Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Ngọc Cảnh

Dư nợ cho vay HTX, Liên hiệp HTX mới đạt 7.000 tỷ đồng

Phát biểu tại "Diễn đàn Hợp tác xã Quốc gia 2026: Kết nối kinh tế hợp tác với hệ sinh thái kinh tế tư nhân" sáng nay (10/4) tại Hà Nội, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Ngọc Cảnh khẳng định, KTTT và HTX là thành phần kinh tế quan trọng, cùng với kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân tạo nên nền tảng vững chắc cho nền kinh tế quốc gia.

Thời gian qua, ngành ngân hàng đã có nhiều giải pháp nhằm khơi thông nguồn vốn, đặc biệt là thúc đẩy các mô hình liên kết chuỗi giá trị.   

Thứ nhất, điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt. NHNN duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi. Đặc biệt, trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, NHNN tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành, chỉ đạo các tổ chức tín dụng (TCTD) tiết giảm chi phí để chia sẻ lãi vay với khách hàng. Hiện nay, lãi suất cho vay ngắn hạn bằng VNĐ đối với các lĩnh vực ưu tiên (bao gồm HTX) được quy định tối đa ở mức 4%/năm, thấp hơn đáng kể so với mặt bằng lãi suất chung.

Thứ hai, hoàn thiện hành lang pháp lý. NHNN đã tham mưu trình Quốc hội ban hành Luật Các TCTD năm 2024 và Luật sửa đổi năm 2025. Các văn bản hướng dẫn sau đó đã bổ sung quy định về cấp tín dụng bằng phương tiện điện tử và quy định giá trị món vay nhỏ không cần chứng minh phương án vay vốn. Đây là bước đột phá giúp giảm bớt thủ tục hành chính, tăng khả năng tiếp cận vốn cho cá nhân và HTX.

Thứ ba, cơ chế tín dụng đặc thù cho liên kết nông nghiệp. Từ Nghị định 55/2015/NĐ-CP đến Nghị định 156/2025/NĐ-CP ban hành vào tháng 6/2025, các mức cho vay không tài sản bảo đảm đã được nâng lên mạnh mẽ.

Cụ thể: Nâng mức cho vay không tài sản bảo đảm đối với cá nhân, hộ gia đình lên 500 triệu đồng.

Đối với HTX và Liên hiệp HTX (LHHTX), mức cho vay không tài sản bảo đảm tăng từ 1-3 tỷ đồng lên 5 tỷ đồng. Các HTX tham gia liên kết với doanh nghiệp hoặc ứng dụng công nghệ cao có thể được vay không tài sản bảo đảm tối đa 70%-80% giá trị dự án.

Thiết lập các cơ chế xử lý rủi ro đặc thù như cơ cấu lại nợ, giữ nguyên nhóm nợ hoặc khoanh nợ khi gặp thiên tai, dịch bệnh bất khả kháng.

Thứ tư, về các chương trình tín dụng ưu đãi theo ngành hàng, NHNN đã thiết kế nhiều gói tín dụng quy mô lớn: Chương trình 1 triệu ha lúa chất lượng cao và phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long với lãi suất ưu đãi thấp hơn tối thiểu 1%/năm. Đến nay, 8 ngân hàng thương mại đã tham gia với doanh số giải ngân đạt 3.200 tỷ đồng. Chính sách tín dụng theo Nghị định 28/2022 cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó HTX tham gia chuỗi giá trị được vay vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội với lãi suất chỉ bằng 50% lãi suất hộ cận nghèo (khoảng 3,74%/năm).

Thứ năm, định hướng tín dụng vào các động lực tăng trưởng. NHNN thường xuyên chỉ đạo các TCTD tập trung vốn cho các mô hình sản xuất chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số và các sản phẩm OCOP thế mạnh của địa phương.

Sự vào cuộc của ngành Ngân hàng đã mang lại những con số cụ thể. Tính đến nay, dư nợ cho vay đối với chủ thể HTX, LHHTX đạt khoảng 7.000 tỷ đồng. Nếu tính cả các cá nhân, hộ gia đình là thành viên HTX, tổng dư nợ lên tới trên 8,5 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 46% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.

Bên cạnh việc giải ngân vốn, các TCTD còn đóng vai trò tư vấn cho HTX xây dựng phương án kinh doanh, hợp đồng bao tiêu sản phẩm. Đồng thời, các ngân hàng cũng khuyến khích doanh nghiệp cùng góp vốn hoặc bảo lãnh tín dụng cho HTX, từ đó giảm gánh nặng tài sản bảo đảm và thắt chặt liên kết chuỗi giá trị.

Thêm giải pháp khơi thông vốn cho HTX

Theo Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân, cả nước có 36.000 HTX nhưng chỉ tiếp cận được 7.000 tỷ đồng tín dụng, cho thấy tiếp cận vốn ngân hàng của khu vực này vẫn rất khó khăn.

 Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh cũng thẳng thắn thừa nhận hoạt động tín dụng đối với HTX vẫn gặp không ít thách thức. Tuy vậy, Phó Thống đốc cho rằng, nguyên nhân dẫn tới tình trạng này một phần do chính nội tại của các HTX: Quy mô và năng lực hoạt động còn hạn chế. Năng lực của chủ chuỗi liên kết còn yếu, chưa hình thành được chuỗi bền vững. Thiếu sự minh bạch trong dòng tiền của chuỗi. Thiếu cơ sở dữ liệu về vùng liên kết và các hợp đồng liên kết. Những hạn chế này khiến các TCTD gặp khó khăn trong việc triển khai chính sách ưu đãi cũng như kiểm soát rủi ro dòng tiền.

Nghị quyết 20-NQ/TW ngày 16/6/2022 về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể giai đoạnmới đã đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 50% HTX tham gia liên kết chuỗi giá trị. Đặc biệt, Kết luận số 18-KL/TW năm 2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã đặt ra quyết tâm đạt tốc độ tăng trưởng hai con số, trong đó ưu tiên đột phá phát triển KTTT gắn với khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Để thực hiện các mục tiêu này, Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh nhấn mạnh các nhiệm vụ trọng tâm của NHNN trong thời gian tới là tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách, cải tiến quy trình thủ tục cấp tín dụng phù hợp với thực tiễn của HTX; Chỉ đạo các TCTD đẩy mạnh các gói tín dụng lãi suất thấp và ưu tiên các mô hình liên kết HTX - Doanh nghiệp.

NHNN cũng đề nghị có sự phối hợp từ các bộ, ngành liên quan trong tháo gỡ về thể chế nhằm giúp các HTX tiếp cận vốn ngân hàng tốt hơn.

Cụ thể, về thể chế, ần rà soát, sửa đổi Nghị định 98/2018/NĐ-CP về liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp. Trong đó, cần nâng cao tiêu chuẩn chất lượng chuỗi, quy định rõ về xây dựng cơ sở dữ liệu để kiểm soát dòng tiền và hợp đồng liên kết.

Về thực thi Luật HTX, ần tổng kết đánh giá Điều 81 Luật HTX 2023 về việc HTX thành lập doanh nghiệp để hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm, từ đó thúc đẩy mô hình "doanh nghiệp trong HTX".

NHNN cũng đề nghị Liên minh HTX phối hợp với VCCI và các hiệp hội để nhân rộng các mô hình liên kết tiên tiến, kịp thời biểu dương các HTX và doanh nghiệp có mô hình hợp tác hiệu quả.

Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh khẳng định, với sự đồng hành của ngành Ngân hàng và sự phối hợp đồng bộ của các cấp, các ngành, khu vực kinh tế tập thể sẽ có đủ nguồn lực để phát triển mạnh mẽ, đóng góp xứng đáng vào sự tăng trưởng chung của đất nước.