Các danh mục cắt giảm lần này là bước đi đáng ghi nhận vì đã chạm đến nhiều vướng mắc, mà doanh nghiệp thường gặp

Cắt giảm thủ tục đã “đúng và trúng” điểm nghẽn?

Sau khi Chính phủ ban hành đồng loạt 8 nghị quyết ngày 29/4/2026 về cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trên nhiều lĩnh vực, cộng đồng doanh nghiệp đang bắt đầu “đo nhiệt” mức độ thực chất của đợt cải cách được xem là có quy mô lớn nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Không chỉ dừng ở việc bãi bỏ 184 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 349 thủ tục và cắt giảm 890 điều kiện kinh doanh, điều khiến doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là liệu các thay đổi lần này có thực sự “đúng và trúng” những điểm nghẽn gây tốn kém chi phí, kéo dài thời gian và làm mất cơ hội kinh doanh hay không.

Từ góc nhìn doanh nghiệp lữ hành, bà Huỳnh Phan Phương Hoàng, Phó tổng giám đốc Vietravel chia sẻ, các danh mục cắt giảm lần này là bước đi đáng ghi nhận vì đã chạm đến nhiều vướng mắc doanh nghiệp thường gặp trong quá trình mở rộng hoạt động, vận hành chi nhánh, phát triển sản phẩm mới hay thực hiện thủ tục liên quan đến nhiều cơ quan quản lý.

Theo bà Hoàng, trong ngành du lịch, thủ tục hành chính không đơn thuần là yêu cầu pháp lý, mà còn quyết định tốc độ ra quyết định kinh doanh. Chỉ cần rút ngắn vài tuần, thậm chí vài tháng ở khâu hoàn tất thủ tục cho một sản phẩm liên vùng hay chương trình gắn với sự kiện, doanh nghiệp đã có thể đưa sản phẩm ra thị trường đúng mùa cao điểm, cải thiện doanh thu và năng lực cạnh tranh.

“Ở nhóm thủ tục, mà doanh nghiệp thường xuyên tiếp xúc, chúng tôi kỳ vọng đợt cắt giảm lần này sẽ tháo gỡ đáng kể các vướng mắc liên quan đến điều kiện kinh doanh, phân cấp giải quyết thủ tục và giảm bớt các bước xử lý chồng chéo”, bà Hoàng chia sẻ.

Từ lĩnh vực du lịch sang nông nghiệp - thực phẩm, ông Lư Nguyễn Xuân Vũ, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Xuân Nguyên cũng đánh giá các nội dung cải cách lần này “đang đi đúng hướng” khi tập trung vào những lĩnh vực doanh nghiệp chịu tác động trực tiếp như nông nghiệp, thực phẩm và công thương.

Theo ông Vũ, sau nhiều năm hoạt động, doanh nghiệp từng trải qua không ít giai đoạn chững lại do thủ tục phức tạp, chồng chéo và khó thực hiện. Vì vậy, việc Chính phủ đẩy mạnh cắt giảm điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa thủ tục hành chính đang tạo ra động lực mới để doanh nghiệp mạnh dạn mở rộng đầu tư.

“Chúng tôi sẽ tiếp tục phát triển các sản phẩm có nguồn gốc từ nông nghiệp, mở rộng vùng nguyên liệu cũng như tìm kiếm thêm thị trường xuất khẩu”, ông Vũ cho biết.

Ở góc nhìn cộng đồng doanh nghiệp, ông Đinh Hồng Kỳ, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA) nhận định điểm đáng chú ý của đợt cải cách lần này là không chỉ xử lý các thủ tục đơn lẻ, mà đồng thời tác động đến cả ba lớp gồm thủ tục hành chính, phân cấp thẩm quyền và điều kiện kinh doanh.

Theo ông, tác động lớn nhất của cải cách lần này là giảm “chi phí chờ đợi” - loại chi phí vô hình nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư, mở rộng sản xuất hay giữ đơn hàng của doanh nghiệp.

“Một giấy phép chậm không chỉ là một tờ giấy chậm, mà có thể làm trễ cả kế hoạch mở nhà máy, ký hợp đồng, tuyển lao động hoặc giao hàng cho đối tác”, ông Kỳ nói.

Đáng chú ý, thay vì nhìn nhận cải cách bằng cảm tính, nhiều doanh nghiệp bắt đầu đưa ra những đánh giá định lượng cụ thể về mức độ “thông” của quy trình sau khi các nghị quyết được ban hành.

Theo Vietravel, nếu việc thực thi được triển khai thống nhất từ Trung ương đến địa phương, mức độ tháo gỡ có thể đạt khoảng 60 - 70% đối với các thủ tục hành chính phổ biến.

Trong khi đó, ông Lư Nguyễn Xuân Vũ cho rằng, các thay đổi lần này có thể giúp doanh nghiệp tháo gỡ khoảng trên dưới 50% những quy trình, thủ tục đang gây khó khăn hiện nay.

Còn theo ông Đinh Hồng Kỳ, nếu nhìn trên văn bản, đợt cải cách này có thể giúp “thông” khoảng 50 - 60% phần thủ tục hình thức mà cộng đồng doanh nghiệp đang gặp. Tuy nhiên, nếu nhìn toàn bộ vòng đời của một dự án kinh doanh, mức “thông” thực tế có thể mới khoảng 30 - 40%.

Dù vậy, các doanh nghiệp nhìn nhận việc Chính phủ đồng loạt ban hành các nghị quyết cắt giảm thủ tục lần này đã phát đi tín hiệu mạnh mẽ về quyết tâm cải cách và chuyển đổi tư duy điều hành theo hướng “kiến tạo phát triển”, lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Cải cách đã đủ sâu để doanh nghiệp “dễ thở”?

Sau khi ghi nhận bước chuyển mạnh từ loạt nghị quyết cải cách mới của Chính phủ và những tác động bước đầu tới môi trường kinh doanh, cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục đặt ra câu hỏi lớn hơn: cải cách hiện nay đã đủ sâu để tạo ra thay đổi mang tính cấu trúc hay mới chủ yếu dừng ở việc tháo gỡ các “điểm nghẽn bề mặt”?

Từ du lịch, nông nghiệp đến sản xuất, xuất khẩu, nhiều doanh nghiệp chia sẻ, điều họ cần lúc này không chỉ là ít thủ tục hơn, mà là một hệ thống quản trị có thể dự báo được, vận hành thống nhất và lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Bà Huỳnh Phan Phương Hoàng, Phó tổng giám đốc Vietravel cho rằng, ưu tiên lớn nhất hiện nay là chuẩn hóa cách thực thi giữa các bộ, ngành và địa phương.

Theo bà Hoàng, doanh nghiệp không chỉ cần thủ tục được rút gọn mà còn cần quy trình có thể dự đoán được, tức cùng một loại hồ sơ, cùng yêu cầu pháp lý thì cách tiếp nhận, thời hạn xử lý và đầu mối giải quyết phải thống nhất trên toàn quốc.

“Điều này đặc biệt quan trọng với ngành du lịch vì hoạt động kinh doanh có tính liên vùng, liên ngành và phụ thuộc lớn vào thời điểm thị trường. Nếu mỗi địa phương hiểu và áp dụng khác nhau, doanh nghiệp sẽ khó lập kế hoạch đầu tư và triển khai sản phẩm đúng tiến độ”, bà nói.

Vietravel cũng kiến nghị đẩy mạnh số hóa theo hướng liên thông dữ liệu, giảm hồ sơ lặp lại và mở rộng cơ chế hậu kiểm đối với các lĩnh vực có thể kiểm soát rủi ro. “Khi dữ liệu đã có trong hệ thống quản lý nhà nước, doanh nghiệp không nên phải nộp lại nhiều lần cùng một loại giấy tờ”, bà Hoàng nhấn mạnh.

Quan điểm này cũng được ông Lư Nguyễn Xuân Vũ, Tổng giám đốc Tập đoàn Xuân Nguyên chia sẻ, khi cho rằng cải cách chỉ thực sự hiệu quả nếu giảm được sự phụ thuộc vào yếu tố con người trong xử lý thủ tục.

Theo ông Vũ, toàn bộ điều kiện, tiêu chí và quy trình xử lý hồ sơ cần được công khai rõ trên hệ thống điện tử để doanh nghiệp biết mình cần làm gì và được giải quyết đúng quy định khi đáp ứng đủ điều kiện.

Ông dẫn ví dụ, ngay trong lĩnh vực đất đai, cùng một tỉnh nhưng cách xử lý hồ sơ giữa các chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai đôi khi đã khác nhau. “Điều chúng tôi cần là sự thống nhất trong cách thực thi, tránh tình trạng văn bản đã cởi mở nhưng khi triển khai vẫn phát sinh thêm thủ tục hoặc yêu cầu bổ sung giấy tờ”, ông nhấn mạnh.

Ở góc độ hiệp hội doanh nghiệp, ông Đinh Hồng Kỳ, Phó chủ tịch HUBA cho hay, các đợt cải cách hiện nay mới giúp tháo gỡ đáng kể phần “thủ tục hình thức”, trong khi điểm nghẽn lớn hơn nằm ở cách phối hợp liên ngành và toàn bộ vòng đời dự án đầu tư.

Theo ông Kỳ, một trong những cải cách mang tính đòn bẩy cần được triển khai tiếp theo là xây dựng cơ chế “một đầu mối” chịu trách nhiệm cho toàn bộ quá trình thực hiện dự án.

“Doanh nghiệp chỉ nộp một bộ hồ sơ số, một cơ quan chủ trì điều phối các sở, ngành và có thời hạn trả lời cuối cùng. Nếu quá hạn mà không có ý kiến thì xem như đồng thuận có điều kiện”, ông đề xuất.

Cùng với đó, là cải cách cơ chế thanh tra, kiểm tra theo hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu và quản trị rủi ro. Theo ông Kỳ, doanh nghiệp tuân thủ tốt cần được giảm tần suất kiểm tra, trong khi doanh nghiệp rủi ro cao sẽ bị kiểm tra sâu hơn.

Nhiều doanh nghiệp cũng tâm tư, để duy trì đà cải cách, cần thiết lập cơ chế giám sát, phản hồi và cập nhật chính sách liên tục. Sau nhiều năm cải cách hành chính theo hướng cắt giảm thủ tục và điều kiện kinh doanh, cộng đồng doanh nghiệp cho rằng giai đoạn tiếp theo cần hướng tới xây dựng một hệ thống quản trị minh bạch, liên thông, số hóa và có khả năng đồng hành cùng doanh nghiệp trong dài hạn.