Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Văn Hiền, đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng nâng cao chất lượng là một trong 7 nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục Thủ đô trong thời gian tới.

Theo định hướng này, từ năm học 2026-2027, Hà Nội sẽ tổ chức các đợt đánh giá định kỳ chung đối với học sinh. Riêng ở cấp THCS, hoạt động đánh giá sẽ được thực hiện thường xuyên nhằm xác thực kết quả học tập, tạo căn cứ để từng bước tiến tới xét tuyển vào lớp 10. Tuy nhiên, thời điểm cụ thể áp dụng phương thức xét tuyển chưa được công bố.

Hà Nội muốn đưa hoạt động đánh giá trở thành công cụ quản trị chất lượng giáo dục.

Đây là điểm đáng chú ý bởi tuyển sinh lớp 10 công lập từ lâu là một trong những kỳ tuyển sinh có mức độ cạnh tranh cao nhất tại Hà Nội. Việc xây dựng một hệ thống đánh giá đủ tin cậy để kết quả học tập ở THCS có thể trở thành căn cứ tuyển sinh, nếu được triển khai, sẽ tạo ra thay đổi đáng kể so với cách thức tuyển sinh hiện nay.

Không chỉ phục vụ tuyển sinh, Hà Nội muốn đưa hoạt động đánh giá trở thành công cụ quản trị chất lượng giáo dục. Ở bậc THPT, kết quả sẽ không chỉ dừng lại ở điểm số mà được phân tích theo môn học, trường, nhóm học sinh cũng như mức độ tiến bộ của từng em. Trên cơ sở đó, các nhà trường có thể xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, hỗ trợ phù hợp.

Sở Giáo dục và Đào tạo cùng các xã, phường cũng sẽ khai thác dữ liệu này để hỗ trợ chuyên môn, điều phối giáo viên, học liệu và công tác kiểm tra, qua đó đưa đánh giá thường xuyên trở thành một công cụ cải thiện chất lượng dạy và học.

Cùng với đổi mới kiểm tra, đánh giá, ngành giáo dục Hà Nội đặt ra nhiều nhiệm vụ khác như triển khai mô hình quản trị mới sau sắp xếp trường học, chuyển dần từ dạy tiếng Anh sang sử dụng tiếng Anh và hội nhập, phát triển cơ sở dữ liệu, đưa trí tuệ nhân tạo vào giảng dạy. Mục tiêu được đặt ra là những thay đổi phải tạo chuyển biến thực chất đối với chất lượng giáo dục.

Định hướng tiến tới xét tuyển lớp 10 được đặt ra trong bối cảnh áp lực tuyển sinh vào THPT công lập tại Hà Nội vẫn rất lớn. Năm học vừa qua, Hà Nội có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, hơn 124.000 em đăng ký dự thi lớp 10 công lập, mức cao kỷ lục. Trong khi đó, số suất học công lập khoảng 82.660, tương ứng tỷ lệ trúng tuyển trên số dự thi khoảng 66%.

Song song với định hướng của Hà Nội, Bộ Giáo dục và Đào tạo gần đây lấy ý kiến các địa phương về phương án điều chỉnh tuyển sinh lớp 10, trong đó đáng chú ý là khả năng kỳ thi chỉ còn hai môn Toán và Ngữ văn.

Đề xuất được đưa ra khi quy mô giáo dục THPT trên cả nước ngày càng mở rộng, kéo theo yêu cầu chuyển dần tư duy tuyển sinh từ “sàng lọc” sang “mở rộng cơ hội học tập”, đồng thời giảm những áp lực thi cử và cạnh tranh không cần thiết đối với học sinh.

Nếu phương án được thông qua, tuyển sinh lớp 10 vẫn có thể thực hiện theo ba phương thức gồm xét tuyển, thi tuyển hoặc kết hợp thi tuyển với xét tuyển. Trong trường hợp thi tuyển, học sinh sẽ làm hai bài thi Toán và Ngữ văn, với nội dung thuộc chương trình THCS.

Đây sẽ là thay đổi đáng kể so với quy định hiện hành, khi thí sinh thi tuyển lớp 10 phải thực hiện ba bài thi gồm Toán, Ngữ văn và môn thứ ba hoặc bài thi tổ hợp. Môn thứ ba được lựa chọn trong số các môn Ngoại ngữ 1, Giáo dục công dân, Khoa học tự nhiên, Lịch sử và Địa lý, Công nghệ, Tin học và không được lựa chọn một môn quá ba năm liên tiếp.

Việc giảm từ ba xuống hai môn có thể trực tiếp giảm khối lượng ôn tập đối với học sinh lớp 9. Thay vì vừa hoàn thành chương trình chính khóa, vừa chuẩn bị Toán, Ngữ văn và thêm một môn thi, học sinh có điều kiện tập trung vào hai môn nền tảng.

Đặc biệt, nếu không còn môn thi thứ ba, học sinh và phụ huynh cũng không phải duy trì trạng thái chờ đợi để xác định môn nào sẽ được lựa chọn, từ đó giảm tâm lý phải học và ôn luyện trên diện rộng trong suốt năm cuối cấp.