Theo dự thảo Nghị quyết, vùng phát thải thấp là khu vực được xác định để hạn chế các phương tiện giao thông gây ô nhiễm môi trường nhằm cải thiện chất lượng không khí.

Hà Nội xác định tiêu chí vùng phát thải thấp gồm: Khu vực thuộc vùng bảo vệ nghiêm ngặt và vùng hạn chế phát thải được xác định tại Quy hoạch Thủ đô Hà Nội; khu vực thường xuyên xảy ra ùn tắc giao thông từ mức độ D đến F theo TCVN và khu vực có chỉ số chất lượng không khí trong tối thiểu một năm gần nhất ở dưới mức trung bình theo số liệu trạm quan trắc chuẩn của quốc gia và thành phố.

UBND TP. Hà Nội đề xuất áp dụng một số biện pháp tổ chức giao thông đối với xe cơ giới sử dụng nhiên liệu hóa thạch, xe cơ giới gây ô nhiễm môi trường.

Theo đó, không thực hiện đầu tư mới và thực hiện đăng ký mới có kiểm soát các phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch khi thải bỏ phương tiện giao thông cũ đã hết hạn lưu thông, đặc biệt đối với các phương tiện thuộc sở hữu của tổ chức.

Bên cạnh đó, cấm lưu thông các xe tải có khối lượng toàn bộ theo thiết kế xác định trong Giấy chứng nhận đăng kiểm xe trên 3.500kg sử dụng nhiên liệu hóa thạch;

Hạn chế, tiến tới cấm ô tô không đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4 lưu thông vào vùng phát thải thấp theo khung giờ/thời điểm hoặc khu vực.

Đối với xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch, UBND TP. Hà Nội đề xuất cấm xe mô tô, xe gắn máy hoạt động kinh doanh trên nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải lưu thông trong vùng phát thải thấp.

Đồng thời, cấm mô tô, xe gắn máy khác lưu thông vào vùng phát thải thấp theo khung giờ/thời điểm hoặc khu vực, theo đề xuất của UBND TP. Hà Nội.

Cơ quan soạn thảo đề xuất lộ trình thực hiện như sau: Từ ngày 1/7/2026 áp dụng vùng phát thải thấp thí điểm tại một số khu vực trong vành đai 1 (gồm 9 phường Hai Bà Trưng, Cửa Nam, Hoàn Kiếm, Ô Chợ Dừa, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà, Tây Hồ).

Từ ngày 1/1/2028, TP. Hà Nội thực hiện vùng phát thải thấp tại vành đai 1 và một số khu vực tại vành đai 2 trở vào (14 phường, gồm 9 phường trong vành đai 1 và 5 phường Láng, Đống Đa, Kim Liên, Bạch Mai, Vĩnh Tuy).

Từ ngày 1/1/2030, TP. Hà Nội thực hiện vùng phát thải thấp tại vành đai 3 trở vào, gồm 36 phường, xã. Trong đó có 14 phường ở vành đai 1 và 2 cùng 22 xã phường mới là Phú Thượng, Xuân Đỉnh, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Yên Hòa, Thanh Xuân, Khương Đình, Định Công, Phương Liệt, Tương Mai, Hoàng Mai, Vĩnh Hưng, Long Biên, Phúc Lợi, Việt Hưng, Bồ Đề, Phù Đổng, Đông Anh, Thư Lâm, Phúc Thịnh, Vĩnh Thanh, Nội Bài.

Từ năm 2031 trở đi, các khu vực trên địa bàn có một trong các tiêu chí phải thực hiện vùng phát thải thấp.

Hà Nội cũng đưa ra quy định với xe máy, ô tô hoạt động kinh doanh vận tải dùng nhiên liệu hóa thạch, trong đó yêu cầu lộ trình chuyển đổi xanh với xe máy là trước năm 2030, với taxi 100% phương tiện thay thế, đầu tư mới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường từ 1/7/2026.

Từ ngày 1/1/2035, UBND TP. Hà Nội sẽ quyết định việc hạn chế lưu thông loại phương tiện giao thông đường bộ, lộ trình, phạm vi trên một số tuyến đường, phần đường, làn đường, chiều đường, khung giờ theo điều kiện thực tế.

Lý giải cho đề xuất cấm xe mô tô, xe gắn máy chạy xăng theo khung giờ/thời điểm hoặc khu vực thay vì cấm toàn thời gian như Chỉ thị 20, UBND TP. Hà Nội cho hay, quá trình xin ý kiến các sở, ban, ngành, UBND phường, xã và đăng tải trên Cổng thông tin của thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường (đơn vị chủ trì soạn thảo) nhận được một số góp ý đề nghị giãn lộ trình thực hiện, đảm bảo phù hợp với điều kiện hạ tầng giao thông, an sinh xã hội, thói quen và hành vi.

Cụ thể, Sở Tư pháp, Sở Xây dựng, Sở Tài chính, UBND phường Tây Hồ, UBND phường Giảng Võ, Viện Kinh tế xã hội Hà Nội và đặc biệt là Hiệp hội các Nhà sản xuất xe máy Việt Nam;16 doanh nghiệp trong ngành cung ứng linh kiện, phụ tùng xe máy trên cả nước;

Hiệp hội doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam) và ý kiến phản biện xã hội của Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố đề nghị xem xét tính khả thi của lộ trình thực hiện việc cấm xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch lưu thông trong vùng phát thải thấp và đề nghị giãn lộ trình thực hiện.

Bên cạnh đó, giai đoạn này các sở, ban, ngành đang xây dựng cơ chế, chính sách, đầu tư xây dựng hạ tầng trong lĩnh vực phát triển hệ thống giao thông xanh theo Chỉ thị số 20.

Một số chính sách do các bộ, ngành được Chính phủ giao thực hiện tại Chỉ thị số 20 và một số văn bản liên quan đến nay chưa được ban hành. Thành phố dẫn chứng như quy chuẩn/tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với các trạm sạc xe điện lắp đặt tại nơi công cộng, nơi trông giữ xe tập trung, trạm dừng nghỉ (Bộ Công Thương xây dựng).

UBND TP. Hà Nội đánh giá, đây là việc khó, cấp bách liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực, thời gian triển khai gấp, tác động trực tiếp đến người dân và xã hội. Việc tổ chức phải thực hiện bài bản, có lộ trình, đủ về thời gian và lượng thông tin để làm thay đổi suy nghĩ, hành vi của người dân.

Việc triển khai cần có sự vào cuộc của tất cả các cấp, các ngành có liên quan, các giải pháp phải đồng bộ.