Các chuyên gia phân tích MBS dự báo, lãi suất huy động 12 tháng có thể sẽ tiếp tục tăng thêm 50 điểm cơ bản trong năm 2026 tạo lập mặt bằng giá mới. Lãi suất tăng cũng là rủi ro chính đối với thị trường chứng khoán năm 2026

Có ba lý do khiến lãi suất tiếp tục tăng sau khi đã tăng mạnh trong quý IV/2025.

Thứ nhất, do nới rộng chênh lệch cho vay và tiền gửi tại các ngân hàng thương mại. Nhu cầu vốn của nền kinh tế được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong 5 năm tới trong khi đó tiền gửi đang dịch chuyển sang các kênh đầu tư ít thanh khoản khác như vàng, USD, bất động sản làm tốc độ vòng quay vốn trong nền kinh tế chậm lại.

Thứ hai, chênh lệch cấu trúc kỳ hạn huy động và cho vay chưa được cải thiện. Hiện nay tỷ lệ tiền gửi kỳ hạn ngắn (dưới 6 tháng) vẫn đang chiếm tỷ lệ chủ đạo 80% tổng tiền gửi hệ thống, trong khi nhu cầu vốn trung và dài hạn cho kế hoạch đầu tư hạ tầng là rất lớn, dẫn đến áp lực thiếu hụt vốn dài hạn trong hệ thống.

Thứ ba, nợ xấu vẫn đang duy trì ở mức cao, trong khi tỷ lệ bao phủ đang giảm cho thấy áp lực trích lập dự phòng của của NHTM tiếp tục tăng lên trong tương lai. Đây cũng là một yếu tố khiến lãi suất khó giảm trong thời gian tới.

Chưa kể, lãi suất trên thế giới có xu hướng giảm chậm lại, một số quốc gia thậm chí còn tăng lãi suất là yếu tố tác động đến lãi suất trong nước.

Mặc dù thị trường đang kỳ vọng Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) sẽ cắt giảm lãi suất thêm hai lần nữa trong 2026 song theo quan điểm của MBS ít nhất là đến tháng 5/2026, trong ba cuộc họp còn lại dưới thời Chủ tịch Powell, FED sẽ chỉ có một lần giảm lãi suất với khoảng 25 điểm cơ bản. Lạm phát Mỹ được dự báo khó giảm về mức kỳ vọng do chính sách thuế quan, hạn chế nhập cư, nhu cầu năng lượng liên quan đến AI, cùng với cắt giảm thuế tác động đến giá cả trong thời gian tới.

Xu hướng tăng lãi suất bắt đầu xuất hiện. Sau lần giảm gần nhất vào tháng 6/2025, NHTW Châu Âu sẽ giữ lãi suất ổn định và khả năng tăng nhẹ vào cuối năm 2026. Tại Châu Á, NHTW Nhật Bản đã nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản vào 19/12, đưa lãi suất lên 0,75% – cao nhất từ năm 1995, đồng thời dự kiến sẽ tăng lãi suất thêm 25 điểm nữa trong năm 2026.  Điều này sẽ kích hoạt dòng vốn rẻ tại khu vực Châu Á, trong đó có Việt Nam quay trở lại Nhật Bản, gián tiếp tạo áp lực lên nguồn vốn trong nước.

Trước đó, nhận định về triển vọng mặt bằng lãi suất ngân hàng năm 2026, Chứng khoán VPBankS cho rằng Ngân hàng Nhà nước nhiều khả năng vẫn ưu tiên duy trì một bằng lãi suất thấp.

Tuy nhiên, trước áp lực từ tỷ lệ cho vay/huy động (LDR) tăng cao, VPBankS dự báo Ngân hàng Nhà nước sẽ nâng trần lãi suất huy động thêm 25 điểm cơ bản trong quý II/2026. Trong bối cảnh dự báo tăng trưởng tín dụng năm 2026 tương đương mức cao của năm 2025, đạt 18%-20%, mức điều chỉnh trần lãi suất huy động nhìn chung sẽ ở mức khiêm tốn so với các chu kỳ điều chỉnh lịch sử.

VPBankS kỳ vọng sẽ có thêm một đợt tăng lãi suất huy động 25 điểm cơ bản sau đó khoảng một đến hai tháng, nâng tổng mức điều chỉnh tăng trong năm 2026 lên 50 điểm cơ bản.

Trong bối cảnh lãi suất tăng, chuyên gia phân tích MBS dự báo ngành Ngân hàng tăng trưởng 21% trong năm 2026, cao hơn so với năm 2025, nhờ 3 ngân hàng lớn (VCB, Vietinbank và BIDV) đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng và ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận 2 chữ số. Tín dụng dự báo tiếp tục tăng trưởng ở mức 20%, trong khi NIM xu hướng đi ngang.

“Chúng tôi kỳ vọng chính sách tiền tệ tiếp tục theo hướng hỗ trợ linh hoạt, giúp tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống năm 2026 có thể đạt khoảng 20%. Tuy nhiên, sự mất cân đối giữa tín dụng và huy động được dự báo khiến mặt bằng lãi suất huy động duy trì xu hướng tăng trong thời gian tới. Chất lượng tài sản ngành nhìn chung ổn định, tỷ lệ bao phủ nợ xấu dự kiến duy trì trên 80%, dù khó có khả năng quay trở lại mức trên 100% như các giai đoạn trước”, chuyên gia phân tích bình luận.

Cũng theo MBS, câu chuyện về biên lãi ròng (NIM) tiếp tục là vấn đề đáng chú ý năm nay. NIM toàn ngành có thể đi ngang hoặc giảm nhẹ trong năm 2026, có thể được hỗ trợ phần nào nhờ các khoản vay trung - dài hạn hết thời hạn ưu đãi và chuyển sang lãi suất thả nổi. MBS Research kỳ vọng lợi nhuận sau thuế của các ngân hàng theo dõi sẽ tăng khoảng 20,5% trong năm 2026.  

Định giá ngành ngân hàng đã giảm về mức 1.5x, sau khi điều chỉnh giảm 19% từ mức đỉnh vào cuối tháng 8/2025, và hiện thấp hơn 11% so với P/B trung bình 5 năm. MBS Research nâng mức khuyến nghị lên mức “Khả quan” cho toàn ngành với triển vọng tăng lợi nhuận trên 20% cùng với định giá hợp lý.