Thời gian qua EVNNPT đã nỗ lực đóng điện được nhiều dự án, song vẫn còn dự án gặp vướng mắc

Khối lượng đầu tư lớn, tiến độ chịu nhiều sức ép

Sức ép lên hệ thống truyền tải điện quốc gia đang gia tăng cùng tốc độ tăng nhu cầu điện. Tháng 8/2026, sản lượng điện truyền tải của Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) đạt gần 25,7 tỷ kWh, tăng 9,4% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 8 tháng đạt hơn 190 tỷ kWh, tăng 10,87% và bằng 68,77% kế hoạch năm.

Điện truyền tải tăng hơn 10% nhưng đầu tư lưới điện lại đang đối mặt với bài toán tiến độ không dễ giải.

Năm 2026, EVNNPT được giao kế hoạch khởi công và đóng điện nhiều hơn so với các năm trước. Tuy nhiên, lũy kế 8 tháng mới khởi công 17 dự án và có những tháng không có công trình nào khởi công.

Khoảng cách giữa kế hoạch và khả năng thực hiện cho thấy thách thức của đầu tư truyền tải không đơn thuần nằm ở năng lực thi công.

Danh mục công trình EVNNPT phải triển khai trải rộng trên nhiều nhóm nhiệm vụ cấp bách: giải tỏa công suất các nguồn điện lớn; tăng cường liên kết và giải tỏa thủy điện Tây Bắc; nhập khẩu điện Trung Quốc qua Móng Cái; nhập khẩu điện từ Lào; nâng khả năng truyền tải và cấp điện cho các trung tâm phụ tải lớn.

Nhiều dự án có ý nghĩa trực tiếp đối với bảo đảm điện trong những năm tới, như các công trình tăng khả năng tải, nâng công suất trạm biến áp tại Bắc Ninh, Vũng Áng, Bá Thiện, Khu kinh tế Nghi Sơn, Hưng Đông; các dự án phục vụ nhập khẩu điện Trung Quốc và Lào.

Thế nhưng, từ quy hoạch đến khi dự án truyền tải đóng điện, vận hành là một chặng đường dài. Nguyên do một số dự án chưa được cập nhật vào quy hoạch địa phương, quy hoạch phân khu và kế hoạch sử dụng đất. Một số công trình lại chồng lấn với đường sắt, đường bộ cao tốc, khu công nghiệp, khu đô thị, đất quốc phòng - an ninh hoặc khu vực khoáng sản.

Ngay khâu thỏa thuận vị trí trạm và hướng tuyến cũng có thể kéo dài. Có trường hợp địa phương đề nghị vi chỉnh tuyến sau khi đã thỏa thuận, khiến dự án phải khảo sát và lập lại phương án. Với dự án đi qua nhiều địa phương, việc lấy ý kiến nhiều sở, ngành và cấp xã tiếp tục kéo dài thời gian chuẩn bị.

Sau thủ tục đầu tư là hàng loạt thủ tục về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, đất rừng, đất lúa, đánh giá tác động môi trường, phòng cháy chữa cháy, thẩm định thiết kế và cấp phép thi công giao chéo.

Đến khi có thể thi công, giải phóng mặt bằng lại trở thành một “cửa ải” khác.

Thực tế tại nhiều dự án cho thấy việc chậm phê duyệt giá đất, khó xác định nguồn gốc đất, chậm kiểm đếm và phê duyệt phương án bồi thường, người dân chưa đồng thuận đơn giá hoặc thiếu quỹ đất tái định cư đã ảnh hưởng trực tiếp tới bàn giao móng cột và hành lang tuyến.

Thách thức để lưới điện đi trước

Áp lực với EVNNPT không dừng ở số dự án phải hoàn thành trong năm 2026. Hệ thống truyền tải điện nói chung còn phải chuẩn bị cho một giai đoạn phát triển nguồn điện rất lớn theo Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh, đồng thời tăng khả năng nhập khẩu điện và truyền tải liên vùng, liên miền.

Với thực tế đặc thù của truyền tải điện là những dự án quy mô lớn, thời gian đầu tư dài, trong khi yêu cầu về tiến độ ngày càng cao. Vì vậy, các đề xuất đang được đặt ra gồm nghiên cứu cơ chế bảo lãnh, tín dụng ưu đãi thí điểm cho các dự án lưới điện truyền tải liên vùng quy mô lớn và có nguồn lực phù hợp cho những công trình truyền tải đặc biệt quan trọng.

Ở phía địa phương, ngành điện cũng đề nghị cần xử lý song song thay vì tuần tự các thủ tục về quy hoạch, vị trí, hướng tuyến, đất rừng, khoáng sản và bồi thường, giải phóng mặt bằng; ưu tiên nguồn lực cho các công trình cần đóng điện trong năm 2026-2027 và xa hơn là tới năm 2030.

Nhưng con số 17 dự án khởi công sau 8 tháng so với kế hoạch 87 dự án cả năm cho thấy một thực tế: đẩy nhanh đầu tư truyền tải không thể chỉ bằng việc thúc tiến độ trên công trường. Khi một đường dây đi qua nhiều địa phương và liên quan đến hàng loạt quy hoạch, thủ tục đất đai, rừng, hạ tầng giao chéo và hàng trăm vị trí móng, muốn lưới điện thực sự “đi trước một bước”, các nút thắt ngoài công trường cũng phải được tháo gỡ với tốc độ tương ứng.