Đổi mới mô hình phát triển là yêu cầu lịch sử của Thủ đô

Trong bối cảnh cả nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng mạnh mẽ hơn, TP. Hà Nội đang thể hiện rõ quyết tâm đi trước, làm trước, chủ động nhận nhiệm vụ thí điểm những cách làm mới để tạo dư địa phát triển cho chính mình và góp phần mở đường cho cả nước.

Ngày 21/5, Đoàn công tác Trung ương do Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị, Trưởng ban Chỉ đạo xây dựng Đề án “Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” làm Trưởng đoàn đã làm việc với Thành ủy Hà Nội.

Quang cảnh hội nghị.

Làm việc với Đoàn công tác, lãnh đạo TP. Hà Nội có Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội Trần Đức Thắng; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông; Phó Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Phong cùng lãnh đạo các sở, ngành Thành phố.

Báo cáo tại hội nghị, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cho biết, trong tiến trình đổi mới mô hình phát triển kinh tế xã hội, Hà Nội đã xây dựng đồng bộ hệ thống thể chế nền tảng theo logic “thí điểm, tổng kết, luật hóa”.

Theo ông Nguyễn Xuân Lưu, Hà Nội đã chủ động đề xuất Quốc hội ban hành nghị quyết thí điểm trước, tổng kết thực tiễn sau đó luật hóa thành Luật Thủ đô năm 2026, thay vì chờ hoàn thiện đầy đủ hành lang pháp lý mới triển khai.

“TP. Hà Nội xác định đổi mới mô hình phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là yêu cầu lịch sử, nhiệm vụ chính trị của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô trong kỷ nguyên mới”, ông Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh.

Từ nhận thức đó, Hà Nội đã xác lập mô hình tăng trưởng mới theo cấu trúc “3 trụ cột, 5 động lực, 4 không gian phát triển”, đồng thời triển khai ba chuyển dịch lớn gồm chuyển từ tăng trưởng dựa vào vốn sang tăng trưởng dựa vào năng suất; từ đầu tư công sang đầu tư tư nhân; từ các ngành truyền thống sang các ngành dựa trên tri thức.

Theo mục tiêu đặt ra, đến năm 2030, năng suất nhân tố tổng hợp đóng góp 57%, kinh tế số đạt 40% GRDP và tổng vốn đầu tư xã hội đạt khoảng 5 triệu tỷ đồng.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, năm 2026, TP. Hà Nội bố trí 9.090 tỷ đồng cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, mức cao nhất từ trước tới nay. Thành phố đã phân bổ 2.529 tỷ đồng, đồng thời bổ sung thêm 1.001 tỷ đồng qua 7 đợt quyết định.

Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thủ đô cũng đang hình thành rõ nét với 221 doanh nghiệp khoa học công nghệ dẫn đầu cả nước, hơn 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, chiếm trên 26% số lượng toàn quốc cùng gần 11.000 doanh nghiệp công nghệ số.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu báo cáo về đổi mới mô hình phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại TP. Hà Nội.

Song song với đó, TP. Hà Nội đang đẩy nhanh các dự án hạ tầng chiến lược như triển khai đồng loạt 7 cây cầu vượt sông Hồng, dự kiến hoàn thành trong quý II/2027 trước Hội nghị APEC; đường Vành đai 4 vùng Thủ đô đạt 85% khối lượng thi công.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu, thành phố đã triển khai nhiều mô hình mới bước đầu cho thấy hiệu quả tích cực và có thể nghiên cứu nhân rộng trên phạm vi cả nước.

Trong đó, Hà Nội là địa phương đầu tiên triển khai quản trị theo mục tiêu và kết quả then chốt trong khu vực công; chuyển từ cơ chế “cấp kinh phí theo đề tài” sang “đặt hàng giải quyết bài toán thực tiễn” với danh mục 30 bài toán lớn của Thủ đô; triển khai mô hình “04 Nhà” gồm Nhà nước, Nhà trường, Doanh nghiệp và Tổ chức tài chính.

Thành phố cũng đang phát triển Trung tâm đổi mới sáng tạo Hà Nội theo mô hình công ty cổ phần, thúc đẩy hợp tác với các đối tác quốc tế như Đại học Bang Arizona, AMD, AGI House của Hoa Kỳ, Đại học Quốc gia Singapore, đồng thời triển khai chiến lược thu hút trí thức người Việt Nam ở nước ngoài.

Sẵn sàng nhận và chủ động thí điểm mô hình mới

Phát biểu tại hội nghị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cho biết, Hà Nội nhận thức sâu sắc Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị không đơn thuần là nghị quyết về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo hay chuyển đổi số.

“Đây là nghị quyết về đổi mới mô hình phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Trong đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành nền tảng phát triển, động lực tăng trưởng mới, công cụ để đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị và điều hành của hệ thống chính trị”, Bí thư Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh.

Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng phát biểu tại hội nghị

Theo ông Trần Đức Thắng, với vị trí là Thủ đô, Hà Nội có trách nhiệm lớn hơn phát triển cho riêng mình mà phải giữ vai trò dẫn dắt, kiến tạo, thử nghiệm mô hình mới để lan tỏa động lực phát triển cho cả nước.

“Vì vậy, Hà Nội cần phải đổi mới mạnh mẽ, phải đi trước, dám thử nghiệm những mô hình phát triển mới, xứng đáng với vai trò đầu tàu phát triển mà Trung ương, Bộ Chính trị và đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra với Thủ đô”, ông Trần Đức Thắng khẳng định.

Người đứng đầu Đảng bộ TP. Hà Nội cho rằng, chưa bao giờ Thủ đô có điều kiện chính trị, thể chế và các yếu tố thuận lợi như hiện nay để thực hiện chuyển đổi mô hình phát triển mang tính chiến lược, chuyển từ tư duy quản lý đô thị sang tư duy kiến tạo phát triển.

Theo đó, TP. Hà Nội đang hoàn thiện đề án xác lập mô hình tăng trưởng theo cấu trúc “3 trụ cột, 5 động lực, 4 không gian phát triển” với ba chuyển dịch lớn từ vốn, đất đai, lao động sang năng suất, tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo; từ đầu tư công là chủ yếu sang đầu tư công dẫn dắt nguồn lực xã hội; từ ngành truyền thống sang các ngành dựa trên tri thức, dịch vụ giá trị cao, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

“Đây không phải là chuyển dịch đơn thuần về kinh tế mà là chuyển dịch về tư duy phát triển”, Bí thư Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh.

Ông Trần Đức Thắng cho biết, nếu muốn đạt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân trên 11% mỗi năm, quy mô kinh tế vượt 113 tỷ USD vào năm 2030, kinh tế số đạt 40% và TFP đóng góp 57%, Hà Nội không thể tiếp tục phát triển theo mô hình cũ.

“Hà Nội đổi mới mô hình phát triển là đổi mới cách nghĩ, cách làm, cách quản trị, cách tổ chức thực hiện; phải chuyển từ quản lý theo đầu việc sang quản trị theo mục tiêu và kết quả, từ ‘xin cho’ sang ‘kiến tạo phục vụ’, từ xử lý sự vụ sang điều hành bằng dữ liệu, từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ, đổi mới sáng tạo và giá trị gia tăng cao”, Bí thư Thành ủy Hà Nội nêu rõ.

Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị, Trưởng ban Chỉ đạo xây dựng Đề án "Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số" phát biểu tại hội nghị

Từ thực tiễn triển khai, TP. Hà Nội đã kiến nghị Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nghiên cứu 17 kiến nghị thuộc 6 nhóm, bám sát tinh thần “thử nghiệm có kiểm soát” của Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Trong đó, Thành phố đề xuất nghiên cứu nhân rộng toàn quốc nhiều mô hình đang triển khai có triển vọng như quản trị mục tiêu và kết quả then chốt, không gian làm việc số thống nhất, danh mục bài toán lớn của Thủ đô, mô hình “04 Nhà”, mô hình công ty cổ phần xã hội hóa trong tổ chức đổi mới sáng tạo và cơ chế thu hút trí thức người Việt Nam ở nước ngoài.

Đặc biệt, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng khẳng định TP. Hà Nội sẽ tiếp tục đồng hành chặt chẽ với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương trong quá trình xây dựng Đề án, đồng thời “sẵn sàng nhận, chủ động thí điểm các mô hình mới theo tinh thần của Luật Thủ đô năm 2026 và các việc khác theo chỉ đạo của Trung ương”.

Phát biểu kết luận hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị đánh giá cao tinh thần trao đổi thẳng thắn, trách nhiệm và có chiều sâu của các đại biểu TP. Hà Nội.

Theo ông Nguyễn Thanh Nghị, thực tiễn Hà Nội đã cho thấy rõ tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược và sự chủ động trong nghiên cứu, triển khai mô hình phát triển mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Bên cạnh kết quả đạt được, ông Nguyễn Thanh Nghị cũng lưu ý Hà Nội đang đối mặt với những thách thức lớn liên quan đến áp lực hạ tầng, quản trị đô thị, nguồn lực đầu tư, chất lượng và tính liên thông của dữ liệu hay phát triển thị trường khoa học công nghệ. Đây đều là những vấn đề lớn đặt ra cho tiến trình đổi mới mô hình phát triển của cả nước.

Từ thực tiễn Hà Nội, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho rằng nhiều vấn đề lớn cần tiếp tục được nghiên cứu sâu hơn, từ nhận diện bản chất mô hình phát triển mới, vai trò then chốt của thể chế, dữ liệu như hạ tầng nền tảng đến yêu cầu đổi mới mô hình quản trị, năng lực tổ chức thực thi, xử lý hài hòa quan hệ giữa tăng trưởng nhanh với phát triển bền vững và tăng cường liên kết vùng, hội nhập quốc tế.

“Đây là những thông tin thực tiễn, luận cứ và đề xuất có giá trị lớn, đóng góp trực tiếp, quan trọng cho việc hoàn thiện Đề án ‘Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số’”, ông Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh.

Trong bối cảnh cả nước đứng trước yêu cầu bứt phá để bước vào kỷ nguyên phát triển mới, những mô hình mà TP. Hà Nội đang mạnh dạn thử nghiệm có thể trở thành những gợi mở quan trọng cho tiến trình kiến tạo mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam, nơi tư duy phát triển được đặt trên nền tảng tri thức, công nghệ, dữ liệu và năng lực quản trị hiện đại.