Nguồn vốn chính sách đã và đang tạo động lực mạnh mẽ để người dân phát triển sản xuất, nâng cao đời sống

“Phao cứu sinh” từ nguồn vốn chính sách

Gia đình ông K’Tình, ở xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng, từng loay hoay với bài toán làm gì để vực dậy những vườn cà phê già cỗi. May mắn vào năm 2024, ông được vay 50 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội để mua máy móc, phân bón chăm sóc hơn 2 ha cà phê. “Nhờ đầu tư từ vốn vay, năng suất tăng lên, thu nhập khá hơn, gia đình có điều kiện trang trải cuộc sống”, ông K’Tình chia sẻ. Tương tự, gia đình ông Y Vinh ở buôn Buôr, xã Cư Jút, tỉnh Lâm Đồng có 1,3 ha cà phê, trong đó hơn nửa diện tích đã già cỗi. Khi cần tái canh nhưng thiếu vốn, gia đình ông được địa phương xét duyệt và Ngân hàng Chính sách xã hội Cư Jút giải ngân hơn 80 triệu đồng.

Hơn 3 năm qua, kể từ khi Nghị định số 28/2022/NĐ-CP về chính sách tín dụng ưu đãi thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được Ngân hàng Chính sách xã hội triển khai, đời sống người dân tại các khu vực này đã cải thiện rõ rệt. Nguồn vốn ưu đãi đã và đang trở thành “bệ đỡ” vững chắc giúp hàng trăm nghìn hộ nghèo, cận nghèo ở trên khắp Việt Nam từng bước ổn định cuộc sống, khẳng định niềm tin vào con đường thoát nghèo bền vững.

Tại các tỉnh miền núi như Tuyên Quang, Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai… nơi một bộ phận người nghèo, cận nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số chưa mạnh dạn vay vốn, thiếu kiến thức, thiếu kinh nghiệm sản xuất, kinh doanh, nguồn vốn vay từ Ngân hàng chính sách cùng với sự tư vấn, hướng dẫn sinh kế của cán bộ địa phương đã giúp nhiều hộ cải thiện hiệu qua sử dụng đồng vốn, vươn lên thoát nghèo ổn định cuộc sống. Đơn cử như trường hợp của gia đình ông Chẩu Văn Dự, trú tại xã Minh Sơn, tỉnh Tuyên Quang. Từ nguồn vốn vay của Nhà nước, gia đình ông đã đầu tư phát triển trồng keo và chăn nuôi, nhờ đó thay đổi đáng kể điều kiện kinh tế của gia đình.

Ông Chẩu Văn Dự chia sẻ: “Những năm về trước kinh tế khó khăn vì thiếu vốn sản xuất và chăn nuôi. Với việc được vay vốn 100 triệu đồng, tôi đã đầu tư trồng 4ha keo kết hợp với chăn nuôi 2 con trâu sinh sản. Nguồn vốn chính sách thật sự là nguồn lực quan trọng đối với gia đình tôi. Từ khi có vốn, giờ gia đình đã bớt khó khăn, xây dựng được mô hình làm kinh tế. Trẻ, già trong gia đình tôi đều có việc làm và sẽ nỗ lực để phấn đấu làm căn nhà mới, ổn định cuộc sống lâu dài”.

Nền tảng phát triển sinh kế và an cư

Nghị định số 28/2022/NĐ-CP của Chính phủ cho phép hộ nghèo, cận nghèo là người dân tộc thiểu số được vay vốn hỗ trợ đất ở, đất sản xuất, phát triển dược liệu, xây dựng chuỗi giá trị, chăn nuôi, chuyển đổi nghề… với lãi suất ưu đãi. Thời hạn vay tối đa 15 năm đối với nhà ở và 10 năm đối với các mục đích khác, tạo điều kiện để người dân yên tâm tính toán lâu dài.

Theo đại diện chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Lâm Đồng, hằng năm đơn vị phối hợp chính quyền địa phương rà soát nhu cầu, phân bổ nguồn vốn và ưu tiên hộ nghèo ở vùng sâu, vùng xa, hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Quy trình vay vốn được triển khai ngay tại cơ sở thông qua hệ thống tổ tiết kiệm và vay vốn. Hồ sơ được xét duyệt nhanh, giải ngân trực tiếp tại xã. Sau giải ngân, các phòng giao dịch bám sát địa bàn, hướng dẫn hộ vay sử dụng vốn đúng mục đích; các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác cũng trực tiếp giám sát, ngăn chặn tình trạng sử dụng vốn sai mục đích.

Đại diện Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Lâm Đồng nhấn mạnh: “Nguồn vốn chính sách đã và đang tạo động lực mạnh mẽ để người dân phát triển sản xuất, nâng cao đời sống. Cùng với các nguồn lực khác, tín dụng chính sách góp phần quan trọng trong giảm nghèo bền vững trên địa bàn”.

Để trong giai đoạn 2026 - 2030 chính sách tín dụng ưu đãi vùng dân tộc thiểu số và miền núi phát huy mạnh hơn nữa tác dụng, các cấp chính quyền từ Trung ương đến địa phương cần tập trung một số định hướng sau:

Thứ nhất, nâng cao chất lượng sử dụng vốn vay: Không chỉ đưa vốn tới người dân, mà phải đi kèm hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo nghề, chuyển giao mô hình sản xuất phù hợp vùng dân tộc thiểu số và miền núi, giúp vốn vay thực sự trở thành đòn bẩy tăng thu nhập chứ không chỉ ổn định đời sống.

Thứ hai, đa dạng hóa sản phẩm tín dụng và dịch vụ tài chính: Hướng tới các mô hình vay phát triển chuỗi giá trị nông sản, dược liệu vùng cao, liên kết doanh nghiệp với hộ dân; trong đó chính sách hiện đã có nhưng cần lan tỏa mạnh hơn.

Thứ ba, cải thiện hạ tầng thông tin, thủ tục tiếp cận vốn: Đơn giản hóa hơn thủ tục vay, tăng cường tuyên truyền, minh bạch lựa chọn hộ thụ hưởng, đặc biệt ở vùng xa, điều kiện giao thông, hạ tầng thông tin còn khó khăn.

Thứ tư, giám sát, đánh giá thường xuyên và phản hồi chính sách: Xác lập hệ thống chỉ số đo lường tác động tới thu nhập, chất lượng nhà ở, chuyển đổi nghề nghiệp của các hộ được nhận vốn; từ đó điều chỉnh định mức vay, biên độ ưu đãi cho phù hợp vùng đặc biệt khó khăn.

Cuối cùng, huy động thêm nguồn lực ngoài ngân sách: Khuyến khích hợp tác xã, doanh nghiệp, tổ chức tài chính vi mô vào hỗ trợ vùng dân tộc thiểu số và miền núi, từ đó vốn ưu đãi kết hợp với vốn doanh nghiệp tạo sức lan tỏa lớn hơn.