Bốc hỏa, mất ngủ, suy giảm trí nhớ hay những thay đổi về tâm lý thường được xem là biểu hiện bình thường khi phụ nữ bước vào tuổi trung niên.

Ở tuổi 53, chị T. đã trải qua ba năm liên tiếp với những cơn bốc hỏa, vã mồ hôi bất chợt, mất ngủ và mệt mỏi kéo dài. Ban đầu, chị cho rằng đây chỉ là những thay đổi thông thường của cơ thể khi bước sang tuổi trung niên, có thể tự cải thiện theo thời gian nên không tìm đến cơ sở y tế.

Bác sỹ đang tư vấn các biện pháp chăm sóc sức khỏe phụ nữ.

Tuy nhiên, các triệu chứng không thuyên giảm mà ngày càng ảnh hưởng đến sinh hoạt. Những đêm ngủ không trọn giấc khiến chị thường xuyên mệt mỏi, khả năng tập trung và ghi nhớ suy giảm. Cùng với đó là những thay đổi về sức khỏe cá nhân khiến chị thiếu tự tin, ngại chia sẻ với người thân.

Chỉ đến khi những bất ổn kéo dài ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng cuộc sống, chị mới quyết định đến Trung tâm Y học Giới tính Hà Nội, Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội, để được thăm khám.

Qua kiểm tra lâm sàng và xét nghiệm, các bác sỹ ghi nhận những thay đổi liên quan đến sự suy giảm nội tiết tố nữ estrogen. Người bệnh được chẩn đoán đang trong giai đoạn mãn kinh, cần điều trị phù hợp để cải thiện các triệu chứng và những ảnh hưởng đi kèm.

Câu chuyện của chị T. không phải trường hợp cá biệt. Nhiều phụ nữ bước vào độ tuổi trung niên phải đối mặt với những thay đổi về thể chất và tinh thần nhưng chưa thực sự quan tâm đến việc thăm khám, tư vấn và chăm sóc sức khỏe.

Theo Thạc sỹ, bác sỹ nội trú Phạm Minh Ngọc, Phó Giám đốc Trung tâm Y học Giới tính Hà Nội, bệnh tuổi xế chiều là một giai đoạn sinh lý tự nhiên, xảy ra khi hoạt động của buồng trứng suy giảm, kéo theo nồng độ estrogen giảm. 

Sự thay đổi nội tiết có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan và chức năng của cơ thể. Theo chuyên gia, khoảng 60-80% phụ nữ trong giai đoạn này gặp các triệu chứng vận mạch như bốc hỏa, đổ mồ hôi, thường kèm theo cảm giác hồi hộp, lo lắng hoặc gián đoạn giấc ngủ.

Mức độ biểu hiện ở mỗi người không giống nhau. Có người chỉ gặp những triệu chứng nhẹ, thoáng qua, nhưng cũng có trường hợp tình trạng khó chịu kéo dài nhiều năm, tác động trực tiếp đến sức khỏe, tâm trạng và hiệu quả công việc.

Điều đáng lưu ý là không ít phụ nữ vẫn có tâm lý chịu đựng, cho rằng những thay đổi ấy là điều tất yếu của tuổi tác và không cần can thiệp y tế. Việc chậm tìm kiếm sự hỗ trợ có thể khiến các triệu chứng kéo dài, trong khi những vấn đề sức khỏe khác chưa được phát hiện, đánh giá đầy đủ.

Theo bác sỹ Phạm Minh Ngọc, những biến động nội tiết trong giai đoạn này không chỉ gây bốc hỏa hay rối loạn giấc ngủ mà còn có thể đi kèm với lo âu, suy giảm khả năng tập trung, dễ cáu gắt và thay đổi cảm xúc.

Một số tài liệu chuyên môn ghi nhận các biểu hiện rối loạn trầm cảm ở khoảng 20% phụ nữ trong độ tuổi xế chiều. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm tình trạng sức khỏe, những biến động tâm lý, hoàn cảnh sống và sự hỗ trợ từ gia đình.

Trong đời sống thường ngày, những thay đổi về cảm xúc đôi khi không được nhận diện như một vấn đề sức khỏe. Người thân có thể chỉ nhận thấy phụ nữ trở nên nhạy cảm, dễ mệt mỏi hoặc ít tham gia những hoạt động trước đây mà không hiểu những khó khăn họ đang trải qua.

Khi thiếu sự chia sẻ, những biểu hiện này dễ bị nhìn nhận đơn thuần là thay đổi tính cách, tạo thêm áp lực tâm lý đối với người phụ nữ.

Theo chuyên gia, đây là giai đoạn phụ nữ cần được quan tâm và thấu hiểu nhiều hơn. Sự đồng hành của gia đình không nhất thiết phải bắt đầu từ những việc lớn, mà có thể là chia sẻ công việc hằng ngày, lắng nghe những khó khăn về sức khỏe, động viên nghỉ ngơi hợp lý và khuyến khích thăm khám khi có biểu hiện bất thường.

Quan trọng hơn, bản thân phụ nữ cũng cần chủ động nhận biết những thay đổi của cơ thể, thay vì mặc định rằng mọi triệu chứng xuất hiện ở tuổi trung niên đều là hệ quả không thể tránh khỏi của quá trình lão hóa.

Bên cạnh các biểu hiện dễ nhận thấy, sự thay đổi nội tiết trong giai đoạn này còn liên quan đến những vấn đề sức khỏe cần được theo dõi lâu dài, đặc biệt là sức khỏe xương và hệ tim mạch.

Bác sỹ Phạm Minh Ngọc cho biết estrogen có vai trò quan trọng trong duy trì mật độ xương. Khi nồng độ hormone này suy giảm, tốc độ mất xương có thể gia tăng, làm tăng nguy cơ loãng xương và gãy xương ở phụ nữ lớn tuổi.

Theo dữ liệu chuyên môn được chuyên gia dẫn lại, trong khoảng thời gian từ 1,5 năm trước đến 1,5 năm sau mãn kinh, mật độ xương có thể giảm khoảng 2,5% mỗi năm. Đây là giai đoạn cần chú trọng đánh giá nguy cơ loãng xương, đặc biệt đối với phụ nữ có thể trạng nhỏ, ít vận động hoặc có những yếu tố nguy cơ khác.

Điều đáng lo ngại là tình trạng giảm mật độ xương thường không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi xuất hiện đau xương, giảm chiều cao hoặc gặp biến cố gãy xương.

Cùng với sức khỏe xương, nguy cơ bệnh tim mạch cũng cần được quan tâm khi phụ nữ bước vào tuổi trung niên. Những thay đổi về nội tiết, quá trình lão hóa và các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, thừa cân hoặc ít vận động có thể tác động đến sức khỏe tim mạch.

Vì vậy, chăm sóc sức khỏe phụ nữ trung niên cần được tiếp cận theo hướng toàn diện, không chỉ nhằm giảm những triệu chứng trước mắt mà còn chú trọng phát hiện sớm, kiểm soát các nguy cơ bệnh tật và duy trì khả năng vận động, sinh hoạt độc lập.

Các chuyên gia khuyến cáo phụ nữ cần chú ý duy trì chế độ ăn uống cân đối, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc và quản lý căng thẳng. Việc khám sức khỏe theo khuyến cáo, theo dõi huyết áp, đường huyết, mỡ máu và đánh giá nguy cơ loãng xương có ý nghĩa quan trọng đối với việc bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Đối với những trường hợp triệu chứng kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc khả năng làm việc, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.

Theo bác sỹ Phạm Minh Ngọc, không phải tất cả phụ nữ có những thay đổi nội tiết đều cần sử dụng liệu pháp hormone. Việc điều trị phải dựa trên tình trạng sức khỏe, mức độ triệu chứng, các yếu tố nguy cơ và chống chỉ định của từng người.

Trong những trường hợp phù hợp, bác sỹ có thể cân nhắc liệu pháp hormone kết hợp với điều chỉnh lối sống và các biện pháp chăm sóc hỗ trợ. Quá trình điều trị cần được theo dõi thường xuyên nhằm đánh giá hiệu quả, độ an toàn và điều chỉnh phương án khi cần thiết.

Trở lại với trường hợp chị T., sau khi được thăm khám, đánh giá các yếu tố nguy cơ, bác sỹ đã chỉ định liệu pháp nội tiết kết hợp điều chỉnh sinh hoạt và những biện pháp hỗ trợ phù hợp.

Sau một tháng điều trị, các triệu chứng bốc hỏa và đổ mồ hôi của bệnh nhân giảm rõ rệt. Sau hai tháng, những ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân và chất lượng cuộc sống tiếp tục được cải thiện. Đến lần tái khám sau ba tháng, phần lớn các triệu chứng đã thuyên giảm đáng kể. Người bệnh hiện tiếp tục được theo dõi trong quá trình điều trị.

Kết quả này cho thấy việc nhận diện sớm những thay đổi sức khỏe và tiếp cận dịch vụ y tế phù hợp có thể giúp phụ nữ cải thiện đáng kể tình trạng khó chịu, lấy lại sự tự tin và duy trì chất lượng cuộc sống.

Tuy nhiên, hiệu quả điều trị ở mỗi người có thể khác nhau. Các chuyên gia lưu ý phụ nữ không tự ý sử dụng thuốc nội tiết hoặc những sản phẩm được quảng cáo có tác dụng cân bằng hormone, trẻ hóa cơ thể khi chưa được thăm khám và chỉ định bởi bác sỹ chuyên khoa.

Nâng cao nhận thức về chăm sóc sức khỏe phụ nữ trung niên, tạo điều kiện để phụ nữ tiếp cận tư vấn và dịch vụ y tế phù hợp cũng là một phần của mục tiêu nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng.