Phiên họp chiều 24/8 của Quốc hội - Ảnh: Đức Thanh.

Chiều 24/8, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành 3 dự án độc lập.

Nghị quyết có hiệu lực thi hành kể từ ngày Quốc hội thông qua, tạo cơ sở pháp lý để triển khai các dự án không phụ thuộc lẫn nhau về tiến độ và trình tự thực hiện.

Theo Nghị quyết, Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 41/2009/QH12 được tách thành 3 dự án độc lập.

Dự án thứ nhất là Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1, gồm Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và các dự án thành phần khác. Dự án thứ hai là Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 2, gồm Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 và các dự án thành phần khác.

Dự án thứ ba là Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để thực hiện hai dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2.

Sau khi được tách độc lập, cơ quan chủ quản và chủ đầu tư các dự án được sử dụng dữ liệu, kết quả công việc có liên quan đã thực hiện trước đây để tiếp tục triển khai theo quy định của pháp luật.

Việc lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư và tổ chức thực hiện hai dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1, Ninh Thuận 2 được tiến hành theo pháp luật hiện hành, tương ứng với hình thức đầu tư, nguồn vốn phù hợp của từng dự án.

Báo cáo trước khi Quốc hội bấm nút, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình về thẩm quyền quyết định hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư sau khi tách, cho biết, theo Luật Đầu tư công và Luật Đầu tư hiện hành, dự án nhà máy điện hạt nhân thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Thủ tướng Chính phủ.

Trường hợp Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 hoặc Ninh Thuận 2 đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù thuộc thẩm quyền của Quốc hội thì chủ trương đầu tư được trình Quốc hội xem xét. Trình tự, thủ tục được thực hiện theo pháp luật về đầu tư công hoặc đầu tư, tùy theo hình thức đầu tư của từng dự án.

Bộ trưởng cho biết Nghị quyết số 41/2009/QH12 về chủ trương đầu tư Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận được ban hành năm 2009, trước thời điểm Luật Đầu tư công có hiệu lực. Vì vậy, Nghị quyết chưa xác lập đầy đủ các nội dung về chủ trương đầu tư dự án, không quy định dự án thành phần, cũng không có tên Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2.

Do đó, “không có đủ cơ sở pháp lý để thực hiện trình tự, thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư” đối với hai dự án này.

Đây là một trong những khó khăn, vướng mắc dẫn đến sự cần thiết phải tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập, sau đó thực hiện trình tự, thủ tục phê duyệt chủ trương đầu tư riêng đối với Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2.

Theo Bộ trưởng, nội dung này đã được Chính phủ báo cáo Bộ Chính trị và được Bộ Chính trị đồng ý chủ trương tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Đối với Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, Nghị quyết giao UBND tỉnh Khánh Hòa làm cơ quan chủ quản. Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa quyết định đầu tư, quyết định điều chỉnh và việc phân chia dự án thành các dự án thành phần theo pháp luật, không phải thực hiện quyết định chủ trương đầu tư.

Trong thời gian chờ bố trí tái định cư, UBND tỉnh Khánh Hòa được phép bố trí nhà ở tạm hoặc hỗ trợ tiền thuê nhà cho người có đất ở bị thu hồi. Thời gian và mức hỗ trợ cụ thể do UBND tỉnh quy định, bảo đảm công khai, minh bạch và phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương.

Các gói thầu tư vấn, phi tư vấn phục vụ Dự án được áp dụng hình thức chỉ định thầu theo quy trình rút gọn. Việc lập, thẩm định, phê duyệt, tổ chức thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và quyết định thu hồi đất được thực hiện theo pháp luật về đất đai.

Nguồn vốn thực hiện gồm ngân sách trung ương, nguồn tăng thu, tiết kiệm chi, dự phòng ngân sách trung ương hằng năm và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Kế hoạch vốn đã giao, số vốn đã bố trí và giải ngân trước ngày Nghị quyết có hiệu lực được tiếp tục thực hiện, thanh toán, quyết toán theo quy định.

Về cơ chế phối hợp sau khi tách, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết Thủ tướng Chính phủ đã thành lập Ban Chỉ đạo xây dựng Nhà máy điện hạt nhân, với nhiệm vụ nghiên cứu, chỉ đạo, phối hợp giải quyết những công việc quan trọng, liên ngành liên quan đến xây dựng nhà máy điện hạt nhân.

Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo kiện toàn Ban Chỉ đạo, bảo đảm thống nhất toàn diện trong quản lý, phối hợp và điều phối giữa 3 dự án.

Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Nghị quyết đã bổ sung quy định giao Chính phủ chỉ đạo tổ chức thực hiện các dự án độc lập sau khi tách, bảo đảm tiến độ và nguồn lực; hướng dẫn xử lý các vấn đề liên quan đến việc tách dự án; xây dựng cơ chế quản lý, phối hợp, điều phối thống nhất và sử dụng hiệu quả hạ tầng kỹ thuật dùng chung.

Đồng thời, phải xác định rõ trách nhiệm trong bảo đảm an toàn, an ninh hạt nhân, bảo vệ môi trường, quốc phòng và an ninh.

Việc tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập nhằm “tạo cơ sở pháp lý để xác lập vị trí độc lập của các dự án, cho phép thực hiện các thủ tục mà không bị phụ thuộc lẫn nhau về mặt tiến độ, trình tự triển khai”,  Bộ trưởng Bộ Tài chính báo cáo Quốc hội.