Rà soát, xử lý bom mìn, vật liệu nổ

UBND tỉnh Quảng Trị vừa phê duyệt văn kiện Dự án Dò tìm và xử lý bom mìn, vật nổ tại Bắc Quảng Trị, giai đoạn VIII (2026-2030), do Tổ chức Mines Advisory Group (MAG) tài trợ.

Theo đó, trong giai đoạn 2026-2030, MAG viện trợ không hoàn lại 22,417 triệu USD để triển khai dự án. Sở Ngoại vụ tỉnh Quảng Trị là chủ dự án, UBND tỉnh là cơ quan chủ quản. Dự án được thực hiện đến ngày 31/12/2030.

MAG sẽ trực tiếp điều hành, triển khai các hoạt động của dự án; Sở Ngoại vụ là cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo dự án MAG Quảng Trị.

Dự án hướng đến tăng cường an toàn cho người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các khu vực bị ảnh hưởng bởi bom mìn, vật nổ, đồng thời góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.

Theo kế hoạch, dự án sẽ giải phóng hơn 38,8 triệu m² đất theo tiêu chuẩn hiện hành; loại bỏ, tiêu hủy bom chùm và các loại vật liệu nổ khác đang đe dọa đến tính mạng, sinh hoạt của cộng đồng.

Hoạt động rà phá bom mìn tại Quảng Trị. Ảnh: MAG Vietnam

Bên cạnh hoạt động dò tìm và xử lý bom mìn, dự án sẽ tăng cường nhận thức, kiến thức của người dân về nguy cơ từ vật liệu nổ; đồng thời thúc đẩy phối hợp, hợp tác trong lĩnh vực nhân đạo, hòa bình, ổn định, phát triển và bảo vệ môi trường.

Cùng với dự án do MAG tài trợ, UBND tỉnh Quảng Trị cũng phê duyệt văn kiện Dự án Phục hồi môi trường và khắc phục hậu quả chiến tranh (NPA/RENEW) - Chương trình khảo sát và rà phá bom mìn, vật nổ sau chiến tranh tại tỉnh Quảng Trị, giai đoạn 2026-2030 do Tổ chức Viện trợ Nhân dân Na Uy (NPA) tài trợ.

Dự án có tổng vốn thực hiện 14,765 triệu USD, đều là vốn viện trợ không hoàn lại. Sở Ngoại vụ tỉnh Quảng Trị là chủ dự án, UBND tỉnh là cơ quan chủ quản. Thời gian thực hiện đến ngày 31/5/2030, tại 36 xã, phường thuộc khu vực phía Nam tỉnh Quảng Trị.

Mục tiêu dài hạn của dự án là giảm thiểu nguy cơ tai nạn và tác động của bom mìn, vật nổ còn sót lại sau chiến tranh đối với cộng đồng; tiếp tục hỗ trợ Chương trình hành động khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ sau chiến tranh của tỉnh, hướng tới xây dựng một Quảng Trị an toàn, nơi bom mìn, vật nổ không còn là trở ngại đối với phát triển kinh tế xã hội.

Trong giai đoạn này, dự án dự kiến tiếp tục rà phá 47 km² tại các khu vực được xác định là nguy hiểm (CHA) trong quá trình khảo sát dấu vết bom chùm (CMRS), qua đó giải phóng đất đai bị ô nhiễm bom mìn để phục vụ phát triển kinh tế xã hội.

Các hoạt động rà phá dự kiến phát hiện và xử lý an toàn khoảng 5.500 bom chùm và 9.000 vật nổ khác. Ngoài ra, hoạt động xử lý hủy nổ lưu động dự kiến xử lý an toàn khoảng 150 bom chùm và 1.250 vật nổ khác.

Dự án cũng đặt mục tiêu khảo sát kỹ thuật từ 40-60 km² diện tích khu vực nguy hiểm đã được xác định và lập bản đồ; phát hiện, xử lý an toàn khoảng 2.000 bom chùm và 3.000 vật nổ khác trong quá trình khảo sát.

Nâng cao năng lực điều phối hoạt động khắc phục hậu quả bom mìn

Ngoài Dự án Phục hồi môi trường và khắc phục hậu quả chiến tranh (NPA/RENEW) - Chương trình khảo sát và rà phá bom mìn, vật nổ sau chiến tranh tại tỉnh Quảng Trị, giai đoạn 2026-2030, Tổ chức NPA tiếp tục viện trợ không hoàn lại 812.600 USD để thực hiện Dự án Phát triển năng lực cho Trung tâm Hành động bom mìn tỉnh Quảng Trị (QTMAC) giai đoạn 2026-2030. Dự án được UBND tỉnh phê duyệt văn kiện và thực hiện đến ngày 31/12/2030.

Mục tiêu dài hạn của dự án là xây dựng hệ thống hành động bom mìn của tỉnh theo hướng bền vững, đồng bộ và tích hợp với hệ thống quốc gia; bảo đảm triển khai hiệu quả các trụ cột hoạt động bom mìn gắn với phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Qua đó, dự án góp phần tối ưu hóa nguồn lực và bảo đảm thống nhất với Chương trình hành động quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ sau chiến tranh giai đoạn 2026-2045.

Trong ngắn hạn, dự án tập trung xác định và triển khai các mục tiêu dài hạn về khảo sát, rà phá và quản lý rủi ro tồn dư bom mìn phù hợp với chiến lược quốc gia về hành động bom mìn và kế hoạch phát triển của tỉnh.

Đồng thời, dự án hỗ trợ củng cố QTMAC trở thành cơ quan điều phối tinh gọn, hiệu quả, có khả năng giám sát các trụ cột của hoạt động bom mìn, gồm khảo sát, rà phá, giáo dục nguy cơ bom mìn (EORE), hỗ trợ nạn nhân và quản lý thông tin.

Quảng Trị là địa phương có số lượng bom mìn còn sót lại sau chiến tranh khá lớn. Việc tiếp nhận các nguồn viện trợ quốc tế trong giai đoạn 2026-2030 được kỳ vọng tiếp tục góp phần làm sạch đất đai, giảm thiểu nguy cơ tai nạn do bom mìn, vật nổ còn sót lại sau chiến tranh, tạo thêm quỹ đất an toàn phục vụ đời sống dân sinh và phát triển kinh tế xã hội tại Quảng Trị.