy phạm pháp luật để kịp thời phát hiện những điểm nghẽn và tạo cơ chế đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Qua quá trình rà soát, cơ quan Hải quan nhận thấy, để thúc đẩy hoạt động này, cần sửa đổi một số quy định còn bất cập. Đặc biệt, cần có cơ chế đặc biệt ưu tiên thủ tục hải quan cho doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất công nghệ cao, công nghệ bán dẫn, đổi mới sáng tạo.

Chia sẻ về vấn đề này, ông Âu Anh Tuấn, Phó cục trưởng Cục Hải quan cho biết, qua phản ánh, các doanh nghiệp trong lĩnh vực bán dẫn đang gặp khó khăn liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu tại chỗ. Vì vậy, cần sửa đổi các quy định này và bổ sung vào Luật Hải quan để đảm bảo cơ sở pháp lý cho việc triển khai thực hiện.

Việc sửa Luật nhằm “đi tắt đón đầu”, bởi công nghiệp bán dẫn là cốt lõi, là động lực phát triển nền tảng cho các tiến bộ về khoa học, công nghệ. Hiện nay, nhiều nước trong khu vực và trên thế giới đã có các chính sách thu hút nguồn lực đầu tư nước ngoài cũng như trong nước, nhằm phát triển ngành công nghiệp bán dẫn như chính sách tạo thuận lợi thương mại, mà ưu đãi thủ tục hải quan là một phần trong đó.

Do đó, để tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp bán dẫn, công nghệ cao, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), Luật Hải quan đã sửa đổi quy định về chế độ ưu tiên và điều kiện áp dụng chế độ ưu tiên cho các doanh nghiệp này. Theo đó, doanh nghiệp không cần điều kiện tuân thủ pháp luật hải quan, pháp luật thuế trong 2 năm liên tiếp và điều kiện về kim ngạch. Quy định này tạo thuận lợi cho doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp bán dẫn, công nghệ cao, công nghệ số, AI.

Bên cạnh đó, để minh bạch về chế độ ưu tiên, Dự thảo Luật Hải quan (sửa đổi) bổ sung quy định chế độ ưu tiên được áp dụng đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu liên quan đến công nghiệp bán dẫn, công nghệ cao, công nghệ số trọng điểm theo Danh mục do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với bộ quản lý ngành để thống nhất ban hành.

Đối với nhóm doanh nghiệp liên quan đến công nghệ cao, công nghệ bán dẫn và đổi mới sáng tạo, theo đánh giá của cơ quan hải quan, nếu quy định mới được ban hành thì số lượng doanh nghiệp được hưởng cơ chế ưu tiên sẽ tăng lên đáng kể.

Theo Luật Hải quan hiện hành, doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện hoạt động liên tục 2 năm và được cơ quan hải quan đánh giá mới được tham gia cơ chế ưu tiên, hoặc phải đạt kim ngạch xuất nhập khẩu tối thiểu mới đủ điều kiện. Với cơ chế mới, các doanh nghiệp này có thể tham gia ngay từ giai đoạn đầu nếu đáp ứng những điều kiện khác như hệ thống kiểm soát nội bộ tốt, thực hiện thủ tục hải quan điện tử, thủ tục thuế điện tử và có khả năng tài chính phù hợp.

Qua đánh giá tác động của chính sách cho thấy, cơ chế ưu tiên mới sẽ giúp tăng số lượng doanh nghiệp tham gia, đồng thời giảm chi phí, rút ngắn thời gian và đơn giản hóa thủ tục cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu hàng hóa phục vụ trực tiếp cho hoạt động công nghệ cao, công nghiệp bán dẫn và đổi mới sáng tạo.

Ngoài ra, việc sửa đổi, bổ sung quy định về xuất nhập khẩu tại chỗ trong Luật Hải quan sẽ giải quyết các vướng mắc. Hiện có hàng ngàn doanh nghiệp gặp khó khăn do chưa có quy định ở cấp độ luật, mà chỉ có tại các nghị định, dẫn đến phải đáp ứng các điều kiện về thương nhân có hiện diện hay không tại Việt Nam.

Quy định mới sẽ cho phép doanh nghiệp xuất nhập khẩu hàng hóa do thương nhân nước ngoài chỉ định giao hàng tại Việt Nam được thực hiện thủ tục mà không cần điều kiện hiện diện, giải quyết vướng mắc cho nhiều doanh nghiệp, nhất là trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ bán dẫn như Alcor, Samsung, Intel và các doanh nghiệp điện tử khác. Quy định này cũng tạo thuận lợi cho việc hình thành chuỗi cung ứng liên hoàn , từ sản xuất linh kiện đến sản phẩm hoàn chỉnh và xuất khẩu.

Theo ông Hong Sun, Chủ tịch danh dự Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam (KOCHAM), Việt Nam đang được nhiều nhà đầu tư nước ngoài quan tâm, nên nếu có thêm chế độ ưu tiên với doanh nghiệp công nghệ cao, công nghiệp bán dẫn, sẽ thu hút thêm các nhà đầu tư nước ngoài nói chung và các nhà đầu tư đến từ Hàn Quốc nói riêng.