PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC) cho biết, hệ sinh thái Trung tâm tài chính hàng hải quốc tế (IMFC), một trong bốn trụ cột chiến lược của VIFC-HCMC sẽ được ra mắt chính thức vào ngày 21/5.

IMFC sẽ góp phần kéo 30% lượng dòng tiền giao dịch tài chính hàng hải trở lại Việt Nam

Theo ông Huân, Sàn giao dịch tài chính hàng hải này tập trung vào các dịch vụ thanh toán xuất nhập khẩu, tài chính số xuyên biên giới, bảo hiểm hàng hải và các giải pháp hỗ trợ logistics quốc tế...

“Mô hình này được tham khảo từ các trung tâm tài chính hàng hải lớn như Singapore nhưng điểm khác biệt là ứng dụng mạnh công nghệ số nhằm giảm chi phí, rút ngắn thời gian giao dịch và nâng cao tính minh bạch”, ông Huân nói.

Ngoài ra, sàn giao dịch cũng định hướng phát triển các dịch vụ bảo hiểm hàng hải, tài trợ thương mại, thanh toán quốc tế và các nền tảng tài chính số nhằm kéo dòng tiền giao dịch quay trở lại Việt Nam, thay vì tiếp tục trung chuyển qua các trung tâm tài chính nước ngoài. Từ đó, đặt nền móng để TP.HCM vươn lên nhóm trung tâm hàng hải hàng đầu khu vực.

PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC) cho biết, hệ sinh thái Trung tâm tài chính hàng hải quốc tế (IMFC), một trong bốn trụ cột chiến lược của VIFC-HCMC sẽ được ra mắt chính thức vào ngày 21/5.

Phát biểu tại Diễn đàn tài chính 2026: "Khơi thông dòng vốn, kết nối đa kênh", do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức chiều 20/5 PGS-TS Huân cũng cung cấp một con số đáng chú ý: 80% đến 90% giao dịch tài chính của các cụm cảng lớn tại Việt Nam hiện đang thực hiện tại Singapore và Hồng Kông. Tổng lượng giao dịch này ước tính lên đến hơn 1.000 tỷ USD mỗi năm.

Việc dòng vốn khổng lồ này chảy ra nước ngoài xuất phát từ hai rào cản chính là kiểm soát ngoại hối và hệ thống pháp lý xử lý tranh chấp. Để giải quyết nút thắt này, PGS-TS Huân cho biết, VIFC–HCM sẽ áp dụng một khung pháp lý riêng biệt.

Trung tâm sẽ có tòa án quốc tế và trung tâm trọng tài riêng, ưu tiên sử dụng Thông luật (Common Law) của Anh để xử lý tranh chấp theo chuẩn mực toàn cầu. Đồng thời, dòng vốn trong phạm vi VIFC-HCM sẽ được luân chuyển tự do hơn so với phần còn lại của lãnh thổ.

Mục tiêu của chiến lược này là thu hút khoảng 30% lượng giao dịch tài chính hàng hải hiện tại về Việt Nam, tương đương 300 tỷ USD mỗi năm. Các dịch vụ như cho thuê tài chính, bảo hiểm hàng hải, tái bảo hiểm và thanh toán xuyên biên giới sẽ được tập trung phát triển để gia tăng giá trị cho chuỗi cung ứng. “Hệ sinh thái tài chính hàng hải đã thu hút được 6,1 tỷ USD vốn cam kết từ đợt xúc tiến tại Singapore vào tháng 2 vừa qua”, PGS TS Huân nói.

Cũng theo PGS TS Huân, các cảng biển như Cần Giờ, Cái Mép - Thị Vải là cảng trung chuyển hàng hóa, còn VIFC-HCMC phải trở thành cảng trung chuyển dòng vốn cho kinh tế biển Việt Nam.

Với mạng lưới hệ thống cảng biển phía Nam như cảng Cát Lái, cảng quốc tế Gemalink tại Cái Mép - Thị Vải đến dự án chiến lược cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, khu vực TP. HCM đang sở hữu một hệ sinh thái hàng hải quy mô lớn.

Năm 2024, toàn hệ thống cảng biển TPHCM thông qua hơn 9,1 triệu TEU (xếp hạng 22 thế giới theo Lloyd's List), gắn với kim ngạch xuất nhập khẩu khoảng 104,6 tỉ USD trên địa bàn, chiếm khoảng 45-50% kim ngạch xuất nhập khẩu toàn quốc.

Xung quanh hạ tầng này, một chuỗi dịch vụ vận hành phát triển mạnh: bốc dỡ, lưu kho, kho bãi, giao nhận, khai báo hải quan, vận tải chuỗi cung ứng và hỗ trợ xuất nhập khẩu. Tổng giá trị giao dịch thương mại qua cảng biển khu vực bao gồm giá trị hàng hóa, dịch vụ logistics và nhu cầu tài chính liên quan - ước tính lên tới hơn 1.000 tỷ USD/năm.

Hệ sinh thái Trung tâm tài chính hàng hải quốc tế (IMFC), một trong bốn trụ cột chiến lược của VIFC-HCMC

Thế nhưng, phần lớn các dịch vụ tài chính cao cấp mang lại biên lợi nhuận lớn nhất, gồm tài trợ thương mại xuất nhập khẩu, tài trợ tàu biển, bảo hiểm và tái bảo hiểm hàng hải, thanh toán quốc tế, quản trị rủi ro logistics vẫn đang chảy qua Singapore, Hồng Kông và London.

Giá trị giao dịch giữ lại trong nước chỉ đạt 4-5% (tương đương khoảng 6-8 tỷ USD/năm). Trong bối cảnh này, Việt Nam không thể chỉ dừng lại ở vai trò điểm trung chuyển hàng hóa vật lý.

Hình thành hệ sinh thái tài chính hàng toàn diện là bước đi tất yếu

PGS-TS Nguyễn Hữu Huân cho rằng, việc hình thành một hệ sinh thái tài chính hàng hải toàn diện là bước đi tất yếu. Sáng kiến Hệ sinh thái tài chính hàng hải quốc tế (IMFC) ra đời và được định hướng phát triển như một cấu phần hạt nhân trong lộ trình xây dựng VIFC-HCMC, hướng tới khơi thông các dòng vốn và dịch vụ tài chính cao cấp gắn liền với nền kinh tế cảng biển thực của TP.HCM.

Tổng Thư ký Hiệp hội Đại lý, Môi giới và Dịch vụ hàng hải Việt Nam (VISABA) ông Nhữ Đình Thiện cũng cho rằng, có một nghịch lý cần suy nghĩ hiện nay đó là sản lượng container tăng trưởng nhanh nhất châu Á, nhưng phần lớn giá trị gia tăng từ ngành hàng hải lại đang chảy ra nước ngoài.

Cụ thể, khoảng 90% phí bảo hiểm P&I liên quan đến đội tàu Việt Nam được thu và quản lý bởi các câu lạc bộ bảo hiểm nước ngoài; khoảng 70% giao dịch tài chính hàng hải của Việt Nam thực hiện qua Singapore và Hồng Kông. Chi phí logistics của chúng ta đang ở mức 16–18% GDP - gần như gấp đôi Singapore hay Hà Lan.

Điều này có nghĩa là: dù hàng hóa xuất nhập khẩu qua cảng Việt Nam ngày càng nhiều, nhưng phần lớn dịch vụ tài chính, bảo hiểm, pháp lý, môi giới đi kèm vẫn do nước ngoài cung cấp và thu phí. Đây là tình trạng mà theo ông Thiện gọi là "nhập siêu dịch vụ tài chính hàng hải" – và đây chính là lý do cốt lõi vì sao chúng ta cần xây dựng Trung tâm Hàng hải Quốc tế tại TP. HCM (IMFC-HCMC).

Theo đánh giá của tư vấn Roland Berger, nếu IMC-HCMC được hình thành, tác động kinh tế rất cụ thể: đóng góp thêm khoảng 0,8% tăng trưởng GDP/năm; tạo ra khoảng 15.000 việc làm trực tiếp, chất lượng cao vào năm 2035; thu hút khoảng 60 tỷ USD vốn đầu tư quốc tế; và tổng giá trị thị trường hàng hải khu vực TP. HCM dự kiến tăng từ 117,5 tỷ USD năm 2025 lên 608,8 tỷ USD vào năm 2035.

Đây là những con số cho thấy hàng hải không đơn thuần là vận chuyển hàng hóa – đây là một ngành kinh tế biển có giá trị cực kỳ lớn nếu chúng ta khai thác đúng.