Bộ Y tế đang lấy ý kiến đối với dự thảo nghị định sửa đổi chính sách trợ giúp xã hội dành cho người thuộc diện bảo trợ. Lần điều chỉnh này tập trung vào 3 nội dung chính: nâng mức chuẩn trợ cấp, bổ sung chính sách hưu trí xã hội và tổ chức lại quy trình thực hiện theo hướng đơn giản, phân cấp mạnh hơn về cơ sở.

Theo đề xuất, mức chuẩn trợ giúp xã hội được nâng lên 600.000 đồng mỗi tháng, làm căn cứ xác định các khoản hỗ trợ cho người thuộc diện bảo trợ xã hội. So với hiện hành, mức này tăng khoảng 20%, được tính toán dựa trên dự kiến điều chỉnh lương cơ sở khoảng 8% và phần bù trượt giá tiêu dùng trong giai đoạn 2024 - 2026.

Đề xuất này xuất phát từ thực tế chi phí sinh hoạt tăng nhanh trong những năm gần đây. Mức trợ cấp hiện hành tại nhiều địa phương chỉ đáp ứng một phần rất nhỏ nhu cầu thiết yếu, đặc biệt với nhóm người cao tuổi, người khuyết tật hoặc người không còn khả năng lao động. Khi giá cả hàng hóa và dịch vụ tiếp tục biến động, khoảng cách giữa trợ cấp và nhu cầu sống tối thiểu ngày càng rõ rệt.

Việc nâng mức chuẩn vì vậy mang ý nghĩa trực tiếp đối với đời sống người thụ hưởng. Thu nhập được cải thiện, dù chưa lớn, vẫn góp phần giảm áp lực chi tiêu hằng ngày và giúp người dân ổn định hơn trong sinh hoạt.

Theo số liệu đánh giá, hiện cả nước có khoảng 4,7 triệu người đang hưởng các chính sách trợ giúp xã hội, với tổng kinh phí khoảng 45.000 tỷ đồng mỗi năm.

Dự thảo vẫn giữ nguyên nguyên tắc điều chỉnh linh hoạt, gắn với khả năng ngân sách và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ. Mức chuẩn trợ giúp xã hội sẽ tiếp tục được rà soát định kỳ để bảo đảm cân đối với các chính sách an sinh khác.

Song song với điều chỉnh mức hưởng, dự thảo bổ sung chính sách trợ cấp hưu trí xã hội. Theo đề xuất, nhóm đối tượng này sẽ được hưởng mức trợ cấp 600.000 đồng mỗi tháng. Khoản hỗ trợ giúp họ có nguồn thu nhập tối thiểu khi không còn khả năng lao động, giảm phụ thuộc vào gia đình hoặc trợ giúp không ổn định từ xã hội.

Trong trường hợp một người đồng thời thuộc diện hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội, mức hưởng cao hơn sẽ được áp dụng. Cách xử lý này tránh trùng lặp chính sách, đồng thời bảo đảm quyền lợi thực chất cho người thụ hưởng.

Dự thảo cũng điều chỉnh lại một số nhóm người cao tuổi đang hưởng trợ cấp xã hội, chuyển sang diện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội theo quy định mới. Phân định lại đối tượng giúp hệ thống chính sách rõ ràng hơn, thuận lợi cho quản lý và giảm tình trạng chồng chéo.

Điều kiện hưởng trợ cấp đối với người cao tuổi được sửa đổi theo hướng sát với thực tế đời sống. Không chỉ xét yếu tố có hay không có người phụng dưỡng, dự thảo bổ sung tiêu chí đánh giá khả năng thực tế của người có trách nhiệm chăm sóc. Cách tiếp cận này phản ánh đúng hơn hoàn cảnh của từng trường hợp, nhất là trong bối cảnh nhiều gia đình vẫn gặp khó khăn về thu nhập.

Ở khâu thực hiện, quy trình thủ tục được rút gọn đáng kể. Hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp sử dụng mẫu tờ khai thống nhất, giảm bớt giấy tờ trung gian. Người dân có thể lựa chọn nộp hồ sơ trực tiếp tại Ủy ban nhân dân cấp xã, gửi qua dịch vụ bưu chính hoặc thực hiện trên môi trường điện tử.

Về thời hạn giải quyết, trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ xem xét, xác thực thông tin và quyết định việc hưởng trợ cấp. Chính quyền cơ sở trực tiếp đảm nhận các khâu tiếp nhận, xét duyệt và chi trả, thay cho quy trình qua nhiều cấp như trước đây.

Cách tổ chức này giúp rút ngắn quy trình, tăng tính chủ động của cấp cơ sở và giảm áp lực hành chính ở cấp trung gian. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ và chi trả trợ cấp cũng được đẩy mạnh, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả.

Dự thảo cũng bổ sung quy định về dừng hưởng, điều chỉnh mức trợ cấp hoặc chuyển nơi nhận khi người thụ hưởng thay đổi điều kiện. Các trường hợp phát sinh sẽ được cập nhật kịp thời, bảo đảm chi trả đúng đối tượng và hạn chế sai sót.