Bảo đảm sinh kế trong quá trình đô thị hóa

Sáng 14/10, UBND TP. Hà Nội tổ chức Hội nghị đối thoại giữa Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng với nông dân Thủ đô năm 2026. Ông Vũ Đại Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội chủ trì hội nghị.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì Hội nghị sáng 14/10. Ảnh: Lê Hải

Hội nghị được tổ chức tại trụ sở UBND Thành phố, kết nối trực tuyến tới 79 điểm cầu xã, phường, với chủ đề “Đồng hành cùng nông dân Thủ đô phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái, xanh, bền vững; thúc đẩy chuyển đổi số, liên kết chuỗi, nâng cao giá trị nông sản và sinh kế nông dân”.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, hội nghị là dịp trực tiếp lắng nghe tâm tư, khó khăn và kiến nghị của nông dân, cùng xác định giải pháp phát triển nông nghiệp, nông thôn và nâng cao đời sống người dân.

Việc triển khai Quy hoạch Thủ đô, đổi mới mô hình tăng trưởng, thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang mở ra những động lực phát triển mới. Trong tiến trình đó, nông nghiệp, nông dân, nông thôn tiếp tục giữ vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển nhanh, bền vững của Hà Nội.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu tại Hội nghị sáng 14/10. Ảnh: Lê Hải.

Theo ông Vũ Đại Thắng, nông nghiệp vừa cung cấp thực phẩm an toàn, chất lượng, vừa bảo vệ môi trường, duy trì cân bằng sinh thái, gìn giữ cảnh quan và văn hóa truyền thống. Nông thôn là không gian sản xuất, sinh thái, văn hóa và phát triển kinh tế đa giá trị.

“Quan điểm nhất quán của Thành phố là phát triển nông nghiệp phải gắn với nâng cao thu nhập, chất lượng cuộc sống của nông dân; phát triển đô thị phải hài hòa với phát triển nông thôn; người nông dân phải thực sự là chủ thể và được thụ hưởng thành quả của quá trình phát triển”, ông Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Quá trình mở rộng đô thị, triển khai hạ tầng và chuyển đổi mục đích sử dụng đất đang tác động trực tiếp tới việc làm, sinh kế của một bộ phận nông dân. Vì vậy, bên cạnh bồi thường, hỗ trợ đầy đủ, kịp thời theo quy định, các cấp, ngành phải chủ động đào tạo nghề, giải quyết việc làm, hỗ trợ chuyển đổi sản xuất và tạo sinh kế lâu dài.

Chủ tịch UBND Thành phố ghi nhận sự phát triển của các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sinh thái, kinh tế hợp tác và liên kết chuỗi. Chương trình nông thôn mới, sản phẩm OCOP, bảo tồn làng nghề tiếp tục góp phần cải thiện đời sống, diện mạo nông thôn.

Các cấp Hội Nông dân đã đổi mới hoạt động, vận động hội viên ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường, tham gia cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2024 và các chính sách của Thành phố.

Quang cảnh Hội nghị. Ảnh: Lê Hải.

Tuy nhiên, sản xuất tại một số địa bàn còn nhỏ lẻ, phân tán; ứng dụng công nghệ, truy xuất nguồn gốc và liên kết tiêu thụ chưa đồng đều. Hạ tầng thủy lợi, sơ chế, bảo quản, kho lạnh, logistics còn hạn chế. Ngập úng, nhất là tại lưu vực sông Tích, sông Bùi, cùng vướng mắc đất đai, quy hoạch và chuyển đổi nghề cần được giải quyết căn cơ.

Ông Vũ Đại Thắng đề nghị tập trung trao đổi về cơ chế, chính sách, nguồn lực phát triển nông nghiệp và bảo đảm sinh kế trong đô thị hóa. Những vấn đề cần tháo gỡ gồm đất đai, không gian sản xuất, thủy lợi, phòng chống ngập úng, bồi thường, hỗ trợ, đào tạo nghề và việc làm khi thu hồi đất; đồng thời mở rộng tiếp cận tín dụng ưu đãi, Quỹ Hỗ trợ nông dân, bảo hiểm nông nghiệp.

Hội nghị cũng tập trung vào đổi mới mô hình phát triển, chuyển đổi số, liên kết chuỗi và thị trường. Hà Nội cần khai thác lợi thế khoa học công nghệ, nhân lực, thị trường và phân phối để chuyển từ tư duy sản xuất sang kinh tế nông nghiệp, nâng chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh.

Các giải pháp được đặt ra gồm phát triển nông nghiệp công nghệ cao, xanh, tuần hoàn; dữ liệu sản xuất, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử; nâng chất lượng OCOP, gắn nông nghiệp với du lịch làng nghề và sinh thái. Đầu tư sơ chế, kho lạnh, logistics phải đi cùng liên kết nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp với siêu thị, trường học, bệnh viện và các thị trường ổn định.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng tham quan không gian trưng bày các sản phẩm nông nghiệp của nông dân Thủ đô. Ảnh: Lê Hải.

Bà Phạm Hải Hoa, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố, Chủ tịch Hội Nông dân Thành phố cho biết, qua nắm bắt kiến nghị và khảo sát thực tế, nổi lên những nhu cầu về việc làm, chuyển đổi sinh kế; tổ chức sản xuất và tiêu thụ; phát triển hợp tác xã, thu hút doanh nghiệp; tiếp cận công nghệ, kỹ năng số và tăng nguồn lực hỗ trợ sản xuất.

Trong 9 tháng đầu năm, hoạt động hỗ trợ của Hội ngày càng gắn với kinh tế tập thể, chuỗi giá trị, công nghệ và thị trường. Hội sẽ tiếp tục đại diện, đồng hành với nông dân, phối hợp triển khai chính sách để nâng thu nhập và ổn định sinh kế.

Hỗ trợ công nghệ phải phù hợp, giảm nhập liệu nhiều lần

Trả lời tại hội nghị, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang cho biết, với hợp tác xã nhỏ, chuyển đổi số cần bắt đầu từ ghi chép sản xuất, quản lý lô hàng, truy xuất nguồn gốc và bán sản phẩm. Công cụ phải phù hợp điện thoại, điều kiện sản xuất và khả năng sử dụng của người dân.

Đối với HTX Bà Bé, Sở sẽ cử đầu mối phối hợp UBND xã Gia Lâm và Hội Nông dân khảo sát trực tiếp sau hội nghị. Phương án hỗ trợ phải làm rõ công cụ cần dùng, thiết bị có thể tận dụng, chi phí, chính sách hỗ trợ và người hướng dẫn.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang trả lời tại hội nghị. Ảnh: Lê Hải.

Đào tạo được thực hiện theo cách cầm tay chỉ việc trên sản phẩm của hợp tác xã: cùng ghi nhật ký một ngày sản xuất, tạo hồ sơ lô tinh bột nghệ hoặc tinh dầu, quét mã và kiểm tra thông tin. Sau hướng dẫn phải có người tiếp tục hỗ trợ.

Với thành viên lớn tuổi, phần mềm cần chữ dễ đọc, ít thao tác, mẫu điền sẵn. Hợp tác xã có thể bố trí người phụ trách dữ liệu, phối hợp Tổ chuyển đổi số cộng đồng. Thông tin sản xuất phải đúng thực tế, được người sản xuất xác nhận.

Về chi phí, Nghị quyết số 59/2026/NQ-HĐND có chính sách phiếu hỗ trợ sử dụng sản phẩm, dịch vụ số cho hợp tác xã, hộ kinh doanh và hỗ trợ thiết bị, dịch vụ số cho người dân, hộ gia đình. Sở có trách nhiệm hướng dẫn đối tượng, điều kiện, danh mục và quy trình tiếp cận khi triển khai.

Sở cũng rà soát sản phẩm, dịch vụ miễn phí do doanh nghiệp công nghệ đồng hành cung cấp. Việc lựa chọn phải công khai thời gian miễn phí, chi phí duy trì, trách nhiệm hỗ trợ và khả năng chuyển dữ liệu sang phần mềm khác để người dân biết trước khi quyết định.

Đối với kiến nghị giảm kê khai nhiều lần, hướng giải quyết là một bộ hồ sơ được cập nhật tại nguồn, dùng cho nhiều nhu cầu. Sở phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường chuẩn hóa thông tin hợp tác xã, vùng nguyên liệu, sản phẩm, lô hàng; kết nối nhật ký với kiểm nghiệm, chứng nhận và mã QR.

Thông tin nguyên liệu, chế biến, đóng gói, kiểm nghiệm được liên kết trong hồ sơ lô hàng. Người mua xem thông tin được phép công khai; cơ quan quản lý khai thác theo thẩm quyền. Dữ liệu, giấy tờ còn hiệu lực đã có cần được sử dụng lại, người dân chỉ cập nhật hoạt động mới hoặc thay đổi.

Việc kết nối tận dụng nền tảng hiện có, triển khai từng bước theo khả năng chia sẻ dữ liệu. Giám đốc Sở lưu ý: “Mã QR là công cụ truy xuất, không thay thế kiểm nghiệm hay chứng nhận chất lượng”. Giá trị truy xuất phụ thuộc dữ liệu đúng, được cập nhật và có người chịu trách nhiệm.

Sở nhận đầu mối về công nghệ, cùng hợp tác xã lập phương án rõ người liên hệ, nội dung, tiến độ, kết quả; phối hợp ngành nông nghiệp về dữ liệu chuyên ngành. Hiệu quả được đánh giá sau một chu kỳ sản xuất phù hợp, căn cứ khả năng sử dụng phần mềm, hồ sơ truy xuất đầy đủ, giảm nhập lại thông tin và thời gian quản lý, làm cơ sở mở rộng.

Sau hội nghị, các sở, ngành, địa phương phối hợp Hội Nông dân tổng hợp kiến nghị, cụ thể hóa nhiệm vụ, tăng theo dõi, đôn đốc, kiểm tra. Tinh thần xuyên suốt là rõ việc, rõ người, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả, lấy hiệu quả giải quyết công việc và sự hài lòng của người dân làm thước đo.