Điểm nhấn của nhóm hàng ô tô, máy móc và xăng dầu

Thống kê cho thấy, số thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu trong 3 tháng đầu năm 2026 đạt 117.224 tỷ đồng, bằng 26% dự toán được giao, bằng 22,7% chỉ tiêu phấn đấu, tăng 14,5% so với cùng kỳ năm 2025.

Nguyên nhân tăng thu, theo bà Trần Thị Kim Hà, đại diện Ban Nghiệp vụ thuế hải quan (Cục Hải quan), kim ngạch xuất nhập khẩu quý I có mức tăng trưởng rất tốt. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu chịu thuế tăng 20,5%, trong đó, kim ngạch nhập khẩu chịu thuế tăng 21,4% so với cùng kỳ năm trước. Một số mặt hàng có kim ngạch tăng và cũng góp phần đóng góp về số thu tăng như là nguyên vật liệu phục vụ sản xuất khẩu. 

Công chức Hải quan khu vực VI kiểm tra hàng hoá nhập khẩu. Ảnh: Hồng Vân.

Điển hình, một số mặt hàng tăng thu mạnh làm tăng thu ngân sách phải kể đến như ô tô tải các loại tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025 làm tăng thu khoảng 1.600 tỷ đồng; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác tăng 30,% làm tăng thu 2.800 tỷ đồng; xăng dầu các loại tăng 47,3% về lượng và tăng 72,2% về trị giá, làm tăng thu 2.100 tỷ đồng. 

Ghi nhận tại địa bàn quản lý của Chi cục Hải quan khu vực VI cho thấy, năm 2026, đơn vị được giao chỉ tiêu thu trên 15.000 tỷ đồng, nhưng mới hết quý I đơn vị đã thu đạt 1/3 kế hoạch của cả năm.

Ông Nguyễn Hữu Vượng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VI cho biết, tổng kim ngạch của tất cả các loại hình xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đạt 24 tỷ USD. Từ kim ngạch tăng cao đã giúp cho công tác thu nộp ngân sách của Hải quan khu vực VI trong quý I đạt 5.590 tỷ đồng, tăng 163% so với cùng kỳ của năm 2025.

Mặc dù tổng thu ngân sách của toàn ngành Hải quan tăng nhưng bên cạnh các mặt hàng tăng thu thì vẫn có một số mặt hàng nhập khẩu chịu thuế giảm thu so với cùng kỳ năm trước như dầu thô giảm 15,4% về lượng và giảm 24,2% về trị giá, làm giảm thu 1.200 tỷ đồng; than các loại tuy tăng 0,1% về trị giá, nhưng giảm 3,6% về lượng, làm giảm thu gần 1.000 tỷ đồng; thức ăn gia súc và nguyên liệu giảm 98,9% về trị giá, làm giảm thu 262 tỷ đồng.

Ngoài ra, thực hiện Nghị định số 174/2025/NĐ-CP số thuế giá trị gia tăng của hàng hóa xuất nhập khẩu đã giảm 3 tháng đầu năm khoảng 14.200 tỷ đồng. Đồng thời, thực hiện Nghị định số 144/2024/NĐ-CP, Nghị định số 73/2025/NĐ-CP và Nghị định số 108/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 26/2023/NĐ-CP, số thuế xuất nhập khẩu được giảm 3 tháng đầu năm đã giảm khoảng 900 tỷ đồng.

Đáng chú ý, thực hiện Nghị định số 72/2026/NĐ-CP sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng, dầu tại Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi ban hành, Danh mục hàng hóa và mức thuế tuyệt đối, thuế hỗn hợp, thuế nhập khẩu ngoài hạn ngạch thuế quan làm giảm thu khoảng 7 tỷ đồng.

Đẩy mạnh triển khai chính sách hỗ trợ

Theo đánh giá của Cục Hải quan, mặt hàng xăng dầu và dầu thô là nhóm hàng quan trọng chiếm khoảng 9% tổng thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu. Trong bối cảnh hiện nay, nhằm giảm áp lực lên nền kinh tế, giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 482/QĐ-TTg giảm các mức thuế về 0% đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay. Điều này đã tạo thuận lợi cho hoạt động cho sản xuất kinh doanh, nhưng đồng thời cũng làm hụt thu ngân sách nhà nước.

Do đó, để hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước trong hoạt động xuất nhập khẩu, Cục Hải quan tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong quá trình làm thủ tục hải quan.

Đồng thời, yêu cầu các chi cục hải quan khu vực tổ chức kiểm tra định kỳ, đột xuất để đánh giá rủi ro về lĩnh vực quản lý thuế như việc áp dụng chính sách thuế, trị giá, phân loại, áp mức thuế, đôn đốc thu hồi nợ đọng…

Tăng cường triển khai thực hiện các phương án, kế hoạch chống buôn lậu gian lận thương mại; tập trung vào một số loại hình trọng điểm như gia công, sản xuất xuất khẩu, đầu tư miễn thuế, vận chuyển độc lập, tạm nhập tái xuất và tạm xuất tái nhập, hàng hóa chuyển cửa khẩu, quá cảnh, hàng hóa gửi kho ngoại quan… nhằm ngăn chặn và xử lý kịp thời các hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại; đặc biệt tăng cường công tác chống buôn lậu nhất là mặt hàng xăng dầu.Đặc biệt, cơ quan Hải quan đẩy mạnh chống chuyển tải bất hợp pháp, tập trung vào việc siết chặt quản lý xuất xứ (C/O), triển khai các kế hoạch, chuyên đề kiểm soát rủi ro theo từng ngành hàng. 

Theo thống kê cho thấy, quý I/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt gần 250 tỷ USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm trước 2025. Trong đó có 20 mặt hàng đạt trên 1 tỷ USD chiếm 86,8% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu. Điều đáng nói, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu khiến 3 tháng qua cả nước nhập siêu 3,64 tỷ USD.

Nhưng theo các chuyên gia đây là điều không đáng ngại vì có tới gần 94% kim ngạch nhập về là tư liệu phục vụ sản xuất, còn nhóm hàng tiêu dùng thì chiếm 6,1%. Nguyên nhân chính đến từ cái nhu cầu của thị trường tăng mạnh đến từ hoạt động đầu tư công, hoạt động logistic, sự tăng trưởng của thương mại điện tử và có hoạt động về đầu tư thay thế mới phương tiện cũ.