6G sẽ là nền tảng cho kỷ nguyên AI-native, với trí tuệ phân bổ từ thiết bị đến đám mây. Ảnh: P.V

Đua nhau phủ sóng 5G

Thông tin mới nhất từ Cục Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ), sau hơn một năm triển khai công nghệ 5G, tính đến tháng 2/2026, Việt Nam đã triển khai gần 40.000 trạm phát sóng, phủ sóng 90% dân số với gần 23 triệu thuê bao.

Trong đó, Viettel đã hoàn thành lắp đặt và phát sóng 23.500 trạm 5G ngay trong năm 2025, nâng tổng số trạm 5G đưa vào vận hành lên tới hơn 30.000 trạm, đạt 90% vùng phủ ngoài trời và 70% vùng phủ trong nhà, từ thành thị đến nông thôn. Viettel đã trở thành một trong 15 nhà mạng có số lượng trạm 5G triển khai lớn nhất thế giới trong năm 2025.

Viettel cũng là doanh nghiệp duy nhất triển khai mạng 5G SA (Standalone - độc lập) hoàn chỉnh; toàn bộ các thành phần mạng lõi đến thiết bị phát sóng vô tuyến đều thuộc thế hệ mạng 5G, có thể đạt tốc độ lên đến 10 Gbps. Trong điều kiện sử dụng thực tế, tốc độ 5G cao hơn 4G từ 15 đến 20 lần.

“Viettel hiện là doanh nghiệp duy nhất tại Việt Nam triển khai mạng 5G Standalone (5G SA) hoàn chỉnh với quy mô gần 30.000 trạm phát sóng tính đến cuối năm 2025 - mạng 5G lớn nhất cả nước. Trong năm 2026, Viettel tiếp tục triển khai thêm khoảng 20.000 trạm, hướng tới phủ sóng 5G tới 98% dân số”, ông Lê Quang Hiếu, Phó tổng giám đốc Viettel Networks cho biết.

VNPT cho biết, dự kiến đến giữa năm 2026, VNPT mở rộng vùng phủ sóng 5G băng tần C, đồng thời đưa vào khai thác 5G trên băng tần được cấp phép mới 700 MHz. Quy mô mạng lưới dự kiến đạt 16.000 trạm 5G, vùng phủ sóng dân số 5G trên toàn quốc ước đạt 50%-60%, tập trung cho vùng trung tâm tỉnh, thành phố, các tuyến cao tốc, quốc lộ, các vùng tiềm năng của 5G như KCN, cầu cảng, sân bay…

“Tốc độ của 5G ước lượng tăng 10-15 lần so với 4G hiện tại. Doanh nghiệp có thể khai thác 5G để tự động hóa sản xuất, y tế từ xa, đô thị thông minh…” - đại diện VNPT thông tin.

MobiFone đang tập trung triển khai 5G cho các khu công nghiệp và khu đô thị. Nhà mạng này đặt mục tiêu đầu tư mạnh vào hạ tầng 5G trong năm 2026. Tốc độ của 5G nhanh hơn khoảng 10 lần so với 4G. Độ trễ vào khoảng 1-30 ms so với 30-50 ms của 4G.

Theo ông Nguyễn Anh Cương, Phó cục trưởng Cục Viễn thông, với việc đạt khoảng 90% vùng phủ dân số chỉ trong 12 tháng, Việt Nam đang nằm trong nhóm các quốc gia triển khai mạng 5G nhanh nhất thế giới. Thành tựu này không chỉ có ý nghĩa về mặt kỹ thuật mà còn tạo ra mặt bằng hạ tầng số tương đối đồng đều, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, miền, giữa đô thị và nông thôn. Việc Việt Nam lựa chọn triển khai mạng 5G “nhanh, rộng khắp” xuất phát từ một triết lý phát triển nhất quán, phù hợp với kinh nghiệm quốc tế: “Muốn triển khai nhanh 5G thì hạ tầng phải được đầu tư trước. Giống như triết lý đoàn tàu, phải có đường ray trước thì tàu mới chạy được”.

Khai thác hiệu quả mạng 5G

Theo bà Rita Mokbel, Chủ tịch Ericsson Vietnam, việc Việt Nam thương mại hóa 5G và đặt tham vọng xây dựng 100 đô thị thông minh vào năm 2040 đang tạo nền tảng cho một kỷ nguyên số hóa sâu rộng. Công nghệ 5G cùng các mạng riêng và mạng ảo doanh nghiệp được dự báo sẽ tạo tác động mạnh mẽ lên các lĩnh vực từ sản xuất, logistics đến y tế và giáo dục.

6G được định hình như một nền tảng AI-native, hợp nhất ba trụ cột công nghệ cốt lõi gồm: kết nối, cảm biến diện rộng và năng lực tính toán hiệu năng cao. Hệ sinh thái 6G tương lai sẽ mở ra thế hệ mạng thông minh với vô tuyến tích hợp cảm biến, mạng RAN (Radio Access Network) ảo hóa, tự động hóa vận hành bằng AI, cùng các trung tâm dữ liệu biên và đám mây phục vụ khả năng xử lý khối lượng tính toán và dữ liệu AI thế hệ mới (new AI workloads).

Để phát triển kinh tế số một cách hiệu quả, Việt Nam cần đồng thời tập trung vào 3 lĩnh vực: nâng cấp hạ tầng mạng cũ, mở rộng mạng cáp quang và triển khai 5G. Ba yếu tố này có mối quan hệ chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau, tạo nên một hệ sinh thái số vững mạnh. Một chiến lược đa hướng, với thứ tự ưu tiên rõ ràng, chính là điều kiện tiên quyết để Việt Nam đạt được các mục tiêu kinh tế số vào năm 2030.

Về các lĩnh vực ứng dụng 5G hiệu quả, bà Rita Mokbel cho rằng, 5G giúp ngành sản xuất cải thiện chất lượng và nâng cao năng suất. Ở lĩnh vực y tế, 5G giúp chuyển đổi toàn diện ngành y tế tại Việt Nam, cho phép chuyển đổi từ chăm sóc bệnh nhân ngoại tuyến sang trực tuyến. Ở lĩnh vực cảng biển, 5G giúp nâng cao hiệu suất cảng, tối ưu hóa việc sử dụng cầu cảng, cần cẩu và phương tiện, đồng thời giảm thiểu tác động đến môi trường… Hạ tầng di động 5G này cũng có thể hỗ trợ các ứng dụng thiết yếu như xe cứu thương, lực lượng cứu hỏa và drone trong những tình huống khẩn cấp.

Ông Li Peng, Phó chủ tịch cấp cao của Huawei chia sẻ, khi mạng 5G ngày càng trưởng thành, việc thương mại hóa trải nghiệm sẽ trở nên thiết yếu hơn đối với thành công của nhà mạng. Các nhà mạng có thể chuyển đổi các dịch vụ cốt lõi và cải thiện sự hài lòng của khách hàng bằng cách ứng dụng các mô hình AI.

“Trong tương lai, vẫn còn rất nhiều cơ hội đang chờ được khai thác với 5G-A và AI. Các nhà mạng đang ở vị thế thuận lợi nhất để khám phá các ứng dụng tương lai như IoT quy mô lớn và AI hiện thân”, ông Li chia sẻ và đề xuất ba hướng hành động để các nhà mạng nắm bắt những cơ hội này.

Đầu tiên, các nhà mạng nên nâng cấp toàn bộ dịch vụ, thiết bị và băng tần lên 5G-A để xây dựng một hệ sinh thái mạng phát triển mạnh mẽ. Thứ hai, các nhà mạng nên đưa AI vào các lĩnh vực B.O.M. (kinh doanh, vận hành, quản lý). Điều này sẽ cung cấp một nền tảng cho các dịch vụ vận hành và bảo trì (O&M) đa dạng. Thứ ba, các nhà mạng nên tích hợp tính năng thông minh vào hạ tầng nhằm hỗ trợ sự phát triển của kiến trúc mạng tương lai.

Chuẩn bị cho lộ trình thương mại hóa 6G

Trong khi 5G đang được phổ cập tại Việt Nam thì ở MWC Barcelona 2026, Liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu quy tụ các tập đoàn công nghệ và viễn thông lớn như Google, Meta, Microsoft, Samsung, Siemens, SK Telecom... đã được thành lập. Trong đó, Việt Nam có ba đại diện là FPT, Viettel và VNG.

Liên minh tập trung phát triển toàn diện trên thiết bị, mạng và hạ tầng đám mây, với các mục tiêu trọng tâm gồm: thúc đẩy xây dựng tiêu chuẩn 6G, xác thực hệ thống sớm, trình diễn thiết bị và mạng tiền thương mại vào năm 2028, thiết lập chuẩn đánh giá mức độ sẵn sàng 6G cho toàn ngành và triển khai thương mại các hệ thống 6G toàn cầu có khả năng tương tác vào năm 2029.

Ông Trương Gia Bình, Chủ tịch HĐQT FPT nhấn mạnh, trong bối cảnh AI, năng lực tính toán tiên tiến cùng các mô hình và công nghệ mới như điện toán lượng tử và mô hình ngôn ngữ lớn đang hội tụ nhanh chóng, 6G nổi lên như một lớp trí tuệ trung tâm, hợp nhất kết nối, cảm biến diện rộng và năng lực tính toán hiệu năng cao thành một nền tảng AI-native.

Việc tham gia Liên minh này sẽ đồng thời giúp FPT nâng cao năng lực chuyển hóa các công nghệ tiên tiến thành giá trị thực tiễn cho khách hàng trong nhiều ngành, khu vực và thị trường, đồng thời tăng cường năng lực trong các lĩnh vực chiến lược như giao thông thông minh, hệ thống UAV tự hành, sản xuất thông minh và kỹ thuật số tiên tiến, hướng tới việc tạo ra giá trị bền vững cho một thế giới an toàn, thông minh và giàu khả năng thích ứng.

Ông Đào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Viettel cho biết, Viettel đang mở rộng hợp tác với Qualcomm trong nghiên cứu, phát triển 6G, hướng tới các công nghệ nền tảng và hệ sinh thái thiết bị thông minh, góp phần xây dựng hạ tầng số toàn cầu.

Ông Lê Hồng Minh, Chủ tịch VNG, nhận định AI tương lai gắn liền với kết nối và 6G sẽ là hạ tầng hiện thực hóa các tác nhân AI phục vụ hàng trăm triệu người dùng.

CEO Qualcomm Cristiano Amon cũng khẳng định 6G là nền tảng cho kỷ nguyên AI-native, với trí tuệ phân bổ từ thiết bị đến đám mây. Theo CEO của Qualcomm, nhóm các doanh nghiệp hàng đầu trong ngành đang cùng nhau cam kết đầu tư và đổi mới nhằm hiện thực hóa tầm nhìn chung về 6G, với lộ trình triển khai thương mại từ năm 2029 trở đi.

“6G có một sứ mệnh, giống như mỗi thế hệ kết nối trước đây đều có vai trò đặc biệt. Sứ mệnh của 6G là trở thành công nghệ không dây cho kỷ nguyên AI. Điều này có nghĩa là sẽ có những thay đổi trong giao diện sóng vô tuyến để hỗ trợ cơ sở hạ tầng AI ở khắp mọi nơi. Tổng thể, chúng tôi nhận thấy 3 yếu tố cơ bản hỗ trợ sự chuyển đổi này: kết nối, tính toán và cảm biến”, ông cho biết.

Trên thực tế, hai nhà mạng Việt Nam đã có kế hoạch với 6G từ rất sớm. Viettel đã công bố một lộ trình hành động vô cùng khắt khe và mang tính thực tiễn cao. Giai đoạn bản lề sẽ bắt đầu ngay từ năm 2027 với việc thương mại hóa thiết bị 5G-Advanced (5.5G). Bước sang năm 2028, Viettel sẽ tiến hành sản xuất và thử nghiệm các thiết bị tiền thương mại 6G trên mạng lưới thực tế. Mục tiêu cuối cùng là vào năm 2029, Việt Nam sẽ chính thức thương mại hóa mạng 6G.

Còn VNPT đã xác định nhiệm vụ tiên phong nghiên cứu công nghệ 6G, góp phần đưa Việt Nam trở thành một trong các quốc gia sớm triển khai công nghệ 6G trên thế giới… “Chúng tôi sẽ tập trung mạnh vào các công nghệ lõi như AI, Big Data, điện toán đám mây và đặc biệt là tiên phong nghiên cứu 6G. Đây là bước đi cụ thể để hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam vào nhóm dẫn đầu khu vực về công nghệ số”, ông Tô Dũng Thái khẳng định.

Có thể thấy rằng, với việc nghiên cứu, phát triển công nghệ 6G, các doanh nghiệp Việt Nam đã và đang từng bước gia nhập nhóm doanh nghiệp tiên phong, làm chủ công nghệ tiên tiến nhất thế giới. Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với đất nước, đặc biệt trong bối cảnh thế giới có nhiều thay đổi nhanh chóng, phức tạp như hiện nay.