Báo cáo tại cuộc họp, Bộ Xây dựng cho biết đề xuất giao UBND thành phố Hà Nội làm cơ quan chủ quản đầu tư một số tuyến đường sắt quốc gia trên địa bàn có đầy đủ cơ sở chính trị từ các kết luận, nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển giao thông vận tải đường sắt, xây dựng Thủ đô và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Về cơ sở pháp lý, các dự án đường sắt dự kiến giao Hà Nội thực hiện đều là dự án lớn, cấp bách, thuộc phạm vi có thể áp dụng Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù đối với các dự án quan trọng trên địa bàn Thủ đô. Đồng thời, Luật Đầu tư công không giới hạn cơ quan chủ quản chỉ là bộ quản lý chuyên ngành. Thực tiễn thời gian qua nhiều dự án hạ tầng lớn đã được giao cho địa phương làm cơ quan chủ quản theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Bộ Xây dựng nhận định việc giao Hà Nội làm cơ quan chủ quản thuộc thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ và sẽ tạo điều kiện áp dụng các cơ chế đặc thù của Nghị quyết 258 và Luật Thủ đô, góp phần đẩy nhanh tiến độ đầu tư, giải phóng mặt bằng và bảo đảm tính đồng bộ với các dự án hạ tầng đang triển khai trên địa bàn.

Phó Thủ tướng Thường trực giao các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định việc giao UBND TP. Hà Nội làm cơ quan chủ quản đối với tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi và tuyến đường sắt vành đai phía đông kết nối Hà Nội với Hưng Yên - Ảnh: VGP

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết hai dự án dự kiến được giao cho thành phố thực hiện gồm tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi và tuyến đường sắt vành đai phía đông kết nối Hà Nội với Hưng Yên, với tổng mức đầu tư khoảng 40.000 tỷ đồng.

Đây là những dự án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm di dời tuyến đường sắt quốc gia hiện hữu ra khỏi khu vực nội đô, tạo điều kiện triển khai quy hoạch đô thị, cải tạo mở rộng Quốc lộ 1A và thực hiện các dự án hạ tầng trọng điểm khác. Nếu thực hiện theo quy trình thông thường, thời gian chuẩn bị và triển khai có thể kéo dài từ 4-5 năm, trong khi thành phố đặt mục tiêu hoàn thành trong giai đoạn 2027-2028.

Ông Đặng Sỹ Mạnh, Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Đường sắt Việt Nam khẳng định việc triển khai hai dự án nêu trên là điều kiện tiên quyết để di dời và tổ chức lại tuyến đường sắt hiện hữu đoạn Ngọc Hồi - Hà Nội - Gia Lâm. Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đồng thời đề nghị tiếp tục nghiên cứu kỹ phương án tổ chức hệ thống ga trung tâm để bảo đảm hiệu quả khai thác lâu dài.

Lãnh đạo các bộ Tài chính, Tư pháp, đại diện Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Ủy ban Pháp luật của Quốc hội thống nhất chủ trương giao Hà Nội làm cơ quan chủ quản các dự án đường sắt quốc gia, đồng thời cho rằng cần hoàn thiện cơ sở pháp lý để xử lý vướng mắc từ Luật Đường sắt hiện hành trước khi áp dụng các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 258/2025/QH15. Về lâu dài, các ý kiến đề xuất nghiên cứu sửa đổi Luật Đường sắt theo hướng mở rộng phân cấp cho địa phương làm cơ quan chủ quản dự án đường sắt trên địa bàn.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đánh giá cao ý kiến của các bộ, ngành, cơ quan của Quốc hội và UBND TP. Hà Nội, làm rõ cơ sở pháp lý đối với phương án giao thành phố Hà Nội làm cơ quan chủ quản một số dự án đường sắt quốc gia trên địa bàn.

Trên cơ sở ý kiến tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực thống nhất áp dụng các cơ chế, chính sách theo Nghị quyết số 258/2025/QH15 để triển khai dự án; giao các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, thủ tục, báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định việc giao UBND TP. Hà Nội làm cơ quan chủ quản đối với tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi và tuyến đường sắt vành đai phía đông kết nối Hà Nội với Hưng Yên.

Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với UBND TP. Hà Nội và các cơ quan liên quan triển khai các bước tiếp theo, bảo đảm lựa chọn phương thức thực hiện phù hợp, vừa đúng quy định của pháp luật, vừa đáp ứng yêu cầu tiến độ. Phó Thủ tướng Thường trực lưu ý nếu các tuyến đường sắt này không được triển khai đúng thời hạn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện nhiều dự án hạ tầng quan trọng có liên quan trên địa bàn TP. Hà Nội.

Phó Thủ tướng Thường trực giao Bộ Xây dựng khẩn trương nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Đường sắt theo hướng phù hợp với yêu cầu thực tiễn và chủ trương phân cấp, phân quyền cho địa phương.