Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), sau gần 5 năm triển khai Quy hoạch sử dụng đất quốc gia theo Nghị quyết số 39/2021/QH15 của Quốc hội, nhiều mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội đã thay đổi mạnh mẽ, đặc biệt yêu cầu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới, kéo theo nhu cầu sử dụng đất gia tăng ở nhiều lĩnh vực. Cùng với đó, việc các địa phương điều chỉnh quy hoạch tỉnh và các quy hoạch ngành quốc gia được phê duyệt sau quy hoạch sử dụng đất quốc gia cũng làm phát sinh nhiều yêu cầu mới về phân bổ quỹ đất.

Bộ trưởng Bộ NN&MT Trịnh Việt Hùng cho biết phương án điều chỉnh quy hoạch lần này được xây dựng trên cơ sở tổng hợp nhu cầu sử dụng đất của 34 tỉnh, thành phố, các quy hoạch ngành quốc gia có sử dụng đất, quy hoạch vùng và định hướng phát triển kinh tế-xã hội theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng.

Tại cuộc họp, nhiều ý kiến tập trung vào việc rà soát các chỉ tiêu đất nông nghiệp, nhất là đất trồng lúa, đất rừng phòng hộ, rừng đặc dụng và đất quốc phòng, an ninh. Các bộ, ngành cho rằng việc điều chỉnh quy hoạch phải vừa đáp ứng yêu cầu phát triển mới, vừa tránh tình trạng quy hoạch "treo", lãng phí tài nguyên đất đai.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhấn mạnh, việc quy hoạch đất lúa cần được rà soát trên cơ sở khoa học, khách quan nhằm bảo đảm tuyệt đối an ninh lương thực quốc gia và phục vụ xuất khẩu, đặc biệt là bảo vệ quỹ đất lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, đối với các khu vực canh tác kém hiệu quả, cần có cơ chế chuyển đổi linh hoạt để nâng cao giá trị sử dụng đất.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 - Ảnh: VGP.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh về các quan điểm chỉ đạo của Trung ương liên quan đến quy hoạch sử dụng đất phải tạo điều kiện đột phá cho phát triển nhanh và bền vững, gắn với giữ vững độc lập, tự chủ, an ninh lương thực, an ninh nguồn nước, an ninh môi trường và ổn định xã hội. Quy hoạch phải có tầm nhìn dài hạn, không chỉ phục vụ yêu cầu trước mắt mà còn tạo nền tảng cho các giai đoạn phát triển tiếp theo của đất nước.

Phó Thủ tướng yêu cầu việc điều chỉnh quy hoạch phải dựa trên đánh giá toàn diện, chính xác và thực chất hiện trạng sử dụng đất cũng như nhu cầu phát triển trong tương lai. Theo đó, các cơ quan xây dựng quy hoạch cần tính toán đầy đủ các yếu tố liên quan đến công nghệ giống, phương thức canh tác, xu hướng tiêu dùng lương thực, tác động của biến đổi khí hậu, tốc độ đô thị hóa, thiên tai, dịch bệnh cũng như các biến động toàn cầu.

Mục tiêu đặt ra là vừa bảo đảm an ninh lương thực, bảo vệ môi trường sinh thái và diện tích đất rừng, vừa tạo dư địa cho phát triển công nghiệp, đô thị, hạ tầng và dịch vụ trong giai đoạn mới.

Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và liên thông giữa Quy hoạch sử dụng đất quốc gia với quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch ngành, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh và các chiến lược phát triển kinh tế-xã hội. Quy hoạch phải mang tính tổng thể, dài hạn đối với không gian phát triển công nghiệp, đô thị, nông nghiệp, hạ tầng, văn hóa, giáo dục, quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường.

"Không điều chỉnh quy hoạch tùy tiện, chia cắt không gian phát triển, phát triển manh mún hoặc thiếu tầm nhìn chiến lược", Phó Thủ tướng nhấn mạnh và cho rằng đây là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình hoàn thiện quy hoạch đất đai quốc gia.

Về cơ chế thực hiện, Phó Thủ tướng yêu cầu xác lập cơ chế kiểm tra, giám sát và phòng ngừa sai phạm trong quản lý, sử dụng đất đai; đồng thời đề nghị Bộ NN&MT bám sát các quan điểm chỉ đạo của Trung ương trong quá trình hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh quy hoạch.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu cơ quan soạn thảo giải trình rõ kết quả thực hiện các chỉ tiêu đất đai đã được Quốc hội phê duyệt trong giai đoạn 2021-2025; làm rõ chỉ tiêu nào đạt, chỉ tiêu nào chưa đạt và nguyên nhân cụ thể. Đồng thời, Bộ NN&MT cần báo cáo đầy đủ phương án điều chỉnh tăng, giảm 6 chỉ tiêu sử dụng đất trong giai đoạn 2026-2030.

Tiếp thu ý kiến chỉ đạo, Bộ trưởng Bộ NN&MT Trịnh Việt Hùng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ rà soát, hoàn thiện đầy đủ hồ sơ điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia, bảo đảm chất lượng, tính khả thi và phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước.