Tốc độ công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng đang đưa TP. Hải Phòng vào một giai đoạn phát triển mới, đi kèm áp lực không nhỏ về hạ tầng nhà ở khi lượng lao động ngoại tỉnh đổ về tăng mạnh mỗi năm. Thực tế, sự bứt phá của hệ thống khu công nghiệp lớn như Tổ hợp khu công nghiệp DEEP C, Nam Đình Vũ, Tràng Duệ, VSIP, Nam Cầu Kiền... đã đẩy nhu cầu về nhà ở cho công nhân và người có thu nhập trung bình lên mức rất cao.

Hải Phòng đã tích cực phát triển các dự án nhà ở xã hội và nhà lưu trú công nhân gắn với khu công nghiệp

Để tạo bước đi căn cơ thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn tới, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đã đề xuất về việc sớm thành lập và cơ chế hoạt động của Quỹ nhà ở công nhân khu công nghiệp Hải Phòng cũng như xem xét bố trí ngân sách thành phố giai đoạn 2026 - 2028 để hỗ trợ đầu tư hạ tầng nhà ở công nhân tại ít nhất 3 khu công nghiệp có mật độ lao động cao.

Đồng thời, cho phép doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu kinh tế mua nhà ở xã hội để bán hoặc cho người lao động thuê nhằm giải quyết nhu cầu nhà ở cho người lao động. Đây được xem là giải pháp cần kíp để thành phố duy trì tăng trưởng lực lượng lao động, đáp ứng yêu cầu thu hút FDI.

Thực tế cho thấy, những năm qua, Hải Phòng đã tích cực phát triển các dự án nhà ở xã hội và nhà lưu trú công nhân gắn với khu công nghiệp như Tràng Duệ, Tân Trường, Cẩm Giàng, Thủy Nguyên, Đông Hải, Tràng Cát, Tổng kho 3 Lạc Viên, Tràng Cát, Đồng Hòa - Kiến An, 384 Lê Thánh Tông, Hoàng Huy New City... với hàng chục nghìn căn hộ đang được xây dựng và mở bán. Tuy nhiên, so với tốc độ gia tăng lao động tại các khu công nghiệp, nguồn cung nhà ở vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế.

Riêng trong năm 2026, Chính phủ giao Hải Phòng chỉ tiêu hoàn thành 6.700 căn hộ nhà ở xã hội; giai đoạn 2025-2030 hoàn thành hơn 43.500 căn hộ.

Còn theo điều chỉnh Chương trình phát triển nhà ở thành phố, Hải Phòng đặt mục tiêu rất cao là hoàn thành hơn 56.000 căn nhà ở xã hội phục vụ người thu nhập thấp và công nhân lao động trong giai đoạn 2026 - 2030, tương đương hơn 4 triệu m² sàn xây dựng.

Những con số này không chỉ phản ánh quy mô xây dựng mà còn gắn với mục tiêu giữ chân lao động và nâng cao sức cạnh tranh của thành phố. An cư chính là cái gốc để giữ chân người tài. Khi có nơi ở ổn định, công nhân mới yên tâm gắn bó, người trẻ và đội ngũ kỹ sư mới vững tâm lập nghiệp tại Hải Phòng. Một đô thị công nghiệp muốn phát triển bền vững không thể chỉ dựa vào những nhà máy hay cảng biển quy mô, mà cốt lõi phải xây dựng được một hệ sinh thái sống văn minh – nơi có hạ tầng nhà ở đồng bộ, đi kèm hệ thống trường học, y tế và tiện ích công cộng hoàn chỉnh.

Tuy nhiên, theo tính toán của Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, để thu hút 1 tỷ USD vốn FDI, cần khoảng 10.000 lao động. Như vậy, trung bình mỗi năm, các doanh nghiệp trong các khu công nghiệp, khu kinh tế có nhu cầu tuyển mới khoảng 30.000 - 40.000 lao động. Trong khi đó, số căn nhà ở xã hội hoàn thành hằng năm chỉ ở mức từ vài trăm đến khoảng 2.000 căn. Điều này cho thấy khoảng cách cung - cầu ngày càng lớn.

Nhà ở xã hội tại khu vực Tràng Cát, TP. Hải Phòng đang được triển khai xây dựng

Trong bối cảnh giá nhà liên tục tăng cao, vượt xa thu nhập của phần đông người lao động. Với mức thu nhập của người lao động đang làm việc tại các khu công nghiệp hiện nay, sau khi trừ chi phí cho nhu cầu sinh hoạt tối thiểu, nhiều người lao động gặp khó khăn ngay ở việc trả tiền gốc cho khoản vay mua nhà, chưa kể áp lực lãi suất kéo dài.

Bởi vậy, Hải Phòng không chỉ cần tăng số lượng nhà ở xã hội mà còn phải nâng cao chất lượng các dự án. Nhà ở xã hội cần được xây dựng đồng bộ với trường học, giao thông công cộng, không gian xanh và các dịch vụ thiết yếu, thay vì chỉ tập trung hoàn thành chỉ tiêu xây dựng.

Từ thực tế này, phát triển nhà ở xã hội và nhà lưu trú công nhân theo hướng cho thuê được xem là hướng đi phù hợp và bền vững hơn trong giai đoạn tới. Khi nhà ở xã hội cho thuê được nhìn nhận là một dạng hạ tầng an sinh xã hội, chính sách phát triển đô thị sẽ có điều kiện chuyển sang hướng bền vững hơn, vừa giải quyết nhu cầu chỗ ở, vừa hỗ trợ điều tiết lao động, giảm áp lực lên thị trường bất động sản và tạo nền tảng ổn định cho phát triển kinh tế - xã hội trong dài hạn.

Để phát triển nhà ở xã hội cho thuê, đòi hỏi sự tích hợp nhà ở cùng hạ tầng xã hội trong quy hoạch khu công nghiệp mới. Trong đó, cần quy định “cứng” về việc bố trí quỹ đất nhà ở công nhân, nhà trẻ trong hoặc liền kề khu công nghiệp đáp ứng tối thiểu 5 – 10% diện tích khu công nghiệp cũng như có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp FDI tự đầu tư nhà ở, nhà trẻ. Hoặc là cho phép doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu kinh tế mua nhà ở xã hội để bán, cho người lao động của đơn vị thuê, mua để bảo nhu cầu về chỗ ở.

Đây được xem là yếu tố quyết định để thu hút lao động ngoại tỉnh, đặc biệt là lao động chất lượng cao đến làm việc và an cư tại Hải Phòng. Nếu làm tốt mô hình này, Thành phố sẽ vừa giải quyết được nhu cầu an cư trước mắt, vừa tạo sự linh hoạt cho thị trường lao động. Chính sách này sẽ chính là nền tảng để tăng sức hấp dẫn của các khu công nghiệp, khu kinh tế và sự phát triển bền vững của thành phố.

Hướng tới mục tiêu xây dựng một Hải Phòng công nghiệp hiện đại, văn minh và đáng sống, phát triển nhà ở xã hội được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Giá trị của một đô thị không chỉ đong đếm bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế, mà còn ở môi trường sống ổn định, an tâm để người lao động gắn bó lâu dài. Bằng quyết tâm chính trị cao và sự phối hợp đồng bộ của các cấp, các ngành, Hải Phòng đang hiện thực hóa mô hình đô thị công nghiệp thế hệ mới – nơi tăng trưởng kinh tế song hành chặt chẽ với an cư bền vững.

Dự án nhà ở xã hội tại khu dân cư, đô thị Tân Phú Hưng mở rộng (phía Tây Hải Phòng) dự kiến hoàn thành trong quý I.2027, sớm hơn khoảng 2 - 3 tháng so với tiến độ đề ra

TP. Hải Phòng đang là một trong những đại công trường nhà ở xã hội lớn nhất cả nước với 34 dự án đang được triển khai, quy mô lên tới khoảng 50.503 căn hộ. Trong số này, 10 dự án với hơn 20.800 căn đang thi công, tạo ra nguồn cung dồi dào cho thị trường trong tương lai gần.

Tại Nghị quyết số 07/NQ-CP của Chính phủ ban hành đầu năm 2026, Hải Phòng được giao chỉ tiêu hoàn thành 6.700 căn nhà ở xã hội trong năm nay. Tuy nhiên, theo báo cáo từ UBND TP. Hải Phòng, khả năng thực tế có thể vượt xa con số này.

Cụ thể, trong 10 dự án đang thi công, dự kiến sẽ có 7 dự án hoàn thành bàn giao khoảng 12.127 căn vào cuối năm 2026. Sau khi trừ đi số căn đã hoàn thành sớm trong năm 2025, tổng số căn hộ thực tế có thể về đích trong năm 2026 đạt khoảng 9.769 căn, tương đương 146% mục tiêu đề ra.