-
Bệnh thần kinh gia tăng gánh nặng, cần mở rộng cơ hội tiếp cận điều trị
-
Chuyển mùa, gia tăng nguy cơ bệnh hô hấp và biến cố tim mạch
-
Tin mới y tế ngày 19/11: Thiếu máy xạ trị, bệnh nhân ung thư đối mặt nguy cơ chậm điều trị
-
Tăng miễn dịch cộng đồng, giảm nguy cơ bùng phát dịch bệnh -
Đầu tư gần 3.000 tỷ đồng, hướng tới sản xuất vắc-xin công nghệ cao
Trong quá trình hoàn thiện chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá, một trong những vấn đề được quan tâm là lựa chọn công cụ quản lý phù hợp đối với hoạt động phân phối, bán buôn và bán lẻ.
Bà Phan Minh Thủy, Trưởng phòng Tư vấn chính sách và pháp luật, Ban Pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, việc hoàn thiện cơ chế quản lý kinh doanh thuốc lá cần được xem xét trên cả hai phương diện là bảo vệ sức khỏe nhân dân, đặc biệt là trẻ em và người chưa đủ 18 tuổi, đồng thời bảo đảm sự thống nhất với chủ trương cải cách thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh.
Theo bà Phan Minh Thủy, cơ chế cấp phép kinh doanh thuốc lá hiện nay thực hiện hai chức năng chủ yếu, gồm xác định chủ thể, địa điểm kinh doanh để phục vụ công tác quản lý và tạo công cụ răn đe thông qua việc thu hồi giấy phép đối với những trường hợp vi phạm.
Tuy nhiên, trong điều kiện chuyển đổi số và khả năng kết nối dữ liệu ngày càng được mở rộng, các chức năng này có thể được thực hiện bằng những phương thức khác, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thủ tục cấp phép hành chính.
![]() |
| Bên cạnh kiểm soát hoạt động kinh doanh hợp pháp, việc ngăn chặn thuốc lá nhập lậu cũng cần được đặt trong tổng thể chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá. |
Chuyên gia VCCI phân tích, cần phân biệt rõ giữa thủ tục xin cấp phép và những điều kiện kinh doanh bắt buộc. Việc nghiên cứu bãi bỏ một thủ tục cấp phép khâu lưu thông không đồng nghĩa với việc loại bỏ các nghĩa vụ tuân thủ pháp luật, đặc biệt là quy định về nguồn gốc hàng hóa, địa điểm kinh doanh, cấm bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi và các chế tài nghiêm khắc đối với hành vi vi phạm.
Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP với thời gian tạm ngưng một số thủ tục cấp phép mua bán thuốc lá từ ngày 1/7/2026 đến hết ngày 28/2/2027. Theo bà Thủy, thời gian triển khai trong 6 tháng còn ngắn, chưa đủ cơ sở để đánh giá tác động của việc điều chỉnh thủ tục đối với tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong cộng đồng.
Hiệu quả trước mắt của chính sách vì vậy cần được xem xét chủ yếu trên phương diện giảm chi phí tuân thủ, tiết kiệm thời gian thực hiện thủ tục và sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực quản lý nhà nước.
Tuy nhiên, việc thay đổi cơ chế quản lý cũng đặt ra những yêu cầu mới. Nếu giảm khâu cấp phép nhưng thiếu công cụ nhận diện điểm bán, giám sát nguồn hàng và xử lý hành vi vi phạm, hiệu lực quản lý có thể bị ảnh hưởng. Ngược lại, nếu thủ tục thay thế tiếp tục tạo ra những nghĩa vụ hành chính tương tự, mục tiêu cải cách khó đạt được.
Từ góc độ này, bà Thủy đề xuất nghiên cứu chuyển trọng tâm quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu, trong đó thông tin về cơ sở kinh doanh có thể được tích hợp, liên thông với hệ thống đăng ký kinh doanh, dữ liệu thuế, hóa đơn điện tử và tem điện tử.
Bên cạnh đó, một trong những yêu cầu quan trọng của chính sách là kiểm soát các hành vi vi phạm trong quá trình kinh doanh, đặc biệt là bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi, lưu thông hàng nhập lậu, hàng giả và những sản phẩm không rõ nguồn gốc.
Bà Phan Minh Thủy cho rằng, việc một cơ sở được cấp giấy phép không đồng nghĩa với khả năng bảo đảm tuân thủ trong suốt quá trình hoạt động. Nếu thiếu kiểm tra thực tế, các hành vi vi phạm vẫn có thể xảy ra. Do đó, cần tập trung nguồn lực cho thanh tra, hậu kiểm và áp dụng chế tài phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm.
Chuyên gia đề xuất nghiên cứu cơ chế đình chỉ hoặc cấm kinh doanh sản phẩm thuốc lá có thời hạn đối với cơ sở tái phạm hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng. Đồng thời, hoạt động kiểm tra cần được tổ chức dựa trên đánh giá rủi ro, tăng khả năng phát hiện hành vi bán thuốc lá cho người chưa đủ tuổi, kiểm soát nguồn gốc hàng hóa và công khai kết quả xử lý vi phạm.
Bên cạnh kiểm soát hoạt động kinh doanh hợp pháp, việc ngăn chặn thuốc lá nhập lậu cũng cần được đặt trong tổng thể chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá. Theo phân tích của bà Thủy, thuốc lá nhập lậu không chịu sự quản lý đầy đủ về thuế, nguồn gốc và cảnh báo sức khỏe, có thể gây thất thu ngân sách, tạo cạnh tranh không bình đẳng và làm suy giảm hiệu quả các biện pháp hạn chế tiêu dùng.
Để giải quyết vấn đề này, cần tăng cường phối hợp giữa lực lượng Hải quan, Bộ đội Biên phòng, Công an, Quản lý thị trường và chính quyền địa phương, đồng thời mở rộng giám sát đối với hoạt động mua bán trên môi trường mạng. Việc ứng dụng tem điện tử, hóa đơn điện tử và kết nối cơ sở dữ liệu có thể hỗ trợ truy xuất nguồn gốc, phát hiện những dấu hiệu bất thường trong lưu thông hàng hóa.
Tuy nhiên, kiểm soát thị trường chỉ là một phần của chính sách phòng, chống tác hại thuốc lá. Mục tiêu giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá còn đòi hỏi triển khai đồng bộ những biện pháp tác động trực tiếp đến nhu cầu tiêu dùng, bao gồm chính sách thuế, giá, mở rộng môi trường không khói thuốc, kiểm soát quảng cáo và trưng bày sản phẩm, truyền thông thay đổi hành vi và hỗ trợ cai nghiện thuốc lá.
Đặc biệt, việc bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên trước nguy cơ tiếp cận, sử dụng các sản phẩm thuốc lá cần tiếp tục được xác định là ưu tiên trong thiết kế và thực thi chính sách. Các yêu cầu về phòng ngừa người hút mới, hạn chế sự hấp dẫn của sản phẩm và xử lý nghiêm hành vi vi phạm phải được duy trì bất kể phương thức quản lý kinh doanh được điều chỉnh ra sao.
Một vấn đề khác được chuyên gia VCCI lưu ý là tính ổn định và khả năng dự báo của pháp luật. Trong trường hợp các quy định tạm thời hết hiệu lực mà cơ chế quản lý mới chưa được hoàn thiện, hoạt động của những cơ sở kinh doanh đang tuân thủ pháp luật có thể gặp khó khăn. Do đó, việc xây dựng quy định chuyển tiếp rõ ràng là cần thiết nhằm bảo đảm tính liên tục của chính sách, đồng thời tránh phát sinh thêm thủ tục và chi phí không cần thiết.
-
Phát triển mạng lưới cấp cứu ngoại viện, thêm cơ hội sống cho người bệnh -
Y học hiện đại thay đổi tiên lượng sống của trẻ chào đời sớm -
Hoàn thiện lá chắn bảo vệ trẻ em trước những nguy cơ mới -
Hơn 120 quốc gia dự kiến hội tụ tại Việt Nam kết nối đầu tư y tế -
Trẻ mắc RSV gia tăng, nhiều ca sơ sinh suy hô hấp nặng -
Tin mới y tế ngày 18/11: Kháng kháng sinh gia tăng, đe dọa thành quả y học toàn cầu -
Sốt xuất huyết đe dọa cả người trẻ khỏe mạnh, cần tăng cường phòng bệnh
-
Bế giảng khóa bồi dưỡng nghiệp vụ đối ngoại cho cán bộ khu vực phía Bắc và Bắc Trung Bộ
-
SeABank thông báo mời thầu
-
Vingroup giữ vững vị trí thứ 6 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam, Green SM vươn lên dẫn đầu
-
Công bố Top 500 Doanh nghiệp tạo giá trị hàng đầu Việt Nam 2026
-
Anphabe chính thức công bố bảng xếp hạng Top 100 NƠI LÀM VIỆC TỐT NHẤT VIỆT NAM® 2026
-
Nâng cao năng lực đối ngoại qua thực tiễn mô hình cửa khẩu thông minh tại Lạng Sơn
