Điểm chuẩn đại học năm 2026 cho thấy sự dịch chuyển đáng chú ý trong lựa chọn ngành học. Khoa học, công nghệ, kỹ thuật và các lĩnh vực công nghệ chiến lược tăng sức hút, trong khi nhiều ngành xã hội ứng dụng cũng ngày càng thu hút thí sinh có năng lực Toán và tư duy phân tích tốt.

Những lĩnh vực được Nhà nước ưu tiên đầu tư, đặc biệt là công nghệ chiến lược, có khả năng thu hút nhiều thí sinh hơn.

Bức tranh tuyển sinh đại học năm 2026 không chỉ phản ánh sự tăng, giảm điểm chuẩn giữa các trường, ngành mà còn cho thấy những thay đổi đáng chú ý trong lựa chọn nghề nghiệp của thí sinh. Các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, bán dẫn, tự động hóa và kỹ thuật đang nổi lên với hàng loạt mức điểm cao, trong khi một số ngành xã hội từng có điểm chuẩn ở mức 29-30 điểm đã giảm đáng kể.

Tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, điểm chuẩn 29 chương trình đào tạo chủ yếu tập trung trong khoảng 21-26 điểm, trung vị 24 điểm. So với một số năm trước, trường không còn ngành có điểm chuẩn ở mức 29 hoặc cận 30 điểm. PGS-TS.Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết, kết quả này chịu tác động từ phổ điểm Ngữ văn giảm và thay đổi tổ hợp xét tuyển.

Đáng chú ý hơn là chất lượng đầu vào của những ngành xã hội ứng dụng. Trong 810 thí sinh trúng tuyển bằng các tổ hợp có môn Toán, 431 em đạt từ 8 điểm Toán trở lên. Tâm lý học có 86 thí sinh đạt mức này, điểm Toán trung bình 8,40; Truyền thông đa phương tiện có 14/15 thí sinh đạt từ 8 điểm trở lên, tương đương 93,3%, với điểm trung bình 8,52. Quan hệ công chúng và Báo chí lần lượt có 48 và 36 thí sinh đạt từ 8 điểm Toán trở lên.

Những con số này cho thấy một xu hướng đáng chú ý khi học sinh giỏi Toán không chỉ lựa chọn kỹ thuật hay khoa học tự nhiên. Các ngành xã hội ứng dụng, truyền thông và quản trị đang ngày càng cần người học có tư duy logic, khả năng phân tích dữ liệu, ngoại ngữ và năng lực thích ứng với công nghệ.

Ở chiều ngược lại, nhóm khoa học, công nghệ và kỹ thuật đang gia tăng sức hút rõ rệt. Đại học Bách khoa Hà Nội công bố điểm chuẩn 68 chương trình từ 20,06 đến 29,54 điểm, trong đó 3 chương trình trên 29 điểm, 14 chương trình trên 28 điểm. Khoa học dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo dẫn đầu với 29,54 điểm, tiếp đến là Khoa học máy tính 29,27 điểm và An toàn không gian số 29,01 điểm.

Xu hướng tương tự xuất hiện tại nhiều trường. Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Đại học Quốc gia TP.HCM có ngành Trí tuệ nhân tạo đạt 100/100 điểm, tương đương 30/30 sau quy đổi.

Tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM, Khoa học máy tính đạt 29,32 điểm, Trí tuệ nhân tạo 28,68 điểm, Thiết kế vi mạch 27,93 điểm. Nhiều ngành tự động hóa, robot, cơ điện tử, an ninh mạng và bán dẫn tại các trường khác cũng nằm trong nhóm có điểm chuẩn cao.

Trong khi đó, một số ngành xã hội ghi nhận mức giảm đáng kể. Tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, Báo chí và Quan hệ công chúng lần lượt lấy 22 và 24,2 điểm, thấp hơn năm trước. Điểm chuẩn nhóm Báo chí tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền cũng giảm. Trường Đại học Luật TP.HCM ghi nhận điểm chuẩn giảm ở tất cả ngành.

Tuy nhiên, điểm chuẩn giảm không đồng nghĩa một ngành mất đi giá trị hay nhu cầu xã hội. Mức điểm còn chịu tác động từ phổ điểm thi, chỉ tiêu, tổ hợp và phương thức xét tuyển. Điều đáng chú ý hơn là xu hướng chung đang nghiêng về những chương trình có hàm lượng công nghệ, toán học, dữ liệu và tính ứng dụng cao.

GS-TS.Nguyễn Đình Đức, nguyên Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định, những lĩnh vực được Nhà nước ưu tiên đầu tư, đặc biệt là công nghệ chiến lược, có khả năng thu hút nhiều thí sinh hơn. Trí tuệ nhân tạo, robot, tự động hóa cùng các lĩnh vực công nghệ mới đang được thúc đẩy bởi nhu cầu nhân lực, chính sách đầu tư và các chương trình hỗ trợ người học.

Từ kết quả tuyển sinh năm 2026, ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng nhận thấy sự chuyển dịch rõ nét của thí sinh sang khoa học cơ bản, STEM, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Đây là những lĩnh vực đang được hưởng chính sách học bổng của Chính phủ theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP. Sơ bộ, hơn 60 chương trình đào tạo thuộc các nhóm này đã công bố điểm chuẩn trên 27 điểm.

Dù công nghệ tăng sức hút, kinh tế và quản trị kinh doanh vẫn được nhiều thí sinh lựa chọn, đặc biệt là những chương trình kết hợp toán học, thống kê và phân tích dữ liệu. Điều này cho thấy sự dịch chuyển hiện nay không đơn giản là thí sinh rời ngành xã hội, kinh tế để chuyển sang kỹ thuật, mà năng lực công nghệ và tư duy định lượng đang trở thành yêu cầu ngày càng phổ biến trong nhiều lĩnh vực.