Ngành xây dựng đang đứng trước một áp lực chưa từng có, khi vừa đáp ứng nhu cầu phát triển hạ tầng, vừa phải giảm phát thải khí nhà kính và hạn chế ô nhiễm môi trường.

Trong bối cảnh đó, Hội thảo quốc tế CIB W099/W123 và ICONS 2026, diễn ra từ ngày 20 đến 22/5/2026 tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội nhân dịp kỷ niệm 60 năm thành lập trường, được xem như một diễn đàn quan trọng để tìm kiếm lời giải cho bài toán này.

Các dự án về tái chế chất thải rắn xây dựng, xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật và chuyển giao công nghệ đang cho thấy rõ khả năng gắn kết giữa nghiên cứu và đời sống.

Sự kiện quy tụ hơn 150 chuyên gia, học giả, nhà hoạch định chính sách và đại diện doanh nghiệp quốc tế, tập trung thảo luận các giải pháp giảm phát thải trong toàn bộ vòng đời công trình. Từ lựa chọn vật liệu, thiết kế kiến trúc đến thi công và vận hành, mọi khâu đều được đặt trong yêu cầu tối ưu hóa tài nguyên và giảm tác động tiêu cực đến môi trường.

Một trong những hướng tiếp cận được quan tâm là phát triển vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường. Các nghiên cứu về bê tông phát thải thấp, vật liệu tái chế hay tận dụng chất thải rắn xây dựng đang mở ra khả năng giảm đáng kể lượng khí thải trong ngành vốn được coi là “nguồn phát thải lớn”. Việc tái sử dụng vật liệu không chỉ giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên mà còn góp phần xử lý bài toán rác thải đô thị.

Song song với vật liệu, thiết kế công trình cũng đang thay đổi theo hướng thích ứng khí hậu. Các mô hình kiến trúc vi khí hậu, tận dụng thông gió tự nhiên, ánh sáng tự nhiên và giảm tiêu thụ năng lượng được xem là giải pháp hiệu quả để giảm phát thải trong quá trình sử dụng công trình. Đây là xu hướng tất yếu khi chi phí năng lượng ngày càng gia tăng và các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe.

Không thể tách rời khỏi quá trình này là vai trò của công nghệ. Trí tuệ nhân tạo, mô hình thông tin công trình, Internet vạn vật hay các thiết bị thi công tự động đang giúp ngành xây dựng kiểm soát tốt hơn việc sử dụng vật liệu, giảm hao hụt và tối ưu quy trình thi công. Nhờ đó, lượng phát thải được kiểm soát ngay từ giai đoạn đầu, thay vì chỉ xử lý hậu quả.

Đáng chú ý, Hội thảo không chỉ tập trung vào giải pháp kỹ thuật mà còn đặt con người vào trung tâm của quá trình chuyển đổi. Văn hóa an toàn, sức khỏe người lao động và nhận thức về phát triển bền vững được xem là nền tảng để các giải pháp giảm phát thải có thể được triển khai hiệu quả và lâu dài.

Các dự án về tái chế chất thải rắn xây dựng, xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật và chuyển giao công nghệ đang cho thấy rõ khả năng gắn kết giữa nghiên cứu và đời sống. Đây cũng là hướng đi phù hợp trong bối cảnh yêu cầu giảm phát thải không còn là lựa chọn, mà trở thành điều kiện bắt buộc đối với sự phát triển.

Song song với yếu tố môi trường, con người được đặt vào vị trí trung tâm của quá trình phát triển. Ngành xây dựng vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro, cường độ lao động cao, đòi hỏi cách tiếp cận mới đối với an toàn, sức khỏe tinh thần và bình đẳng giới. Những nội dung này xuất hiện trong chương trình hội thảo như một phần tất yếu, phản ánh sự thay đổi trong tư duy phát triển.

Công nghệ là mảnh ghép còn lại, mang tính thúc đẩy. Trí tuệ nhân tạo, mô hình thông tin công trình, Internet vạn vật hay thiết bị thi công tự động đang dần hiện diện trong thực tế, giúp nâng cao hiệu quả, giảm chi phí và hạn chế rủi ro. Đây cũng là nền tảng tạo ra những cơ hội mới cho ngành xây dựng trong giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ.

Theo lãnh đạo trường Đại học Xây dựng Hà Nội, Hội thảo lần này gắn chặt với quá trình chuyển mình của Nhà trường. Sau nhiều năm đảm nhiệm vai trò đào tạo nguồn nhân lực chủ lực cho ngành, trường đang hướng tới vị thế trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo trong khu vực.

Định hướng này được cụ thể hóa qua các quyết định của Chính phủ, trong đó Trường nằm trong nhóm năm đại học kỹ thuật trọng điểm quốc gia và được giao nhiệm vụ dẫn dắt Trung tâm Xuất sắc và Tài năng về Vật liệu mới và Công nghệ xây dựng.

Việc hình thành trung tâm không dừng ở ý nghĩa tổ chức, mà tạo cơ chế để các kết quả nghiên cứu được đưa nhanh vào thực tiễn. Khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và công trường vì thế được rút ngắn, góp phần nâng cao hiệu quả ứng dụng khoa học công nghệ trong phát triển hạ tầng và đô thị.

Một trong những nhân tố góp phần thúc đẩy quá trình này là GS-TS.Nguyễn Hoàng Giang, Phó Hiệu trưởng phụ trách hợp tác quốc tế và nghiên cứu khoa học, đồng Trưởng Ban Tổ chức hội thảo. Được đào tạo tại Đại học Saitama năm 2007 và gắn bó lâu dài với Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, ông vừa có nền tảng học thuật vững chắc vừa có kinh nghiệm triển khai các dự án hợp tác quốc tế.

Dự án hợp tác với Nhật Bản về quản lý và tái chế chất thải rắn xây dựng là một ví dụ tiêu biểu. Kết quả nghiên cứu đã được đánh giá cao, đồng thời đóng góp vào việc xây dựng các tiêu chuẩn và hướng dẫn quốc gia. Nhóm nghiên cứu do ông dẫn dắt hiện tiếp tục triển khai các dự án chuyển giao công nghệ và hỗ trợ hoạch định chính sách, đưa khoa học tiến gần hơn với nhu cầu thực tiễn.