Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ phát biểu tại phiên họp.

Tiếp tục phiên họp thứ 18, chiều 13/12 Uỷ ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định việc lấy ý kiến Nhân dân đối với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi).

Trình bày tờ trình của Chính phủ về nội dung này, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và môi trường Lê Minh Ngân cho biết, mục đích của việc lấy ý kiến là phát huy quyền làm chủ, trí tuệ, tâm huyết của Nhân dân trong việc tham gia xây dựng Luật Đất đai (sửa đổi); tạo sự đồng thuận của Nhân dân, thể hiện ý chí, nguyện vọng của Nhân dân trong việc sửa đổi Luật Đất đai. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của mỗi cá nhân, cơ quan, tổ chức đối với việc sửa đổi Luật Đất đai và tổ chức thi hành Luật.

Đối tượng lấy ý kiến, theo tờ trình của Chính phủ là các tầng lớp Nhân dân ở trong nước và người Việt Nam định cư ở nước ngoài.

Chính phủ cũng xác định lấy ý kiến Nhân dân về toàn bộ dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) và các vấn đề liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân được dư luận quan tâm.

Thời gian lấy ý kiến Nhân dân về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) bắt đầu từ ngày 3/1 đến ngày hết ngày 28/2/2023, theo đề xuất của Chính phủ.

Báo cáo ý kiến của Uỷ ban Kinh tế, Chủ nhiệm Vũ Hồng Thanh nhấn mạnh, Luật Đất đai là một đạo luật khó, phức tạp, tác động tới hầu hết các ngành, lĩnh vực, chủ thể trong xã hội, do đó, việc lấy ý kiến Nhân dân sẽ là cơ sở thực tiễn quan trọng để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo Luật trước khi trình Quốc hội cho ý kiến lần thứ hai tại kỳ họp thứ 5 (tháng 5/2023).

Thường trực Ủy ban Kinh tế đề nghị bổ sung yêu cầu tiết kiệm, hiệu quả, tránh triển khai mang tính hình thức trong quá trình lấy ý kiến Nhân dân, đồng thời kéo dài thời gian lấy ý kiến đến hết ngày 15/3/2023, ông Thanh cho biết.

Phát biểu trước khi Uỷ ban Thường vụ Quốc hội thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ cho biết ông còn rất băn khoăn, bởi nội hàm của Nhân dân chưa rõ. Phải cụ thể hoá đối tượng lấy ý kiến, ông Vương Đình Huệ lưu ý.

Theo Chủ tịch Quốc hội thì nếu chỉ đăng tải nội dung lấy ý kiến trên cổng thông tin điện tử thì có thể đọc qua thấy êm không vấn đề gì cả, nhưng khi luật ban hành rồi mới thấy hoá ra là thế này, thế kia. "Có những vấn đề mình toàn chuyên gia còn chả hiểu thì làm sao mà dân hiểu được, nên chăng 63 tỉnh, thành có hình thức như báo cáo viên nêu vấn đề là hiện đang có vướng mắc thế này, đã bàn sửa thế nào, sửa như thế thì tác động ra sao" - ông Huệ lưu ý.

Từ đó, Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần xác định vấn đề trọng tâm, địa bàn trọng điểm, đối tuợng nào chịu tác động lớn nhất để có cách thức xin  ý kiến cho phù hợp.

Một điểm nữa cũng khiến Chủ tịch Quốc hội băn khoăn là theo kế hoạch lấy ý kiến thì Uỷ ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội rất thụ động, chỉ chờ báo cáo tổng hợp Chính phủ gửi về.

Như thế có được không? quá trình lấy ý kiến nhân dân phải có sự giám sát, vì có khi ý kiến rất sát lại không được tổng hợp hoặc tổng hợp khác đi, làm thế nào để không xảy ra chuyện đó, nếu xảy ra thì xử lý thế nào" - Chủ tịch Vương Đình Huệ đặt vấn đề.

Cùng quan ngại này, Tổng thư ký Quốc hội Bùi Văn Cường cho rằng để tránh câu chuyện có thể có những ý kiến rất xác đáng, sắc sảo, cần thiết nhưng không phù hợp với cơ quan quản lý nhà nước không được tổng hợp. Ý kiến đó nếu vì lợi ích chung của người dân thì cần bổ sung nhưng cơ quan quản lý nhà nước thấy không phù hợp nên không được đưa vào. Vì vậy, kết quả lấy ý kiến đề nghị gửi cả về Quốc hội song song với gửi về Chính phủ và cần được tổng hợp đầy đủ, ông Cường nêu quan điểm. 

Bày tỏ đồng tình với góp ý của ông Cường, Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, công nghệ và môi trường Lê Quang Huy cho rằng sau khi xin ý kiến thì việc tổng hợp cần phải có rất nhiều kênh, để bảo đảm việc lấy ý kiến trung thực, khách quan, không thể chỉ có một kênh tổng hợp. Việc này theo ông Huy để tránh việc cơ quan xin ý kiến chỉ tổng hợp những gì thuận lợi cho mình, dẫn đến kết quả lệch lạc.

Cạnh đó, theo ông Huy cũng cần có cơ chế phản hồi. "Trong quá trình chúng tôi xin ý kiến, các chuyên gia rất không bằng lòng vì không có cơ chế phản hồi, không minh bạch. Tôi góp ý cho anh bao nhiêu nhưng sau đó anh không có phản hồi gì, cái này tiếp thu hay không tiếp thu, không tiếp thu thì lý do vì sao. Tất nhiên mình không thể trả lời cả nhưng phải có cơ chế nào đó để yêu cầu phản hồi. Đây là việc mình tôn trọng, khuyến khích và không phải riêng luật này mà các luật khác về sau. Luật sau lấy ý kiến, cử tri, nhân dân bảo lần trước góp ý chả có phản hồi gì nên lần này không góp ý nữa", ông Huy phát biểu.

Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp Lê Thị Nga đề nghị nên tổ chức lấy ý kiến theo từng loại đối tượng, mỗi đối tượng thì có các vấn đề trọng tâm cần xin ý kiến.

Cũng cho rằng cần lấy ý kiến theo đối tượng, Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng cho rằng có thể phân theo hộ gia đình, doanh nghiệp, cơ quan nhà nước, chuyên gia, nhà khoa học, mỗi nhóm như vậy thì xác định vấn đề trọng tâm cần xin ý kiến.

Nhận xét kế hoạch lấy ý kiến khá sơ sài, Phó chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương cho rằng nếu vẫn triển khai vẫn theo cách cũ thì hiệu quả sẽ không cao.

Về thời gian lấy ý kiến, cả Tổng thư ký Bùi Văn Cường và Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp Lê Thị Nga,  Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng... đều cho rằng cần kéo dài từ 3/1/2023 đến 15/3/2023.

Thống nhất lấy ý kiến nhân dân về toàn bộ dự thảo luật, đề nghị tập trung vào các vấn đề trọng tâm, thời gian lất ý kiến nhân dân từ 3/1/2023 đến 15/3/2023. Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải gói lại những thông tin cơ bản cuối phiên thảo luận.

100% các vị uỷ viên Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã biểu quyết, thông qua Nghị quyết về việc tổ chức lấy ý kiến Nhân dân đối với Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) với yêu cầu cơ bản như trên.