Trực vận hành Trạm biến áp 220 kV Thủy Nguyên (Hải Phòng) - trạm biến áp số đầu tiên của EVN.

Tầm nhìn xa

Nhận thức được tầm quan trọng của việc quản lý, vận hành hệ thống điều khiển tích hợp trạm biến áp, Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia (EVNNPT) đã có chiến lược ngay từ khi mới thành lập vào năm 2008. Khi đó, nhiệm vụ này được giao cho Ban Kỹ thuật, sau đó được chuyển sang Ban Đầu tư xây dựng và nay là Ban Quản lý đầu tư. Tới năm 2017, Công ty Dịch vụ kỹ thuật truyền tải điện (NPTS) đã được thành lập với nhiệm vụ nghiên cứu làm chủ công nghệ tự động hóa trên lưới điện truyền tải.

Hình thức On job training (đào tạo thông qua quá trình thi công trực tiếp tại các công trình giúp nắm bắt được tất cả các khâu, từ chuẩn bị đến triển khai thi công, nghiệm thu đóng điện) đã được EVNNPT triển khai để nhân lực vận hành vừa có kiến thức, vừa có kinh nghiệm thực tế.

Nắm bắt xu hướng áp dụng khoa học công nghệ trong lĩnh vực tự động hóa trạm biến áp, chính sách tuyển chọn kỹ sư để cử đi đào tạo, chuyển giao công nghệ đã được EVNNPT triển khai liên tục. Tổng công ty đã phối hợp với Toshiba tổ chức khóa đào tạo kỹ sư chuyên sâu về hệ thống bảo vệ, điều khiển trạm biến áp tại Nhật Bản, phối hợp với Siemens tổ chức khóa đào tạo chuyên sâu về hệ thống điều khiển SICAM PAS của Siemens tại Đức.

Khi NPTS được thành lập, đơn vị này đã tiếp tục kế thừa các khóa đào tạo chuyên sâu để cử học viên tham gia khóa đào tạo chuyển giao công nghệ từ nhà sản xuất ABB.

Được bổ sung các kiến thức cơ bản và các kỹ năng chuyên sâu về hệ thống SICAM PAS của Siemens, MicroSCADA của ABB, các kỹ sư đã được giao nhiệm vụ để tự thực hiện các công trình liên quan đến hệ thống điều khiển SICAM PAS và MicroSCADA trong hệ thống truyền tải điện Việt Nam.

Cũng nhận rõ tầm quan trọng về nguồn nhân lực cho mảng hệ thống điều khiển máy tính trong trạm biến áp, NPTS thực hiện tuyển chọn các kỹ sư có nền tảng kiến thức tốt về hệ thống điều khiển - bảo vệ tại các trung tâm dịch vụ kỹ thuật để thực hiện đào tạo, chuyển giao công nghệ tự động hóa trạm biến áp.

Dù ở giai đoạn này, số lượng nhân lực chưa nhiều, nhưng với khả năng nắm bắt và làm chủ được công nghệ tại một số hệ thống điều khiển trạm biến áp, các kỹ sư này hoàn toàn có thể tự thực hiện khai báo cấu hình mở rộng, chỉnh sửa các hệ thống điều khiển trong quá trình vận hành.

Để cập nhật các xu hướng mới nhất về hệ thống tự động hóa trạm biến áp, EVNNPT đã liên hệ với các chuyên gia, tổ chức đào tạo có tên tuổi trên thế giới và trong khu vực, mời họ thực hiện đào tạo nâng cao kiến thức. EVNNPT đã tổ chức phối hợp với TNB R&D của Malaysia để đào tạo nâng cao kiến thức về IEC 61850.

Trong năm 2020, EVNNPT đã giao NPTS hoàn thành Đề tài “Nghiên cứu xây dựng hệ thống điều khiển tích hợp trạm biến áp trên nền tảng giao thức IEC 61850 sử dụng phần mềm giám sát điều khiển độc lập với nhà sản xuất thiết bị”.

Kết quả, ngoài việc giúp nhóm nghiên cứu NPTS hiểu biết sâu hơn về tiêu chuẩn IEC 61850 được áp dụng trong trạm biến áp và phần mềm điều khiển tích hợp, EVNNPT đã xây dựng được hệ thống điều khiển có thể tích hợp được nhiều thiết bị điều khiển và bảo vệ của các hãng khác nhau vào cùng một hệ thống điều khiển.

Thoát thế bị động

Với việc thực hiện chiến lược và các giải pháp nêu trên, đến nay, EVNNPT đã dần làm chủ được các hệ thống điều khiển tích hợp, đồng thời xây dựng được hệ thống điều khiển có thể tích hợp thiết bị nhiều hãng khác nhau theo tiêu chuẩn IEC 61850. Điều này giúp EVNNPT chủ động trong việc nâng cấp, xây dựng các hệ thống điều khiển tổng hợp trạm biến áp lưới điện truyền tải, không phụ thuộc vào các nhà cung cấp.

Ở thời điểm này, EVNNPT đã có thể làm chủ các hệ thống điều khiển tổng hợp SICAM PAS của Siemens, Zenon của COPADATA, SurvalentOne của Survalent, MicroSCADA của ABB, PACiS của ALSTOM, PCS9700 của NR. EVNNPT cũng tự xây dựng được hệ thống điều khiển máy tính của hệ thống trạm biến áp 220 kV Tam Kỳ.

Ngoài ra, EVNNPT đã xây dựng và ban hành Quy định yêu cầu kỹ thuật cơ bản hệ thống điều khiển trạm biến áp trên nền tảng tiêu chuẩn IEC 61850. Đây là quy định rất quan trọng để góp phần giúp EVNNPT thống nhất và làm chủ hệ thống điều khiển máy tính trạm biến áp trên lưới điện truyền tải.

Cùng với sự phát triển của hệ thống điện nói chung và lưới điện truyền tải nói riêng, công nghệ tự động hoá có những bước phát triển mới, ngày càng thông minh hơn và theo xu hướng công nghệ số. Vì vậy, EVNNP phải tăng cường đầu tư đổi mới công nghệ, xây dựng hệ thống điều khiển tích hợp với mô hình TBA vận hành tự động không người trực. Đạt được điều này là một thách thức không nhỏ, nhưng với đội ngũ kỹ thuật ngày càng trưởng thành, EVNNPT vững vàng trong việc làm chủ công nghệ, đáp ứng vận hành tin cậy lưới truyền tải điện quốc gia.