Sáng 5/9, hàng triệu học sinh, sinh viên trên cả nước chính thức bước vào năm học 2026-2027 với lễ khai giảng được tổ chức đồng thời tại các cơ sở giáo dục.

Điểm cầu trung tâm đặt tại Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Mường Khương, xã Mường Khương, tỉnh Lào Cai, kết nối tới điểm cầu chính của 34 tỉnh, thành phố cùng các cơ sở giáo dục trên cả nước.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự lễ khai giảng tại điểm cầu trung tâm cùng Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự tại Trường Trung học phổ thông Lê Quý Đôn, tỉnh Hưng Yên; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú dự tại Trường Phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Bắc Ninh. Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, bộ, ngành Trung ương tham dự lễ khai giảng tại nhiều điểm cầu trên cả nước.

Sáng 5/9, hàng triệu học sinh, sinh viên trên cả nước chính thức bước vào năm học 2026-2027 với lễ khai giảng được tổ chức đồng thời tại các cơ sở giáo dục.

Điểm đặc biệt của lễ khai giảng năm nay là các nghi thức chào cờ, hát Quốc ca và đánh trống khai trường được thực hiện đồng thời trên toàn quốc. Cán bộ quản lý tại mỗi trường thực hiện nghi thức đánh trống khai giảng cùng thời điểm với điểm cầu trung tâm, chính thức mở đầu năm học 2026-2027.

Phần Lễ được tổ chức gọn, không kéo dài hoặc phát sinh thêm những bài phát biểu mang tính nghi thức sau chương trình chung. Thời gian còn lại dành cho các hoạt động giáo dục, sinh hoạt đầu năm phù hợp với từng cấp học và điều kiện thực tế, hướng tới tạo không khí gần gũi, vui tươi để học sinh thực sự cảm nhận ngày khai trường là ngày hội của mình.

Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu lễ khai giảng bảo đảm trang trọng, vui tươi, an toàn, thiết thực, tiết kiệm, tận dụng cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện có, không phô trương, hình thức và không vận động đóng góp trái quy định.

Tại điểm cầu trung tâm, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đọc thư của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi ngành Giáo dục nhân dịp khai giảng năm học mới 2026-2027.

Cùng với lễ khai giảng, sự kiện khánh thành các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền mang thêm ý nghĩa cho ngày mở đầu năm học. Những ngôi trường mới được hoàn thành góp phần cải thiện điều kiện học tập, sinh hoạt của học sinh vùng biên giới, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục cho trẻ em tại những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Phát biểu tại buổi Lễ, Thủ tướng Lê Minh Hưng ghi nhận nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương, lực lượng vũ trang, các tổ chức, cá nhân, đội ngũ kỹ sư, công nhân và người lao động đã khẩn trương hoàn thành các công trình trường học trong điều kiện địa hình, thời tiết khó khăn, kịp đón học sinh bước vào năm học mới.

Từ ngày khai trường, một yêu cầu lớn hơn được đặt ra cho năm học 2026-2027. Thủ tướng nhấn mạnh năm học mới phải trở thành năm đổi mới thực chất từ bên trong mỗi nhà trường, mỗi lớp học, từng người thầy, học sinh, sinh viên và toàn ngành Giáo dục.

Trọng tâm không chỉ nằm ở đổi mới chương trình hay phương thức quản lý, mà phải được thể hiện bằng những thay đổi người học có thể cảm nhận trong từng giờ học và trong môi trường giáo dục hằng ngày. Thủ tướng đề nghị toàn ngành tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy quản lý và phương pháp dạy học, lấy người học làm trung tâm, nhà trường làm nền tảng, thầy cô giáo làm động lực, gia đình là điểm tựa và xã hội trở thành nguồn lực đồng hành.

Nhà trường cần thực sự trở thành môi trường thân thiện, an toàn, lành mạnh và nhân văn, giúp học sinh được tôn trọng, khuyến khích sáng tạo, phát hiện và phát huy sở trường. Cùng với yêu cầu kiên quyết khắc phục bệnh thành tích, giảm những áp lực không cần thiết, giáo dục phải dành sự quan tâm phù hợp cho trẻ khuyết tật và học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, để cơ hội học tập không bị thu hẹp bởi điều kiện xuất phát của mỗi em.

Đổi mới giáo dục cũng được đặt trong mối quan hệ giữa tiếp nhận tri thức mới và gìn giữ bản sắc. Thủ tướng đề nghị các địa phương, nhà trường quan tâm hơn tới việc giữ gìn, phát huy văn hóa các dân tộc. Học sinh cần được tiếp cận tri thức mới, từng bước làm chủ công nghệ, đồng thời hiểu lịch sử, truyền thống và văn hóa dân tộc, tạo nền tảng để hội nhập mà không xa rời cội nguồn.

Trong hành trình ấy, người thầy tiếp tục giữ vai trò đặc biệt. Thủ tướng mong đội ngũ giáo viên giữ trọn tình yêu nghề, không ngừng học hỏi, làm chủ công nghệ mới, đổi mới phương pháp giảng dạy và dành cho học trò sự công bằng, tin yêu, quan tâm chân thành.

Gia đình cũng được đặt vào vị trí của một điểm tựa quan trọng, đồng hành cùng nhà trường, lắng nghe, chia sẻ và truyền cảm hứng cho con trẻ. Sự kết nối giữa nhà trường và gia đình càng có ý nghĩa trong bối cảnh trẻ em đang lớn lên giữa những thay đổi nhanh chóng của công nghệ và môi trường xã hội.

Một trong những thông điệp đáng chú ý dành cho học sinh, sinh viên trong năm học mới là yêu cầu không chỉ học kiến thức mà còn rèn luyện khả năng tư duy độc lập, phân biệt đúng sai, biết yêu thương, chia sẻ và làm việc cùng người khác.

Thủ tướng nhắn nhủ học sinh, sinh viên chăm chỉ, kiên trì học tập, nuôi dưỡng hoài bão để trưởng thành, lập nghiệp và đóng góp cho quê hương, đất nước; đồng thời phải học cách làm chủ công nghệ thay vì để công nghệ điều chỉnh mình.

Thông điệp ấy càng có ý nghĩa trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và công nghệ số ngày càng hiện diện sâu rộng trong học tập. Công nghệ có thể mở rộng khả năng tiếp cận tri thức và hỗ trợ người học, nhưng tư duy độc lập, khả năng sáng tạo, trung thực trong học tập và những giá trị nhân văn vẫn phải thuộc về chính mỗi học sinh.

Năm học 2026-2027 được xác định phải tạo ra bước chuyển rõ hơn từ tư duy quản lý sang quản trị phát triển, từ "ban hành chính sách" sang "thực thi chính sách", từ đánh giá bằng số lượng văn bản, kế hoạch và hoạt động sang kết quả đầu ra và những thay đổi thực chất.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nói rằng, sự thay đổi này kéo theo một cách nhìn khác về thành tích giáo dục. Điểm số đẹp, tỷ lệ tốt nghiệp cao hay số lượng phong trào, cuộc thi không thể trở thành thước đo duy nhất của chất lượng. Điều cần được nhìn thấy rõ hơn là học sinh tiến bộ ra sao, giáo viên có điều kiện tập trung cho chuyên môn hay không, nhà trường được quản trị như thế nào và khoảng cách về cơ hội giáo dục giữa các khu vực có thực sự được thu hẹp.

Người đứng đầu ngành Giáo dục nhấn mạnh mục tiêu cao nhất của năm học mới là xây dựng một nền giáo dục công bằng, chất lượng và trung thực. Trong đó, trung thực không chỉ là yêu cầu đối với học sinh trong kiểm tra, thi cử mà phải trở thành giá trị xuyên suốt của toàn bộ hệ thống.

Kiểm tra, đánh giá cần phản ánh đúng năng lực và sự tiến bộ của người học. Điểm số hay thành tích hình thức không phải mục tiêu cuối cùng. Thi cử phải trở lại đúng chức năng là công cụ phục vụ nâng cao chất lượng dạy và học.

Muốn đạt tới "học thật, thi thật, nhân tài thật, giá trị thật", giải pháp cũng không thể chỉ dựa vào thanh tra, kiểm tra hay xử lý vi phạm. Một nền giáo dục trung thực cần được xây dựng từ văn hóa của từng nhà trường, trong đó giáo viên coi trung thực là trách nhiệm nghề nghiệp, còn học sinh hiểu giá trị của việc học nằm ở năng lực và sự tiến bộ thực sự của bản thân.

Minh bạch cũng phải hiện diện từ tổ chức thi, kiểm tra, đánh giá đến các khoản thu, sử dụng nguồn lực và quản trị nhà trường. Những vi phạm về lạm thu, dạy thêm, học thêm, gian lận và tiêu cực cần được phát hiện, xử lý, nhưng quan trọng hơn là xây dựng cơ chế phòng ngừa để những vấn đề này không có điều kiện phát sinh.

Một thay đổi khác liên quan trực tiếp đến giáo viên là yêu cầu cắt giảm những công việc hành chính và hoạt động hình thức. Hồ sơ, sổ sách, báo cáo, hội họp, các kỳ thi, cuộc thi, hội thi và phong trào không thực sự phục vụ người học hoặc nâng cao chuyên môn sẽ được rà soát để cắt giảm.

Mục tiêu sâu hơn của chuyển đổi số là trả lại thời gian cho người thầy để họ có nhiều thời gian hơn để chuẩn bị bài, nghiên cứu chuyên môn, hỗ trợ học sinh và tự phát triển nghề nghiệp.

Một trong những bài toán lớn khác của năm học mới là mở rộng cơ hội học tập sau THCS trong bối cảnh quy mô học sinh tiếp tục tăng. Năm học 2026-2027, cả nước dự kiến có khoảng 19,4 triệu học sinh phổ thông, bao gồm giáo dục thường xuyên cấp THPT. Số học sinh vào lớp 10 năm 2026 tăng khoảng 24% so với năm 2025.

Những con số cho thấy cơ hội học tập sau THCS đang được mở rộng, nhưng tăng chỉ tiêu tuyển sinh mới chỉ giải quyết một phần vấn đề. Nếu số lượng học sinh tăng trong khi trường lớp, giáo viên, thiết bị và điều kiện dạy học không tăng tương ứng, áp lực sẽ không biến mất mà chỉ dịch chuyển từ cánh cửa tuyển sinh vào bên trong nhà trường.

Thách thức này thể hiện rõ tại các đô thị, khu công nghiệp và những khu vực có dân số cơ học tăng nhanh. Khi khu dân cư phát triển trước còn trường học đi sau, tình trạng quá tải trở thành hệ quả khó tránh khỏi.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh luận điểm cho rằng, phát triển mạng lưới trường học cần được coi là một cấu phần của quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch đô thị. Quỹ đất và nguồn lực dành cho giáo dục phải được tính toán ngay từ khi hình thành các khu đô thị mới, khu công nghiệp và những khu vực được dự báo tăng dân số nhanh.

Trường lớp, giáo viên và thiết bị cũng phải được giải quyết đồng bộ. Phân cấp mạnh hơn cho địa phương đồng nghĩa địa phương phải chủ động dự báo quy mô học sinh, tuyển dụng và điều tiết giáo viên, đồng thời bố trí nguồn lực phù hợp với nhu cầu thực tế.