Trước yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy theo chủ trương của Trung ương, Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa có công văn đề nghị UBND các tỉnh, thành phố khẩn trương rà soát, sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. 

Một trong những chỉ tiêu đáng chú ý của đợt sắp xếp lần này là phấn đấu giảm tối thiểu 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập hiện có.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, quá trình tổng hợp báo cáo từ các địa phương cho thấy mạng lưới trường học hiện vẫn tồn tại nhiều bất cập. Nhiều trường có quy mô nhỏ, phân tán, chưa phù hợp với tốc độ phát triển dân số và yêu cầu tổ chức chính quyền mới. Không ít địa phương vẫn duy trì nhiều đầu mối quản lý, làm giảm hiệu quả đầu tư cơ sở vật chất, phân bổ đội ngũ giáo viên và tổ chức hoạt động giáo dục.

Chính vì vậy, việc sắp xếp lần này không chỉ nhằm tinh giản bộ máy mà còn hướng đến xây dựng mô hình quản trị nhà trường hiện đại hơn. Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh mục tiêu mở rộng quy mô trường, lớp để khai thác hiệu quả cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và nguồn lực đầu tư; đồng thời giảm biên chế quản lý, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy.

Điểm đáng chú ý là việc sắp xếp không thực hiện theo cách cơ học chỉ để giảm đầu mối. Mọi phương án phải dựa trên quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy mô dân số, đặc điểm địa lý và nhu cầu học tập của người dân. Đặc biệt, quyền học tập của học sinh được đặt ở vị trí trung tâm trong toàn bộ quá trình triển khai.

Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các địa phương tuyệt đối không để học sinh bỏ học hoặc gặp khó khăn trong tiếp cận giáo dục do việc sắp xếp trường lớp. Đối với các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, phương án tổ chức trường học phải linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm khoảng cách đi học hợp lý và an toàn cho học sinh.

Việc tổ chức lại mạng lưới trường học cũng phải tuân thủ các nguyên tắc chuyên môn của từng cấp học. Bộ yêu cầu không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông, không sáp nhập trường phổ thông với trung tâm giáo dục thường xuyên, đồng thời ưu tiên tổ chức lại các cơ sở giáo dục cùng cấp học hoặc có vị trí địa lý gần nhau nhằm nâng cao hiệu quả quản lý.

Song song với đó, các địa phương phải bảo đảm mỗi đơn vị hành chính cấp xã có tối thiểu một trường mầm non và một trường phổ thông, đáp ứng nhu cầu học tập của người dân theo tinh thần Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị.

Một trong những chỉ tiêu đáng chú ý của đợt sắp xếp lần này là phấn đấu giảm tối thiểu 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập hiện có. Tuy nhiên, Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định việc giảm đầu mối quản lý không đồng nghĩa với thu hẹp quy mô giáo dục.

Ngược lại, quy mô học sinh tại các điểm trường và phân hiệu sẽ được giữ ổn định; đội ngũ giáo viên được điều phối hợp lý hơn nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực. Việc cơ cấu lại đội ngũ cũng hướng tới giảm biên chế quản lý, tăng số lượng giáo viên trực tiếp đứng lớp, góp phần giải quyết tình trạng thiếu giáo viên tại nhiều địa phương.

Theo lộ trình Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra, từ ngày 1/7/2026 các địa phương sẽ triển khai thí điểm mô hình quản lý mới tại một số cơ sở giáo dục. Đây là giai đoạn hình thành các trường học quy mô lớn với nhiều phân hiệu hoặc điểm trường, hoạt động dưới sự điều hành thống nhất của một bộ máy quản lý.

Đến trước ngày 30/8/2026, các địa phương phải hoàn thành giai đoạn thí điểm để mô hình mới có thể vận hành ngay từ đầu năm học 2026–2027.

Sau khi đánh giá kết quả, từ ngày 30/3/2027 sẽ tiếp tục triển khai việc sáp nhập, hợp nhất các cơ sở giáo dục trên phạm vi toàn địa phương. Trước ngày 30/4/2027, việc sắp xếp đầu mối quản lý phải cơ bản hoàn thành, bảo đảm không làm gián đoạn hoạt động dạy học.

Công văn cũng đưa ra hai mô hình thí điểm nhằm đổi mới quản trị trường học. Cả hai đều hướng tới xây dựng các trường có quy mô lớn, sử dụng chung bộ máy hành chính, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và quản trị trên nền tảng số.

Mô hình mới sẽ giúp giảm thủ tục hành chính, nâng cao tính minh bạch trong quản lý nhân sự, tài chính, tài sản và hồ sơ chuyên môn; đồng thời tạo điều kiện để tập trung nguồn lực đầu tư cho cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và nâng cao chất lượng giáo dục.

Cùng với việc sắp xếp trường lớp, các địa phương phải xây dựng phương án bố trí đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên phù hợp; giải quyết đầy đủ chế độ, chính sách đối với các trường hợp dôi dư; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng để đáp ứng yêu cầu quản trị nhà trường trong bối cảnh mới.

Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các địa phương tăng cường công tác truyền thông, chủ động cung cấp thông tin, đối thoại với cơ sở giáo dục, đội ngũ giáo viên, phụ huynh và người dân nhằm tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai. Đồng thời, thường xuyên theo dõi, đánh giá, kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh để bảo đảm việc sắp xếp đạt hiệu quả thực chất.

Việc tổ chức lại mạng lưới trường học lần này không chỉ là yêu cầu phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp mà còn là bước chuyển quan trọng trong quá trình hiện đại hóa hệ thống giáo dục, xây dựng các cơ sở giáo dục có quy mô hợp lý, quản trị hiệu quả và đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập của người dân trong giai đoạn phát triển mới.