Phiên họp chiều 2/10 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội - Ảnh:QH.

Chiều 2/10, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật.

Tại dự thảo, Chính phủ đề xuất tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, quy định mỗi chủ thể chỉ ban hành dưới một hình thức văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời xác định năm nhóm hình thức văn bản.

Các nội dung thuộc thẩm quyền của các chủ thể được thực hiện bằng hình thức văn bản phù hợp theo quy định của dự thảo và có quy định chuyển tiếp, bảo đảm không tạo khoảng trống pháp luật.

Dự thảo cũng không quy định bước thẩm định chính sách và thay thế bằng cơ chế lấy ý kiến, trách nhiệm bắt buộc tham gia của một số bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi quản lý ngành, lĩnh vực tương tự như hoạt động thẩm định.

Hồ sơ chính sách và hồ sơ soạn thảo được đơn giản hóa theo hướng các tài liệu được kế thừa giữa các giai đoạn, tập trung vào hoạt động đánh giá tác động của chính sách. Báo cáo đánh giá tác động phải được cập nhật khi chính sách thay đổi để làm cơ sở cho việc soạn thảo, thẩm định, thẩm tra và xem xét ban hành.

Đồng thời, dự thảo hoàn thiện quy trình thẩm tra, xem xét, thông qua và công bố luật, pháp lệnh; quy định việc xem xét, thông qua dự thảo luật tại một hoặc nhiều kỳ họp để đáp ứng với một số dự án luật quan trọng, có phạm vi điều chỉnh rộng.

Thận trọng với cơ chế điều chỉnh quy định của luật khi Quốc hội không thể họp

Nhấn mạnh đây là chính sách mới, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp chỉ rõ hồ sơ dự án chưa thể hiện đầy đủ kết quả nghiên cứu, cơ sở lý luận, thực tiễn và đánh giá tác động.  Các nguyên tắc, tiêu chí, điều kiện xác định trường hợp “khẩn cấp”, “cấp bách”, “Quốc hội không thể họp được”, “nội dung mang tính kỹ thuật” cần được làm rõ.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ sự phù hợp với quy định của Hiến pháp về nhiệm vụ của Quốc hội là làm luật và sửa đổi luật; cơ sở xác định thời hạn có hiệu lực của loại văn bản này là không quá một năm và cơ chế xử lý khi Quốc hội không đồng ý việc điều chỉnh.

Nêu ý kiến, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và giám sát Lê Thị Nga cơ bản đồng ý với hướng xây dựng cơ chế nói trên, nhưng đề nghị giải trình rõ thêm về tính thống nhất với Hiến pháp. Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị hết sức cân nhắc việc cho phép Chính phủ bằng nghị định điều chỉnh những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, những vấn đề của luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho rằng cần làm rõ hơn cơ sở lý luận, thực tiễn và đánh giá tác động trong hồ sơ thuyết minh; viết và giải trình rõ hơn về cơ chế này.

Cân nhắc kỹ việc bỏ thủ tục thẩm định chính sách

cơ bản đồng ý với việc lược bỏ một số loại văn bản, song Chủ nhiệm Lê Thị Nga  đề nghị cân nhắc thận trọng đối với nghị quyết của Quốc hội.

Bà Nga đặt vấn đề: “Nếu lược bỏ thì Nghị quyết về Hiến pháp hoặc Nghị quyết sửa đổi Hiến pháp của chúng ta nếu không phải là văn bản quy phạm pháp luật thì sẽ là loại văn bản gì?”,  đồng thời đề nghị cân nhắc giữ lại hình thức này.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đồng ý bỏ nghị quyết của Quốc hội khỏi danh mục văn bản quy phạm pháp luật, nhưng theo ông cần thể hiện rõ các văn bản được lược bỏ vẫn là văn bản pháp luật.

Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị làm rõ địa vị pháp lý, giá trị pháp lý của văn bản pháp luật không phải là văn bản quy phạm pháp luật. Theo ônMãi,, những văn bản này có quy trình ban hành và giá trị riêng, thậm chí có điều chỉnh luật và Hiến pháp, nên phải có định nghĩa rõ ràng.

Về thủ tục thẩm định chính sách, Chủ nhiệm Lê Thị Nga đề nghị giữ quy định của luật hiện hành. Theo bà Nga, luật hiện hành quy định rõ Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với các bộ thẩm định chính sách, với các nội dung thẩm định nhằm bảo đảm chất lượng chính sách.

“Khi xem xét cho ý kiến tại các kỳ họp Quốc hội hay phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các đại biểu thường tìm bản thẩm định của Bộ Tư pháp và rất tin tưởng vào chất lượng của bản thẩm định này”, Chủ nhiệm Lê Thị Nga nói.

Từ thực tế doanh nghiệp, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn đề nghị quy trình ban hành theo thủ tục rút gọn phải được “siết rất chặt và quy định rất rõ ràng”. Ông Tuấn nêu thống kê của VCCI riêng năm 2025 có đến 43% nghị định được ban hành theo quy trình rút gọn.

Ông Đậu Anh Tuấn cũng lưu ý thời gian để người dân, doanh nghiệp chuẩn bị thực hiện văn bản và dẫn thống kê thời gian từ khi ban hành đến khi có hiệu lực của nghị định bình quân chỉ có 15,3 ngày, khiến người dân và doanh nghiệp rất vất vả để chuẩn bị thực hiện.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành với sự cần thiết sửa đổi toàn diện và thay thế luật hiện hành với tên gọi mới là Luật Văn bản pháp luật.

Dự án luật sẽ được trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ hai (khai mạc ngày 17/10 tới đây).