Dư địa tiết kiệm năng lượng vẫn còn rất lớn

Bộ Công Thương phối hợp với Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam vừa phát động Giải thưởng Hiệu quả năng lượng năm 2026.

Phát biểu tại sự kiện, bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công - ĐCK (Bộ Công Thương) cho biết, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả ngày càng được xác định là một trong những giải pháp chiến lược nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Trong những năm gần đây, Chính phủ đã liên tiếp ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trên phạm vi toàn xã hội như Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019 - 2030 cùng các chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về tiết kiệm điện, chuyển dịch năng lượng và phát triển điện mặt trời mái nhà.

Theo bà Nguyễn Thị Lâm Giang, các chủ trương, chính sách này thể hiện quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước trong việc coi sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là một trụ cột quan trọng của phát triển bền vững.

Bộ Công Thương cũng đang thúc đẩy mạnh mẽ việc nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng thông qua chương trình dán nhãn năng lượng đối với các sản phẩm và thiết bị tiêu thụ điện. Đây được xem là công cụ quản lý quan trọng nhằm khuyến khích sử dụng thiết bị hiệu suất cao, từng bước loại bỏ công nghệ lạc hậu và hình thành thói quen tiêu dùng bền vững trong cộng đồng.

Theo số liệu thống kê, ngành công nghiệp hiện chiếm hơn 50% tổng tiêu thụ năng lượng của cả nước nhưng vẫn còn khả năng tiết kiệm từ 20 - 30% mức tiêu thụ hiện nay. Trong khi đó, lĩnh vực xây dựng với tốc độ gia tăng diện tích sàn sử dụng trên 40% mỗi năm cũng được đánh giá có tiềm năng tiết kiệm năng lượng từ 30 - 35%.

Những con số này cho thấy dư địa nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng tại Việt Nam vẫn còn rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng cao cùng mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới.

Tôn vinh công nghệ và giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả

Trong khuôn khổ Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019 - 2030, Bộ Công Thương và Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam tiếp tục tổ chức Giải thưởng Hiệu quả năng lượng năm 2026.

Theo ông Nguyễn Đình Hiệp, Chủ tịch Hội VECEA, giải thưởng năm nay bao gồm bốn hạng mục gồm: Giải thưởng Hiệu quả năng lượng trong công nghiệp; Giải thưởng Hiệu quả năng lượng trong công trình xây dựng; Giải thưởng Sản phẩm hiệu suất năng lượng cao nhất và Giải thưởng Giải pháp công nghệ hiệu quả năng lượng đổi mới, sáng tạo.

Ngành công nghiệp hiện chiếm hơn 50% tổng tiêu thụ năng lượng của cả nước nhưng vẫn còn khả năng tiết kiệm từ 20 - 30% mức tiêu thụ hiện nay. Ảnh: Toàn Thắng.

Theo Bộ Công Thương, đây là hoạt động được tổ chức thường niên nhằm ghi nhận và tôn vinh các doanh nghiệp, công trình, sản phẩm tiêu biểu trong sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng công nghệ mới, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng.

Giải thưởng cũng được kỳ vọng đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tiết kiệm từ 8 - 10% tổng tiêu thụ năng lượng toàn quốc trong giai đoạn 2019 - 2030, đồng thời tạo động lực thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong cộng đồng doanh nghiệp.

Thông tin từ Ban tổ chức cho biết, Giải thưởng Hiệu quả năng lượng trong công nghiệp được tổ chức từ năm 2017 và đến nay đã thu hút hơn 240 doanh nghiệp tham gia với 1.620 giải pháp tiết kiệm năng lượng, đồng thời vinh danh 126 cá nhân có đóng góp nổi bật trong lĩnh vực này.

Đối với lĩnh vực xây dựng, sau 5 năm triển khai, giải thưởng đã ghi nhận sự tham gia của 155 đơn vị với hơn 1.200 giải pháp tiết kiệm năng lượng và 89 công trình được trao chứng nhận.

Trong khi đó, Giải thưởng Sản phẩm hiệu suất năng lượng cao nhất sau 6 năm tổ chức đã ghi nhận hơn 600 sản phẩm và 19 thương hiệu được Bộ Công Thương tôn vinh. Các sản phẩm đạt tiêu chuẩn sẽ được dán nhãn chứng nhận của Bộ Công Thương kèm mã QR để người tiêu dùng dễ dàng tra cứu thông tin về mức tiêu thụ năng lượng.

Đáng chú ý, Giải thưởng Giải pháp công nghệ hiệu quả năng lượng đổi mới sáng tạo được tổ chức lần đầu vào năm 2025 đã vinh danh 7 giải pháp công nghệ trong các lĩnh vực chiếu sáng, làm mát, thông gió, sử dụng nhiệt thông minh, tiết kiệm năng lượng và các phần mềm phân tích, quản lý, tối ưu hóa quá trình sử dụng năng lượng.

Theo Ban tổ chức, hội đồng giám khảo gồm các chuyên gia đến từ cơ quan nghiên cứu, trường đại học và hiệp hội ngành nghề sẽ thực hiện đánh giá dựa trên các tiêu chí kỹ thuật nhằm bảo đảm tính khách quan, minh bạch và công bằng.

Thời gian tiếp nhận hồ sơ tham gia giải thưởng kéo dài đến hết ngày 31/10/2026. Sau quá trình đánh giá và thẩm định, Ban tổ chức dự kiến công bố và trao giải vào tháng 12/2026.