Mật độ doanh nghiệp thấp hơn trung bình cả nước

Câu hỏi mà ông Bùi Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) đặt ra tại Vòng đối thoại địa phương Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 - Phiên đối thoại tỉnh Hà Tĩnh (diễn ra ngày 29/5) có lẽ đã tác động không nhỏ tới nội dung của phiên thảo luận được ban tổ chức là Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam xác định là “không theo kịch bản định sẵn”.

Ông Bùi Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) phát biểu tại Phiên đối thoại tỉnh Hà Tĩnh của VPSF 2026

"Mật độ doanh nghiệp của Hà Tĩnh hiện chỉ đạt khoảng 4,5 doanh nghiệp trên 1.000 dân, thấp hơn mức bình quân khu vực Bắc Trung Bộ là 5,9 doanh nghiệp/1000 dân. Chưa bằng một nửa mức bình quân cả nước là 9,3 doanh nghiệp trên 1.000 dân", ông Tuấn cho biết.

Không chỉ vậy, theo ông Tuấn, số doanh nghiệp thành lập mới và số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong nhứng tháng đầu năm gần tương đương nhau. “Điều này cho thấy năng lực chống chịu, khả năng thích ứng của một bộ phận doanh nghiệp cần được cải thiện”, ông Tuấn bình luận.

Song, đây không đơn thuần là câu chuyện về số lượng doanh nghiệp. Những năm gần đây, Hà Tĩnh nổi lên như một điểm sáng tăng trưởng.

Năm 2025, GRDP của tỉnh tăng 8,78%, thuộc nhóm 10 địa phương tăng trưởng cao nhất cả nước. Quý I/2026, tốc độ tăng trưởng đạt 12,42%, đứng đầu cả nước. Toàn tỉnh hiện có hơn 1.500 dự án với tổng vốn đăng ký khoảng 700.000 tỷ đồng. Quý 1 năm 2026, tiếp tục thu hút 14 dự án với tổng vốn đăng ký hơn 4 tỷ USD. Năm 2025 và 5 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh thành lập mới gần 2.500 doanh nghiệp với tổng vốn đăng ký hơn 20.000 tỷ đồng. . Kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 60% GRDP, 65% thu ngân sách và giải quyết việc làm cho khoảng 98.000 lao động.

Đây là số liệu mà đại diện lãnh đạo chính quyền Hà Tĩnh, ông Phan Thiên Định, Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh đã rất vui mừng chia sẻ với cộng đồng kinh doanh tại phiên thảo luận.

Tuy nhiên, theo kết quả khảo sát được ông Trương Đức Trọng, chuyên gia dữ liệu và quản trị công, Dự án Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI (VCCI) trình bày tại diễn đàn, khoảng 88% doanh nghiệp trên địa bàn có dưới 50 lao động, hơn 76% doanh nghiệp có vốn dưới 10 tỷ đồng và chỉ khoảng 6% doanh nghiệp tham gia được vào chuỗi giá trị toàn cầu hoặc có quan hệ đối tác với doanh nghiệp FDI.

Đáng nói là, theo phân tích của ông Trọng từ dữ liệu khảo sát, . chỉ khoảng 27% doanh nghiệp cho biết rằng họ có ý định mở rộng sản xuất kinh doanh, thấp hơn so với mức trung bình toàn quốc là khoảng 30%.

“Sự dè dặt của doanh nghiệp tại địa phương cho thấy rằng, có thể doanh nghiệp chưa thực sự có niềm tin vững chắc vào triển vọng môi trường kinh doanh tại tỉnh nhà trong thời gian tới”, ông Trọng phân tích.

Nhìn từ góc độ này, câu hỏi mà ông Bùi Anh Tuấn đặt ra không chỉ là Hà Tĩnh có bao nhiêu doanh nghiệp, mà còn là dù môi trường kinh doanh của tỉnh đã có bước cải cách không nhỏ nhưng dư địa để cải cách hơn nữa vẫn rất lớn.

"Cạnh tranh giữa các địa phương hiện nay không còn nằm ở ưu đãi đầu tư hay hỗ trợ đầu tư nữa, mà ở chất lượng thể chế, tốc độ xử lý thủ tục hành chính, mức độ minh bạch và khả năng đồng hành thực chất với doanh nghiệp", ông Tuấn nhấn mạnh.

Doanh nghiệp cần được trao cơ hội

Nếu ông Bùi Anh Tuấn đặt vấn đề từ góc độ hoạch định chính sách, thì ông Nguyễn Cảnh Hồng, Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nhân Sao Đỏ, lại nhìn câu chuyện từ phía cộng đồng doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Cảnh Hồng, Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nhân Sao Đỏ

Theo ông Hồng, điều doanh nghiệp cần không chỉ là các chính sách hỗ trợ.

"Doanh nghiệp tư nhân không chỉ được mời gọi, mà cần được tin tưởng; không chỉ được hỗ trợ, mà cần được trao cơ hội; không chỉ là đối tượng phục vụ của chính sách, mà là chủ thể kiến tạo tương lai phát triển của tỉnh nhà", ông nói.

Theo ông Hồng, kinh tế tư nhân đang đứng trước cơ hội phát triển lớn chưa từng có khi nhiều chủ trương, chính sách mới của Trung ương đã xác định rõ vai trò động lực của khu vực này.

Tuy nhiên, cơ hội chỉ có thể trở thành động lực tăng trưởng khi doanh nghiệp thực sự được tham gia vào các chương trình phát triển kinh tế của địa phương, được kết nối với các mạng lưới doanh nhân, doanh nghiệp lớn và được tạo điều kiện để mở rộng quy mô hoạt động.

Ở góc độ này, bài toán đặt ra cho chính quyền địa phương không chỉ là cải cách thủ tục hành chính, mà còn là tạo ra nhiều không gian phát triển hơn cho khu vực doanh nghiệp tư nhân.

Cụ thể, Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nhân Sao Đỏ đã đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, Hà Tĩnh cần coi trọng phát triển doanh nghiệp tư nhân đầu đàn, lựa chọn một số lĩnh vực mũi nhọn để hình thành doanh nghiệp chủ lực trong logistics cảng biển, năng lượng, vật liệu xây dựng xanh, nông nghiệp công nghệ cao, thủy sản, du lịch biển, đô thị và dịch vụ chất lượng cao.

Thứ hai, cần biến Khu kinh tế Vũng Áng thành không gian thử nghiệm thể chế mới cho khu vực tư nhân, hướng tới mô hình khu thương mại tự do hoặc cơ chế đặc thù với thủ tục nhanh, hạ tầng sẵn sàng, ưu đãi rõ ràng và môi trường pháp lý cạnh tranh.

Thứ ba, chuyển tư duy xúc tiến đầu tư sang đồng hành, tháo gỡ sau cấp phép; coi tốc độ xử lý thủ tục, chi phí đầu vào và sự thống nhất trong thực thi từ tỉnh đến cơ sở là yếu tố quyết định niềm tin của nhà đầu tư.

Thứ tư, thúc đẩy kinh tế tư nhân theo hướng chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo; hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ 4.0, quản trị hiện đại, sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn, tiết kiệm năng lượng và xây dựng chuỗi giá trị bền vững.

Thứ năm, tăng cường liên kết “5 nhà”: chính quyền, doanh nghiệp, ngân hàng, nhà khoa học, nhà trường, nhằm hình thành hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện về nhân lực, vốn, công nghệ, xúc tiến đầu tư và mở rộng thị trường.

Ông Nguyễn Cảnh Hồng khẳng định, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, Câu lạc bộ Doanh nhân Sao Đỏ sẽ đẩy mạnh kết nối các nhà đầu tư chiến lược đến với Hà Tĩnh, hỗ trợ doanh nghiệp địa phương nâng cao năng lực quản trị, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phối hợp với tỉnh cải thiện môi trường kinh doanh theo hướng minh bạch, chuyên nghiệp.

Doanh nghiệp cũng phải tự lớn lên

Lời giải cho câu hỏi sao doanh nghiệp chưa nhiều không chỉ nằm ở phía chính quyền.

Thảo luận tại phiên đối thoại, với đông đảo doanh nghiệp tham gia, ông Nguyễn Thanh Việt, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Intracom Group cho rằng một trong những khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp hiện nay là vấn đề vốn và nhân lực.

Ông Nguyễn Thanh Việt, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Intracom Group

Ông Việt dẫn thực tế nhiều doanh nghiệp trẻ, doanh nghiệp khởi nghiệp gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn đầu tư cho giai đoạn phát triển ban đầu, trong khi chất lượng nguồn nhân lực chưa theo kịp yêu cầu của quá trình chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Đáng chú ý, ông Việt dẫn kết quả nghiên cứu cho thấy hơn 90% doanh nhân khi khởi nghiệp chưa được đào tạo bài bản.

Theo ông, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, doanh nghiệp không thể chỉ trông chờ vào các chính sách hỗ trợ mà phải chủ động nâng cao năng lực quản trị, năng lực đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực.

Những trăn trở này cũng phản ánh khá rõ trong các kiến nghị của doanh nghiệp tại diễn đàn.

Các doanh nghiệp tập trung đề xuất giải pháp liên quan đến đất đai, mặt bằng sản xuất, vốn ưu đãi, nguồn điện phục vụ sản xuất, nguồn nhân lực chất lượng cao, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, xúc tiến xuất khẩu, hỗ trợ pháp lý và kết nối với doanh nghiệp FDI.

Điểm đáng chú ý là phần lớn kiến nghị đều hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia chuỗi giá trị của doanh nghiệp địa phương, không để tình trạng “thua ngay trên sân nhà” như vẫn đang diễn ra.

Bà Lê Thị Cẩm Vân, Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Thảo Vân, xã Phúc Trạch (Hà Tĩnh) đề nghị một cuộc đối thoại trực tiếp giữa doanh nghiệp nông nghiệp trên địa bàn tỉnh với Chủ tịch UBND tỉnh, các sở ban ngành để làm rõ những vướng mắc để có giải pháp tháo gỡ.

“Chúng tôi cần yên tâm sản xuất, kinh doanh và đưa thương hiệu vượt qua khỏi lũy tre làng,  đi ra Hà Nội, tới TP.HCM và thậm chí là xa hơn nữa”, bà Vân kỳ vọng.

Bài toán của giai đoạn phát triển mới

Nhìn từ các ý kiến tại diễn đàn, câu hỏi "vì sao Hà Tĩnh tăng trưởng nhanh nhưng vẫn ít doanh nghiệp?" thực chất là một bài toán hai vế. Vế thứ nhất là chất lượng môi trường đầu tư kinh doanh. Vế thứ hai là năng lực nội tại của cộng đồng doanh nghiệp.

Vòng đối thoại địa phương Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 - Phiên đối thoại tỉnh Hà Tĩnh diễn ra sáng 29/5

Nhưng như ông Nguyễn Như Kiên, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam đã nhấn mạnh, điều doanh nghiệp cần không chỉ là chủ trương về khuyến khích mà là môi trường đầu tư kinh doanh thực sự thuận lợi và ổn định. Doanh nghiệp cần được lắng nghe sớm hơn, đối thoại thực chất hơn và tham gia nhiều hơn vào quá trình xây dựng chính sách. Bởi doanh nghiệp là người trực tiếp triển khai dự án, tiếp cận thị trường và xử lý các vấn đề phát sinh trong thực tế.

“Khi chính quyền coi doanh nghiệp là đối tác phát triển, cùng tháo gỡ khó khăn và chia sẻ mục tiêu tăng trưởng thì niềm tin đầu tư sẽ tốt hơn và môi trường kinh doanh sẽ cải thiện rõ hơn”, ông Kiên nhấn mạnh.

Điều đó cũng có nghĩa, tăng trưởng kinh tế chỉ thực sự bền vững khi đi cùng với sự lớn mạnh của cộng đồng doanh nghiệp địa phương.