Đưa di sản đình Vân Cốc thành sản phẩm du lịch văn hóa

Trong dòng chảy đô thị hóa và chuyển đổi số, các địa phương của Hà Nội đang tìm hướng đi mới trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản, gắn văn hóa truyền thống với phát triển du lịch và kinh tế cộng đồng.

Ngày 9/10, xã Phúc Lộc công bố điểm du lịch Di tích đình Vân Cốc, hướng tới phát triển du lịch văn hóa gắn với nông nghiệp, làng nghề. Cùng ngày, phường Phú Thượng ra mắt họa đồ số “Phú Thượng - Phú Gia, nếp làng trong phố”, đưa lịch sử, văn hóa địa phương vào không gian trải nghiệm công nghệ hiện đại. Hai cách tiếp cận cùng hướng tới gìn giữ bản sắc, nâng cao giá trị tài nguyên văn hóa Thủ đô.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu trao Quyết định Điểm du lịch Di tích đình Vân Cốc cho xã Phúc Lộc.

Theo Quyết định số 5518/QĐ-UBND ngày 5/10/2026 của UBND thành phố Hà Nội, đình Vân Cốc được công nhận là điểm du lịch. Ngày 9/10, UBND xã Phúc Lộc tổ chức lễ công bố quyết định, hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia 10/10 và kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô.

Đình Vân Cốc được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp Thành phố năm 1999, thờ ba vị Thành hoàng làng gồm bà Phùng Ả Tú, bà Phùng Ả Huyền và bà Hoàng Thượng Cát, những nữ tướng dưới trướng Hai Bà Trưng. Trải qua nhiều thế hệ, các giá trị thần tích, truyền thuyết, nghi lễ và phong tục vẫn được cộng đồng gìn giữ, trao truyền. Lễ hội đình diễn ra từ ngày 12 đến 15 tháng Giêng hằng năm với các hoạt động rước, dâng hương, tế lễ, giao lưu văn hóa, văn nghệ và trò chơi dân gian.

Theo ông Đinh Xuân Hanh, Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Phúc Lộc, địa phương đã quan tâm tu bổ, tôn tạo di tích, hoàn thiện cảnh quan và điều kiện phục vụ khách tham quan. Hệ thống thông tin giới thiệu, sơ đồ tham quan, mã QR và hoạt động hướng dẫn, thuyết minh từng bước được triển khai; đồng thời chú trọng kết nối di tích với sản phẩm nông nghiệp, OCOP và đặc sản địa phương.

Đến cuối tháng 8/2026, đình Vân Cốc đã đón hơn 3.000 lượt khách, với hơn 30 đoàn đến tham quan, chiêm bái và tìm hiểu lịch sử, văn hóa. Kết quả bước đầu cho thấy tiềm năng thu hút khách, đồng thời đặt ra yêu cầu phát triển sản phẩm đặc trưng, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường liên kết điểm đến.

Theo định hướng phát triển du lịch xã Phúc Lộc giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045, địa phương sẽ từng bước kết nối đình Vân Cốc với đền Hát Môn, đình Hạ Hiệp, đình Tường Phiêu cùng các vùng sản xuất nông nghiệp, làng nghề, điểm trải nghiệm cộng đồng và sản phẩm OCOP, hướng tới hình thành những hành trình khám phá lịch sử, văn hóa và đời sống làng quê.

Ông Lê Văn Thu, Chủ tịch UBND xã Phúc Lộc xác định, việc công nhận điểm du lịch là cơ hội phát huy lợi thế văn hóa, cảnh quan và sản vật, từng bước hình thành sản phẩm du lịch gắn với đời sống cộng đồng. Địa phương sẽ chú trọng hoàn thiện điều kiện phục vụ khách, kết nối điểm đến, huy động sự tham gia của người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nhằm tạo việc làm, tăng thu nhập.

Phát biểu tại lễ công bố, ông Trần Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội nhấn mạnh, việc công nhận điểm du lịch không phải là đích đến mà là khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới. Đình Vân Cốc cần được tổ chức, quản lý và khai thác chuyên nghiệp hơn, hình thành sản phẩm cụ thể, nâng cao chất lượng trải nghiệm và đem lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng.

Lãnh đạo Sở đề nghị địa phương duy trì các điều kiện về hạ tầng, cảnh quan, biển chỉ dẫn, khu vực đón tiếp, vệ sinh môi trường; làm mới chương trình tham quan, phát huy sự tham gia của cộng đồng, nghệ nhân và các hộ gia đình. Đồng thời, tăng cường kết nối doanh nghiệp lữ hành, đơn vị vận chuyển và các điểm đến lân cận để xây dựng tour, tuyến du lịch văn hóa gắn với nông nghiệp, sinh thái, làng nghề.

Cùng với phát triển sản phẩm, Phúc Lộc sẽ tiếp tục số hóa thông tin về di tích, lịch sử, lễ hội, điểm tham quan và sản phẩm địa phương; đẩy mạnh quảng bá trên các nền tảng số và kênh xúc tiến du lịch.

Dịp này, xã phát động cuộc thi ảnh trực tuyến “Phúc Lộc - hồn quê, sắc mới”, nhằm lan tỏa hình ảnh con người, cảnh quan và di sản trên không gian số. Địa phương cũng tổ chức gắn biển công trình Trường THCS Vân Cốc với tổng mức đầu tư 125 tỷ đồng, đáp ứng nhu cầu học tập của hơn 1.700 học sinh; đồng thời công bố, khánh thành công trình mái đình Vân Cốc, góp phần hoàn thiện hạ tầng giáo dục, văn hóa tại địa phương.

Số hóa nếp làng, mở rộng không gian trải nghiệm di sản

Trong khi Phúc Lộc tập trung phát huy giá trị di tích để hình thành sản phẩm du lịch văn hóa, phường Phú Thượng lựa chọn hướng đi ứng dụng công nghệ số, đưa lịch sử và ký ức làng quê vào những hình thức trải nghiệm trực quan, sinh động.

Ngày 9/10, UBND phường Phú Thượng tổ chức ra mắt họa đồ số “Phú Thượng - Phú Gia, nếp làng trong phố”, đánh dấu bước khởi đầu trong quá trình số hóa, giới thiệu và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống của địa phương.

Các đại biểu thực hiện nghi thức ra mắt họa đồ số “Phú Thượng - Phú Gia, nếp làng trong phố”.

Được xây dựng từ các tư liệu lịch sử, hình ảnh về vùng đất, con người và quá trình phát triển của Phú Gia - Phú Thượng, họa đồ kết hợp phong cách tranh truyền thống với công nghệ đồ họa số hiện đại. Các lớp hình ảnh được xử lý tạo chuyển động, kết hợp âm thanh, ánh sáng và yếu tố thời gian, tái hiện quá trình hình thành, phát triển của vùng đất.

Tại sự kiện, các đại biểu và học sinh được trải nghiệm ba không gian gồm trình chiếu tác phẩm trên màn hình LED, khám phá hiện vật 3D và tương tác với không gian 360 độ. Những hình thức này giúp lịch sử, văn hóa địa phương trở nên gần gũi, dễ tiếp cận hơn, đặc biệt đối với thế hệ trẻ.

Theo ông Bùi Thế Cường, Phó Chủ tịch UBND phường Phú Thượng, địa phương đang phát triển theo hướng đô thị hiện đại nhưng vẫn lưu giữ những giá trị đặc trưng của làng quê xưa như đình, chùa, lễ hội, phong tục, nghề truyền thống và nếp sống cộng đồng. Ứng dụng công nghệ số là phương thức để những giá trị ấy được chuyển tải thành dữ liệu, hình ảnh và trải nghiệm, mở rộng khả năng tiếp cận công chúng.

Hoạt động cũng góp phần cụ thể hóa các chủ trương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và văn hóa; hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026, hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026.

Thời gian tới, phường Phú Thượng sẽ tiếp tục cập nhật cơ sở dữ liệu về di tích, hiện vật, tư liệu văn hóa; khai thác công nghệ 3D, không gian 360 độ, mở rộng trải nghiệm số, gắn bảo tồn di sản với giáo dục truyền thống, quảng bá văn hóa và phát triển du lịch.

Từ Phúc Lộc đến Phú Thượng, hai cách làm cho thấy những hướng tiếp cận bổ trợ trong phát huy giá trị di sản. Một bên chú trọng hoàn thiện điều kiện đón khách, kết nối điểm đến, phát triển sản phẩm du lịch; bên còn lại tập trung số hóa tư liệu, đổi mới phương thức giới thiệu và nâng cao trải nghiệm văn hóa.

Đối với Hà Nội, những sáng kiến từ cấp xã, phường mở ra hướng khai thác nguồn lực văn hóa gắn với chuyển đổi số và phát triển du lịch. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả lâu dài, cần tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo đảm tính chính xác của dữ liệu di sản và sự tham gia của cộng đồng.

Từ đình Vân Cốc gắn với lịch sử thời Hai Bà Trưng đến họa đồ số tái hiện nếp làng Phú Thượng - Phú Gia, những hoạt động dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô cho thấy nỗ lực đưa di sản hiện diện sinh động trong đời sống đương đại, từng bước chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành giá trị phục vụ phát triển kinh tế, xã hội, đồng thời gìn giữ bản sắc Thủ đô.