Báo cáo của CDC Hà Nội cho thấy, lũy kế từ đầu năm đến nay, toàn thành phố ghi nhận 2.175 trường hợp mắc sốt xuất huyết tại 117 phường, xã. CDC Hà Nội đánh giá, diễn biến dịch đang xuất hiện những tín hiệu cần đặc biệt lưu ý khi ghi nhận 91 ổ dịch từ đầu năm và 30 ổ dịch vẫn đang hoạt động.

Thời tiết tiếp tục diễn biến thất thường, tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sản, phát triển. Số ca mắc được dự báo có thể tiếp tục tăng.

Ngành Y tế Hà Nội nhận định số mắc đang có xu hướng gia tăng theo chu kỳ hàng năm. Những tuần tới cũng là giai đoạn có nhiều yếu tố thuận lợi cho dịch bệnh lan rộng. Học sinh, sinh viên từ nhiều địa phương trở lại Hà Nội bước vào năm học mới, làm gia tăng mật độ và sự giao lưu dân cư. Cùng với đó, thời tiết tiếp tục diễn biến thất thường, tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sản, phát triển. Số ca mắc được dự báo có thể tiếp tục tăng.

Thông tin từ CDC Hà Nội cho biết, sốt xuất huyết Dengue do vi rút Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua muỗi Aedes, trong đó Aedes aegypti, thường gọi là muỗi vằn, giữ vai trò véc tơ truyền bệnh quan trọng. Nhiệt độ, lượng mưa và độ ẩm tác động trực tiếp tới quá trình sinh sản và phát triển của muỗi. Bệnh thường tăng mạnh trong mùa mưa do môi trường thuận lợi hơn cho véc tơ truyền bệnh.

Tuy nhiên, tính mùa vụ không đồng nghĩa nguy cơ sốt xuất huyết chỉ tồn tại trong mùa mưa. Những năm gần đây, ranh giới giữa giai đoạn nguy cơ cao và thấp ngày càng khó phân định rõ ràng. Mưa lớn có thể xen kẽ những đợt nắng nóng, nhiệt độ và độ ẩm biến động, trong lúc hàng loạt vật dụng chứa hoặc đọng nước vẫn tồn tại trong khu dân cư. Muỗi Aedes có thể tiếp tục sinh sản ngay cả ở những thời điểm thời tiết không mang đặc trưng của mùa mưa.

Đáng chú ý, muỗi truyền sốt xuất huyết không cần những nguồn nước lớn để sinh sản. Chỉ một lượng nước nhỏ đọng lại trong xô, chậu, lọ hoa, khay nước, lốp xe cũ, nắp thùng, phế liệu hay chậu cây cảnh cũng có thể tạo thành ổ bọ gậy.

Kết quả giám sát tại các khu vực xuất hiện ca bệnh và ổ dịch cho thấy bọ gậy được phát hiện trong nhiều vật dụng rất quen thuộc tại hộ gia đình, khu dân cư như thùng phi, lọ hoa, bể nước, chum, xô lau nhà, phế liệu, chậu cây thủy sinh, bình hoa hay dụng cụ cho gia súc, gia cầm uống nước.

Đặc điểm đô thị của Hà Nội càng khiến bài toán kiểm soát véc tơ truyền bệnh trở nên phức tạp. Thành phố có mật độ dân cư cao, tốc độ đô thị hóa nhanh, nhiều công trình xây dựng, khu nhà trọ, khu dân cư đông đúc và lượng người di chuyển thường xuyên giữa các địa bàn. Chỉ cần các dụng cụ chứa nước không được quản lý hoặc xử lý đúng cách, những ổ bọ gậy mới có thể nhanh chóng xuất hiện.

Sự dịch chuyển liên tục của người dân giữa Hà Nội và các tỉnh, thành cũng làm tăng khả năng vi rút Dengue được đưa từ địa bàn này sang địa bàn khác. Điều này đòi hỏi công tác phòng dịch phải được triển khai rộng hơn phạm vi những khu vực đã ghi nhận bệnh nhân hoặc ổ dịch.

Một trong những giải pháp quan trọng nhất vẫn là vệ sinh môi trường và diệt bọ gậy, bởi biện pháp này tác động trực tiếp vào nguồn phát sinh véc tơ truyền bệnh.

Phun hóa chất diệt muỗi có vai trò cần thiết trong xử lý ổ dịch theo chỉ định chuyên môn, giúp nhanh chóng giảm mật độ muỗi trưởng thành. Nhưng hóa chất không thể thay thế việc loại bỏ các ổ bọ gậy. Nếu những dụng cụ chứa nước vẫn tồn tại, muỗi mới tiếp tục phát triển, quần thể muỗi có thể nhanh chóng phục hồi và nguy cơ lây truyền bệnh quay trở lại.

Thực tế giám sát tại các ổ dịch đang hoạt động cũng cho thấy, ngay cả sau xử lý, bọ gậy vẫn có thể tiếp tục được phát hiện nếu vệ sinh môi trường và loại bỏ vật chứa nước không được duy trì. Bởi vậy, diệt bọ gậy cần trở thành công việc thường xuyên tại từng hộ gia đình, khu dân cư thay vì chỉ tập trung thực hiện trong những chiến dịch cao điểm hoặc sau khi số ca mắc đã tăng mạnh.

Chính quyền phường, xã giữ vai trò quan trọng trong tổ chức phòng, chống dịch tại cộng đồng, từ giám sát ca bệnh, phát hiện và xử lý sớm ổ dịch đến tổ chức vệ sinh môi trường tại khu dân cư, trường học, công trình xây dựng, khu đất trống và các địa điểm nguy cơ cao. Sự tham gia của tổ dân phố, cơ quan, đơn vị, đoàn thể và từng hộ gia đình quyết định khả năng duy trì hiệu quả của các biện pháp này.

Yêu cầu chủ động càng trở nên cấp thiết trong thời điểm năm học mới bắt đầu. Trường học, ký túc xá, nhà trọ và các khu vực tập trung đông học sinh, sinh viên cần được kiểm tra, loại bỏ các dụng cụ có khả năng đọng nước, không để hình thành môi trường thuận lợi cho muỗi sinh sản.

Với mỗi gia đình, phòng bệnh có thể bắt đầu từ những công việc rất đơn giản nhưng phải được thực hiện đều đặn như kiểm tra các vật dụng chứa nước trong và xung quanh nhà; vệ sinh bể, chum, vại, thùng chứa nước; đậy kín dụng cụ trữ nước; thay nước bình hoa; thu gom phế liệu; xử lý các vị trí dễ đọng nước tại ban công, sân thượng, khu vực cây cảnh, nhà kho và khu vực xung quanh nhà.

Người dân cũng cần phối hợp với chính quyền, ngành y tế trong các đợt vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy và phun hóa chất xử lý ổ dịch, đồng thời chủ động phòng muỗi đốt, kể cả vào ban ngày do muỗi Aedes thường hoạt động mạnh trong khoảng thời gian này.

Sốt xuất huyết hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Một nguy cơ đáng lưu ý là người bệnh có thể chuyển nặng vào giai đoạn giảm hoặc hết sốt, khiến không ít trường hợp chủ quan cho rằng bệnh đã thuyên giảm. Vì vậy, người có biểu hiện sốt cao đột ngột, đau đầu, đau mỏi người, phát ban hoặc những triệu chứng bất thường cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, hướng dẫn theo dõi, không tự ý điều trị tại nhà.