Mô hình tất yếu

Ngày 29/10, phát biểu tại Diễn đàn Bất động sản Công nghiệp Việt Nam 2025 (VIPF 2025), ông Trương Khắc Nguyên Minh, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Prodezi Long An cho biết, giảm phát thải không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà là sự chuyển đổi toàn diện, từ hạ tầng, sản xuất đến mô hình phát triển. 

“Khu công nghiệp truyền thống bắt buộc phải tiến hóa thành khu công nghiệp sinh thái hoặc khu công nghiệp thế hệ mới,” ông Minh nhấn mạnh.

Ông Trương Khắc Nguyên Minh, Phó Tổng giám đốc Prodezi Long An chia sẻ tại Diễn đàn Bất động sản công nghiệp Việt Nam 2025. (Ảnh: Lê Toàn)

Theo ông Minh, khu công nghiệp sinh thái là mô hình tổng hợp, kết hợp giữa khu sản xuất, khu đô thị và dịch vụ phụ trợ. Cấu trúc này tạo ra sự cộng sinh công nghiệp. Trong đó, chất thải của doanh nghiệp này trở thành nguyên liệu đầu vào của doanh nghiệp khác, giúp giảm phát thải và tiết kiệm tài nguyên.

Tại Prodezi Long An, mô hình phát triển hướng tới khu đô thị – công nghiệp sinh thái, nơi khu công nghiệp gắn liền với khu dân cư, thương mại và hạ tầng xã hội.

“Đây là bước đi phù hợp với mục tiêu của Chính phủ về phát triển đồng bộ và bền vững, đồng thời là nền tảng để tiếp cận nhà đầu tư quốc tế có yêu cầu cao về tiêu chuẩn ESG và phát thải carbon”, ông Minh nói.

Cần hoàn thiện khung pháp lý

Ông Minh đánh giá, Việt Nam hiện đã có hành lang pháp lý ban đầu cho mô hình này, với Nghị định 35/2022/NĐ-CP và Thông tư 05/2023 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (cũ), quy định rõ các tiêu chí khu công nghiệp sinh thái.

Tuy nhiên, trong bối cảnh các Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới và các hàng rào kỹ thuật xanh đang được áp dụng ngày càng nghiêm ngặt tại châu Âu, Bắc Mỹ, Nhật Bản, Việt Nam cần tiếp tục cụ thể hóa tiêu chuẩn và xây dựng một đạo luật chuyên biệt về khu công nghiệp.

“Nếu có một luật riêng cho khu công nghiệp, đó sẽ là nền tảng để phát triển hệ thống sản xuất bền vững, giúp Việt Nam vừa tuân thủ cam kết quốc tế vừa nâng cao năng lực cạnh tranh”, ông kiến nghị.

Toàn cảnh phiên thảo luận thứ hai tại Diễn đàn. (Ảnh: Lê Toàn)

Theo ông Trương Khắc Nguyên Minh, bốn nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị (Nghị quyết 57, 59, 66 và 68) là những trụ cột chiến lược, tạo nền tảng để Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới.

Trong đó, Nghị quyết 68 được xem là tác động trực tiếp đến khu vực kinh tế tư nhân và các chủ đầu tư hạ tầng công nghiệp, khi đưa ra nhiều chính sách cởi mở, hỗ trợ đầu tư xanh và đổi mới công nghệ.

“Nghị quyết 68 đã có những nội dung rất cụ thể, trong đó chi phí cho hoạt động nghiên cứu – phát triển (R&D) được khấu trừ thuế, nhà đầu tư thứ cấp trong khu công nghiệp sinh thái được hưởng ưu đãi về thuế đất và tín dụng. Đây là tín hiệu rất tích cực”, ông Minh chia sẻ.

Điều quan trọng nhất hiện nay là triển khai đồng bộ và hiệu quả các nghị quyết này, nhằm tạo động lực cho doanh nghiệp và nền kinh tế cùng phát triển, tiến vào một kỷ nguyên mới của khu công nghiệp thế hệ xanh và bền vững.

Doanh nghiệp chủ động làm trước

Chia sẻ kinh nghiệm thực tế, ông Minh cho biết, Prodezi Long An đã chủ động phát triển khu công nghiệp sinh thái dù tiêu chuẩn pháp lý chưa hoàn chỉnh, với tinh thần “làm trước, dẫn đầu”.

Dự án được quy hoạch theo tiêu chí của UNIDO và Thông tư 05, bảo đảm tối thiểu 25% diện tích mảng xanh, hệ thống hạ tầng kỹ thuật dùng chung nhằm giảm phát thải, khu nhà ở công nhân và khu tiện ích xã hội.

Song song, doanh nghiệp triển khai các giải pháp tuần hoàn nước thải, năng lượng mặt trời trên mái nhà xưởng và phối hợp đối tác quốc tế để áp dụng công nghệ tiết kiệm tài nguyên.

“Chúng tôi không chờ chính sách hoàn thiện mới làm. Chủ đầu tư phải chủ động đi trước. Vừa đồng hành cùng Nhà nước, vừa tạo mẫu hình thực tế cho thị trường,” ông Minh nói.

Từ thực tế làm việc với hàng chục nhà đầu tư nước ngoài, ông Minh cho biết, có nhà đầu tư còn yêu cầu hỗ trợ kết nối để khí thải đầu ra của họ trở thành nguyên liệu đầu vào cho doanh nghiệp khác, nhằm giữ vững tiêu chí ESG toàn chuỗi.

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp FDI hiện đầu tư theo nhóm cộng sinh, tức là các công ty trong cùng chuỗi sản xuất cùng thuê đất trong một khu công nghiệp sinh thái để đảm bảo liên kết nguyên liệu – năng lượng – logistics. Điều này đòi hỏi chủ đầu tư phải tính toán quy hoạch chiến lược ngay từ đầu, bảo đảm khu công nghiệp đủ quy mô và hạ tầng để đáp ứng chuỗi sản xuất khép kín.

Phó Tổng giám đốc Prodezi Long An cho rằng, hạ tầng, năng lượng và con người là ba yếu tố then chốt giúp nâng chất và tăng sức cạnh tranh cho khu công nghiệp Việt Nam.

Prodezi Long An hiện đang chủ động xây dựng các nền tảng kết nối giữa doanh nghiệp trong nước và nhà đầu tư nước ngoài. Doanh nghiệp đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác với Hiệp hội Doanh nghiệp trẻ TP.HCM nhằm tạo một nền tảng chia sẻ thông tin, kết nối và giới thiệu đối tác đáng tin cậy cho nhà đầu tư FDI.

Prodezi cũng đang hướng tới việc hình thành bức tranh tổng thể về chuỗi cung ứng tại khu vực Tây Ninh – Long An, qua đó giúp nhà đầu tư nắm được các mắt xích cung ứng nguyên liệu đầu vào, đầu ra và các đối tác địa phương liên quan.

“Chúng tôi muốn doanh nghiệp Việt hiểu rõ yêu cầu của FDI, cùng tham gia từ sớm, minh bạch và tin cậy. Khi đó, năng lực cạnh tranh trong nước sẽ được nâng lên, đồng thời tăng tính liên kết giữa doanh nghiệp nội và ngoại,” ông Minh nói.

Đại diện Prodezi Long An cho biết thêm, phát triển khu công nghiệp hiện nay không nên chạy theo số lượng, mà cần nâng cao chất lượng và hiệu quả sử dụng đất. Đồng thời bảo đảm tính linh hoạt để thích ứng với biến động thị trường.