Thách thức lớn, nhưng ưu tiên phát triển bền vững

Cuối tuần qua, trong những ngày làm việc đầu tiên của Kỳ họp thứ hai, Quốc hội Khóa XVI đã tiến hành thảo luận tại tổ về các kế hoạch kinh tế - xã hội, ngân sách, đầu tư công.

Báo cáo Quốc hội trong phiên khai mạc Kỳ họp, về tình hình thực hiện kế hoạch năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khái quát, kinh tế - xã hội đạt nhiều kết quả tích cực, khá toàn diện, từng bước hình thành và củng cố những nền tảng quan trọng cho phát triển, dự kiến đạt và vượt 14/15 chỉ tiêu chủ yếu. Nổi bật là tăng trưởng kinh tế cao gắn với ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn, các động lực tăng trưởng được phát huy, tạo nền tảng cho đổi mới mô hình phát triển.

Với Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, Thủ tướng cho biết, trong 45 chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội, tăng trưởng GDP phấn đấu từ 10% trở lên, tốc độ tăng Chỉ số Giá tiêu dùng (CPI) khoảng 4,5%....

GDP và CPI cũng là hai chỉ tiêu được Ủy ban Kinh tế và Tài chính cùng nhiều vị đại biểu Quốc hội đề cập ở nhiều góc cạnh.

Phiên thảo luận tại tổ về kinh tế - xã hội, ngân sách, đầu tư công. Ảnh: Đức Thanh

Theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, tăng trưởng kinh tế 9 tháng năm 2026 ước đạt 9,01%. Để hoàn thành mục tiêu cả năm từ 10% trở lên, quý IV cần tăng khoảng 12,5%, đặt ra thách thức lớn trong thời gian còn lại. Đáng lưu ý, 27/34 địa phương có tốc độ tăng GRDP 9 tháng thấp hơn mục tiêu cả năm, hai cực tăng trưởng quan trọng là Hà Nội và TP.HCM, chiếm trên 35% tổng quy mô GRDP cả nước, chỉ đạt mức tăng trưởng ước lần lượt là 8,85% và 9,06% trong 9 tháng năm 2026. Ước cả năm 2026, cả 4 địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất, chiếm gần 47% tổng GRDP cả nước, đều dự kiến không đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2026: TP.HCM ước tăng 9,52% (mục tiêu 10,2%), Hà Nội 9,25% (mục tiêu 11%), Hải Phòng 12,39% (mục tiêu 13%) và Đồng Nai 9,74% (mục tiêu 10%).

Điều này cho thấy thách thức không chỉ ở yêu cầu tăng tốc trong quý IV, mà còn ở khả năng phát huy vai trò dẫn dắt của các trung tâm kinh tế lớn, cơ quan chủ trì thẩm tra về kinh tế - xã hội lưu ý.

Dẫn lại nhận định của Ủy ban Kinh tế và Tài chính khi thảo luận tại tổ, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang nhấn mạnh nguy cơ nền kinh tế chung sẽ gặp rất nhiều khó khăn nếu 4 địa phương đóng vai trò động lực phát triển mạnh nhất cả nước không hoàn thành chỉ tiêu tăng trưởng đề ra.

Bí thư Trần Lưu Quang phân tích, TP.HCM đóng góp đến 23,4% GDP của cả nước, tức là nếu thành phố hụt 1% thì 33 tỉnh, thành gộp lại, mỗi đơn vị phải gánh 0,25% thì mới bù được. Ngược lại, nếu Thành phố đóng góp tăng thêm được 1% thì sẽ rất đáng mừng, vì 1% này tương đương khoảng 30.000 tỷ đồng, gần 1,2 tỷ USD.

Chính vì vậy, việc TP.HCM nỗ lực tăng trưởng không đơn thuần là nhiệm vụ riêng của địa phương, mà là nghĩa vụ và đóng góp trực tiếp cho sự ổn định chung của nền kinh tế quốc gia.

Tuy nhiên, Bí thư Trần Lưu Quang cũng chia sẻ với các vị đại biểu rằng: “TP.HCM phải phát triển bền vững. Nghĩa là không ăn xổi ở thì, không bằng mọi giá để phát triển hai con số”.

“Trong trường hợp không đạt được, chúng ta sẽ xin lỗi mọi người và nỗ lực hơn trong năm sau”, Bí thư Trần Lưu Quang bày tỏ.

Không nên yêu cầu tất cả các tỉnh đều phải tăng 10%

Cũng nhấn mạnh yêu cầu phải bảo đảm phát triển bền vững, Bí thư Thành ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường khẳng định mục tiêu phấn đấu cả nước tăng trưởng 10% là đúng, nhưng không nên yêu cầu tất cả các tỉnh đều phải tăng 10%.

Từ thực tế khi còn làm Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng, ông Cường nói, nếu yêu cầu tỉnh này đạt tăng trưởng 10% thì rất khó, bởi địa hình núi chia cắt, mưa lũ là nhà dân sụt lở, làm đủ ăn đã khó. Vì thế, nhiệm vụ chính của Cao Bằng là giữ rừng, giữ nước, giữ văn hóa, lịch sử cội nguồn, giữ biên giới.

“Quảng Ninh chúng tôi dứt khoát không thể tăng trưởng dưới 10%, dưới 10% thì cách chức cả Bí thư, Chủ tịch, nhưng Cao Bằng thì không làm được, rất khó”, Bí thư Quản Minh Cường quả quyết và cho rằng, phải xác định chỉ tiêu theo điều kiện thực tế, địa lý và nhiệm vụ rõ ràng để bảo đảm phát triển bền vững.

Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Đình Xuân, Bí thư Đảng ủy phường Thanh Điền (Tây Ninh) cho rằng, mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên thể hiện quyết tâm phát triển cao. Nhưng để đạt mục tiêu chung, cần làm rõ động lực tăng trưởng của từng nhóm địa phương, đặc biệt là các tỉnh có cơ cấu kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp.

Đại biểu Nguyễn Đình Xuân phân tích, các địa phương có công nghiệp, đô thị lớn, dịch vụ và đầu tư quy mô lớn có nhiều động lực để tăng trưởng nhanh. Trong khi đó, các địa phương thuần nông thường có quy mô thị trường nhỏ, giá trị sản phẩm thấp, doanh nghiệp ít, nguồn thu ngân sách hạn chế và khả năng thu hút đầu tư còn khó khăn.

Nếu vẫn phát triển theo cách truyền thống, chủ yếu tăng diện tích, tăng sản lượng nông nghiệp hoặc trông chờ vào đầu tư công thì rất khó tạo ra mức tăng trưởng hai con số một cách bền vững, ông Xuân nhấn mạnh.

Theo đại biểu Xuân, để các địa phương thuần nông tăng trưởng cao, phải thay đổi cách tổ chức nền kinh tế nông thôn theo hướng không chỉ sản xuất nông sản, mà còn phát triển công nghiệp chế biến, dịch vụ, logistics và các hoạt động kinh tế có giá trị gia tăng cao ngay tại địa phương.

“Không nên áp dụng một công thức tăng trưởng giống nhau cho mọi địa phương. Cần phân nhóm địa phương theo lợi thế, cơ cấu kinh tế, trình độ phát triển và khả năng huy động nguồn lực; từ đó xác định động lực, chỉ tiêu và giải pháp phù hợp”, ông Xuân nêu quan điểm.

Đối với xã thuần nông, ông Xuân nhấn mạnh, tăng trưởng hai con số phải dựa trên sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tạo ra giá trị mới, chứ không thể chỉ là tăng sản lượng nông nghiệp hoặc tăng thu từ đất. Đồng thời, cần xây dựng phương pháp đo lường tăng trưởng cấp xã phù hợp, có số liệu tin cậy, tránh giao chỉ tiêu cao nhưng thiếu căn cứ và nguồn lực thực hiện.

Theo nghị trình, ngày 31/10 Quốc hội sẽ thảo luận tại hội trường về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027. Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 sẽ được Quốc hội bấm nút vào ngày 7/11.