Những giá trị nguyên bản được gìn giữ

Khu Bảo tồn thiên nhiên (BTTN) Xuân Liên nằm ở thượng nguồn sông Chu, thuộc địa giới hành chính của 5 xã Bát Mọt, Yên Nhân, Lương Sơn, Xuân Cẩm và Vạn Xuân, huyện Thường Xuân (Thanh Hoá).

Với chức năng, nhiệm vụ của mình, Ban quản lý Khu BTTN Xuân Liên đã triển khai thực hiện quản lý, bảo vệ và phát triển rừng đặc dụng một cách nghiêm ngặt. Qua đó, việc bảo tồn thiên nhiên, mẫu chuẩn hệ sinh thái, đa dạng sinh học, nguồn gen sinh vật, dự trữ thiên nhiên... của đơn vị đã phát huy nhiều giá trị đối với công tác nghiên cứu khoa học và phát triển du lịch.

Khu BTTN Xuân Liên nổi tiếng với khu hệ động thực vật rừng phong phú và đa dạng, với các kiểu rừng kín thường xanh ẩm nhiệt đới đặc trưng cho miền Bắc Việt Nam. Giới nghiên cứu chuyên môn đánh giá Khu Bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên là khu rừng nguyên sinh có nhiều loại cây quý có tuổi đời hàng ngàn năm, đã có trong  hồ sơ cây di sản Việt Nam đang được bảo vệ nghiêm ngặt và được bảo tồn nguồn gien quý hiếm. Ngoài những cây cổ thụ hàng ngàn năm tuổi được ghi vào sách đỏ, rừng nguyên sinh Xuân Liên còn có nhiều loài phong lan rực rỡ và hàng trăm loại cây dược liệu quý khác.

Thác nước đẹp nằm trong Khu BTTN Xuân Liên

Hệ thực vật Khu BTTN Xuân Liên đã xác định được 1.142 loài, 620 chi và 180 họ. Trong đó ngành mộc lan đa dạng nhất, chiếm 87,3% tổng số loài của khu vực nghiên cứu. Trong kết quả nghiên cứu hệ thực vật Khu BTTN Xuân Liên đã xác định được 3 loài mới cho khu hệ thực vật Việt Nam.

Khu BTTN Xuân Liên ghi nhận 80 loài thú thuộc 26 họ, 9 bộ. Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu, tổng hợp và thống kê cho thấy, Khu BTTN Xuân Liên có 192 loài chim thuộc 41 họ, 15 bộ. Tại đây có 41 loài bò sát thuộc 11 họ, 2 bộ. Đáng chú ý, có 12 loài là ghi nhận mới cho Khu BTTN và tỉnh Thanh Hóa... Về các loài lưỡng cư, kết quả nghiên cứu, tổng hợp và thống kê ở Khu BTTN Xuân Liên có 36 loài thuộc 7 họ, 2 bộ. Trong đó có 9 loài ghi nhận mới cho tỉnh Thanh Hoá…

Bên cạnh giá trị nguồn tài nguyên rừng, tài nguyên mặt nước ở đây cũng là một loại hình tài nguyên du lịch quý giá, có sức hấp dẫn du lịch rất lớn. Điển hình là hồ Cửa Đạt có diện tích mặt nước 2.828,6 ha, gắn với Công trình Thủy lợi - Thủy điện Cửa Đạt và là một trong những hồ nước lớn ở Việt Nam. Đồng thời, có nhiều cửa sông, suối đổ ra lòng hồ với nhiều thác nước tự nhiên đẹp. 

Tài nguyên du lịch mặt nước này là tiềm năng vô tận đối với các hoạt động vui chơi giải trí, thư giãn và có sức hấp dẫn du lịch rất lớn. Trong vùng có rất nhiều điểm thác nước đẹp, là những thắng cảnh tự nhiên có giá trị chưa được khai thác như: Thác 7 tầng, thác Tiên, thác Tạt mú-Tạt mù... Trong số các thác này, có những thác có chiều cao tới 200m, chia thành nhiều bậc tạo thành những hình ảnh thiên nhiên rất thú vị. 

Bên cạnh thiên nhiên là yếu tố con người. Từ xưa, đồng bào dân tộc anh em sinh sống quanh khu bảo tồn chủ yếu là người Mường, Thái vẫn lưu giữ được nhiều phong tục tập quán, nếp sống, nếp sinh hoạt truyền thống độc đáo, tốt đẹp... Tất cả các yếu tố tài nguyên tự nhiên và nhân văn giàu giá trị sẽ là cơ sở cho việc phát triển các hoạt động du lịch sinh thái và sinh thái cộng đồng.

Theo thống kê của Ban Quản lý Khu BTTN Xuân Liên, bình quân mỗi năm khu bảo tồn đón được khoảng hơn 2.500 lượt khách, chủ yếu là khách trong nước. Riêng năm 2019, đã có khoảng 4.200 lượt khách đến tham quan, nghỉ ngơi tại đây.

Cần nhà đầu tư xứng tầm

Mới đây, UBND tỉnh Thanh Hóa vừa phê duyệt Đề án Du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong rừng đặc dụng Khu BTTN Xuân Liên đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030.

Cây cổ thụ hàng nghìn năm tuổi được bảo vệ nghiêm ngặt.

Đề án thực hiện trên toàn bộ diện tích 23.815,5 ha thuộc Khu BTTN Xuân Liên. Mục tiêu của Đề án là bảo tồn, phát huy các giá trị cảnh quan thiên nhiên; khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế về đa dạng sinh học, danh lam thắng cảnh, tín ngưỡng gắn với bản sắc văn hóa các dân tộc; thu hút, kêu gọi đầu tư phát triển Khu BTTN Xuân Liên. Từ đó, tạo việc làm, tăng thu nhập, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân địa phương.

Cụ thể, Đề án đề ra mục tiêu đến năm 2025 thu hút trên 45.000 lượt khách du lịch, trong đó có trên 5.000 lượt khách du lịch quốc tế; lượng khách lưu trú đạt khoảng 16.000 lượt khách, tổng doanh thu đạt trên 25.300 triệu đồng. Đến năm 2030, thu hút trên 110.000 lượt khách du lịch, trong đó có khoảng 10.000 lượt khách du lịch quốc tế; lượng khách ở lại lưu trú đạt trên 48.500 lượt; tổng doanh thu từ khách du lịch đạt trên 83.250 triệu đồng.

Để phục vụ hoạt động du lịch, một số công trình cần được đầu tư xây dựng, gồm: Trung tâm Du khách; Điểm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng; Điểm cứu hộ động vật dã Sông Khao; Điểm nghỉ dưỡng cao cấp; Khu trình diễn mô hình rừng; Điểm Hón Can; Điểm thác Hón Yên; Điểm thác Thiên Thủy; Đỉnh Pù Gió; Rừng nguyên sinh - bản Vịn.

Rõ ràng, để phát triển du lịch tương xứng với tiềm năng, lợi thế to lớn của vùng đất này, Thanh Hoá đang mở cửa đón chào nhà đầu tư giàu kinh nghiệm, xứng tầm và tâm huyết.