Tại chợ Đồng Xuân, 25 tác phẩm nghệ thuật đa giác quan của các nghệ sĩ trong nước và quốc tế dự kiến được giới thiệu trong triển lãm “Chạm Đồng Xuân”.

Tại khu vực phía Đông hồ Hoàn Kiếm, Art Hanoi 2026 sẽ đưa các tác phẩm nghệ thuật đương đại được tuyển chọn đến với công chúng và giới sưu tập. Một chương trình đưa nghệ thuật vào không gian giao thương lâu đời, chương trình kia mở thêm cơ hội để tác phẩm tiếp cận thị trường. Cả hai cùng cụ thể hóa hướng đi của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm nay.

Các đại biểu tham dự họp báo. Ảnh: BTC.

Từ tri thức làng nghề đến sản phẩm mới

Chiều 6/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội phối hợp với Tạp chí Kiến trúc tổ chức họp báo công bố chương trình. Đây là lần tổ chức thứ năm kể từ năm 2021. Lễ hội do UBND TP. Hà Nội và Hội Kiến trúc sư Việt Nam chỉ đạo, với sự đồng hành của Văn phòng UNESCO tại Hà Nội, Tập đoàn Sovico và Chương trình Định cư con người Liên hợp quốc (UN-Habitat).

Theo Ban tổ chức, lễ hội dự kiến có hơn 150 hoạt động, với sự tham gia của gần 1.000 nhà sáng tạo. Trong số này có gần 100 nghệ sĩ quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài đến từ 21 quốc gia. Ban tổ chức dự kiến đón 500.000 lượt tham quan.

Tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ” gợi lại mối liên hệ giữa làng nghề, phố nghề và chợ trong lịch sử Thăng Long. Làng là nơi làm nghề và truyền nghề, phố là nơi thợ thủ công tụ họp, còn chợ đưa sản phẩm đến với người mua. Trong đời sống đô thị hôm nay, mối liên hệ ấy có thêm sự tham gia của các nhà thiết kế, kiến trúc sư, nghệ sĩ, người làm công nghệ và doanh nghiệp.

Bà Lê Thị Ánh Mai, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội phát biểu tại họp báo. Ảnh: BTC.

Bà Lê Thị Ánh Mai, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, cho biết chủ đề năm nay tôn vinh tài hoa, kỹ năng và năng lực sáng tạo được tích lũy qua nhiều thế hệ. Với thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản”, lễ hội hướng tới việc chuyển hóa di sản, tri thức và năng lực sáng tạo thành những giá trị có thể phát triển lâu dài, tạo sinh kế, việc làm và cơ hội hợp tác.

Quá trình này được chuẩn bị từ đầu năm. Chương trình “Tụ hội Sáng tạo” diễn ra ngày 10 và 11/1 tại khu vực hồ Hoàn Kiếm, quy tụ gần 200 đơn vị, cá nhân. Từ tháng 6, Chương trình Phát triển thủ công đương đại trên nền tảng di sản làng nghề tiếp tục kết nối nghệ nhân với nhà thiết kế, trường đại học và doanh nghiệp.

Chợ phiên Kết duyên Sáng tạo 2026 tạo dịp để các bên tìm hiểu khả năng hợp tác. Sau đó, trại hè “Re:Craft 2026 - Làng nghề tái sinh”, diễn ra từ ngày 6 đến 13/7, đưa giảng viên và sinh viên của 11 trường đại học đến làm việc trực tiếp với nghệ nhân để nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển sản phẩm mẫu. Cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng” mở rộng cách làm này sang các đề tài về gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và di sản của cộng đồng người Mông tại Chế Cu Nha, Mù Cang Chải.

Nếu các chương trình trên tập trung vào khâu hình thành ý tưởng và phát triển mẫu, Art Hanoi 2026 hướng tới khâu kết nối với công chúng và thị trường. Theo Ban tổ chức, triển lãm là bước đi đầu tiên hướng tới một hội chợ nghệ thuật chuyên nghiệp, tạo cơ hội gặp gỡ giữa nghệ sĩ, các không gian nghệ thuật và giới sưu tập. Các hội chợ sáng tạo tại khu vực hồ Hoàn Kiếm cũng góp phần đưa sản phẩm đến với người mua trong thời gian diễn ra lễ hội.

Lễ hội sẽ có nhiều hoạt động trải nghiệm văn hóa, du lịch hấp dẫn. Ảnh: BTC.

Thử nghiệm công năng mới cho không gian đô thị

Chương trình tập trung tại năm cụm gồm Quảng trường Sáng tạo ở khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận, chợ Đồng Xuân, các đình và di tích, Công viên Thống Nhất, cùng hệ thống rạp hát và sân khấu cộng đồng. Theo thông tin tại họp báo, hơn 50 địa điểm trên địa bàn Thành phố sẽ tham gia các hoạt động cộng hưởng.

Trong cụm “Chuyện nghề trong phố”, chương trình “Đình trong Phố” kết nối 13 địa điểm, trong đó có đình Kim Ngân, đình Tú Thị, đình Hà Vĩ, Hội quán Phúc Kiến và Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Các triển lãm và hoạt động trải nghiệm kể lại câu chuyện về tổ nghề, phố nghề và mối liên hệ với những làng sản xuất. Tại Công viên Thống Nhất, cụm “Mầm Sáng tạo” bố trí các không gian trưng bày, thực hành và trải nghiệm nghệ thuật. Chuỗi “Hà Nội Sáng Đèn” dự kiến mở đầu bằng đêm khai mạc ngày 13/11 tại quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, sau đó tiếp nối tại Tháp nước Hàng Đậu, chợ Đồng Xuân và các nhà hát.

TS.KTS. Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam phát biểu tại họp báo. Ảnh: BTC.

TS.KTS. Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, nhìn nhận phố hàng, làng xóm, ngôi đình, khu chợ và bến sông của Thăng Long là những cấu trúc vừa mang giá trị văn hóa, vừa gắn với đời sống kinh tế. Theo ông, kiến trúc cung cấp hạ tầng cho nhiều ngành công nghiệp văn hóa, từ biểu diễn, mỹ thuật đến thủ công và thời trang. Hội Kiến trúc sư Việt Nam sẽ tiếp tục tập hợp đội ngũ chuyên môn, tham gia tư vấn chính sách và ghi nhận các dự án sáng tạo tiêu biểu.

Ở quy mô rộng hơn, dự án “Ngỡ ngàng Hà Nội” đã khảo sát 46 địa điểm, từ Tháp nước Hàng Đậu, chợ Đồng Xuân đến các gầm cầu, bãi giữa sông Hồng và sân chung khu tập thể. Việc khảo sát nhằm nhận diện những nơi có thể tổ chức hoạt động nghệ thuật hoặc mở thêm cách sử dụng không gian công cộng. Cùng hướng tiếp cận này, Cuộc thi Thiết kế Không gian Sáng tạo 2026 với chủ đề “Hà Nội - Đánh thức không gian đô thị” tiếp nhận ý tưởng trên phạm vi toàn quốc.

Định hướng đó được đặt ra trong Kế hoạch số 333/KH-UBND ngày 10/12/2025 và cụ thể hóa tại Kế hoạch số 408/KH-UBND ngày 21/10/2026 của UBND TP. Hà Nội. Kế hoạch 408 cũng căn cứ chương trình triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó Thành phố ưu tiên các mô hình có thể tiếp tục vận hành, khai thác hoặc phát triển sau lễ hội, đồng thời khuyến khích xã hội hóa và hợp tác công - tư.

Lần đầu tiên, chương trình đưa vào mô hình lưu trú sáng tác. Thay vì chỉ gặp nhau tại buổi trưng bày hay biểu diễn, nghệ sĩ quốc tế và cộng đồng sáng tạo Việt Nam có thời gian cùng nghiên cứu, phát triển tác phẩm và trao đổi kỹ thuật tại các địa điểm như Tháp nước Hàng Đậu, chợ Đồng Xuân và các nhà hát. Đội ngũ giám tuyển đồng thời kết nối nguồn tài trợ cho sáng tác và thúc đẩy hợp tác chuyên môn giữa các đối tác trong và ngoài nước.

Bà Phạm Thị Thanh Hường, Trưởng ban Văn hóa UNESCO tại Việt Nam phát biểu tại họp báo. Ảnh: BTC.

Bà Phạm Thị Thanh Hường, Trưởng ban Văn hóa UNESCO tại Việt Nam, cho biết lễ hội diễn ra trong năm kỷ niệm 50 năm Việt Nam trở thành thành viên UNESCO. Hà Nội gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO ở lĩnh vực Thiết kế từ năm 2019. Theo bà Hường, UNESCO sẽ tiếp tục đồng hành cùng Hà Nội trong việc mở rộng mạng lưới hợp tác và phát triển hệ sinh thái sáng tạo.

Một điểm mới khác là Giải thưởng Thiết kế Sáng tạo Hà Nội lần đầu được công bố, dự kiến tổ chức hai năm một lần vào các năm chẵn. Kỳ xét tặng năm 2026 ghi nhận những đóng góp trong giai đoạn 2021-2026, ưu tiên các sáng kiến, mô hình và không gian đã được thử nghiệm, có khả năng duy trì và phát triển. Ban tổ chức cũng đặt mục tiêu xây dựng cơ sở dữ liệu số về nguồn lực sáng tạo để phục vụ quy hoạch và đầu tư công nghiệp văn hóa dài hạn.

Các nghệ sĩ, kiến trúc sư sẽ biến tầng mái chợ Đồng Xuân thành không gian sáng tạo độc đáo. Ảnh: BTC cung cấp.

Với làng nghề, cơ hội sau lễ hội là tiếp tục hoàn thiện mẫu sản phẩm cùng nhà thiết kế và tìm đối tác đưa sản phẩm ra thị trường. Với các không gian đô thị, đó là khả năng duy trì hoạt động phù hợp với di tích và nhu cầu của cộng đồng. Đây là hai hướng Hà Nội đang thử nghiệm để những kết nối hình thành trong mùa lễ hội có thể phát triển thành hoạt động kinh tế và văn hóa lâu dài.