Trong quá trình tham gia các thị trường và chuỗi cung ứng quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam ngày càng phải đáp ứng những yêu cầu cao hơn về hiệu quả sản xuất, dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, phát thải và minh bạch thông tin. Những quy định như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) hay Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đang đặt ra những yêu cầu mới đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đã bắt đầu chuyển đổi từ những vấn đề cụ thể trong hoạt động sản xuất như tối ưu quy trình, giảm tiêu hao năng lượng, tiết kiệm nguyên vật liệu, số hóa dữ liệu hay ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả quản lý.

Tuy nhiên, từ một ý tưởng đến một giải pháp có thể triển khai vẫn là khoảng cách không nhỏ. Hạn chế về nguồn lực, thiếu chuyên gia đồng hành và chưa có phương pháp đánh giá, xác định ưu tiên khiến nhiều sáng kiến chưa thể phát huy hiệu quả.

Giải quyết khoảng cách này là mục tiêu của Giải thưởng Sáng kiến Chuyển đổi kép Việt Nam 2026 (Twin Transition Challenge - TTC 2026), được triển khai trong khuôn khổ Dự án “Trung tâm Chuyển đổi kép - Chuyển đổi số và Đổi mới sáng tạo nhằm bảo vệ môi trường và khí hậu tại Việt Nam” (Twin Transition Hub - TTH).

Chương trình do Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (APED), Bộ Tài chính phối hợp với Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức, thay mặt Bộ Hợp tác Phát triển - CHLB Đức thực hiện.

TTC 2026 hướng tới các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa trong 3 lĩnh vực gồm chế biến nông sản; chế biến gỗ và giấy; dệt may và da giày. Các sáng kiến được tìm kiếm tập trung vào chuyển đổi số hướng tới chuyển đổi xanh, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tài nguyên và giảm phát thải.

Điểm đáng chú ý của chương trình là giải thưởng không chỉ dừng ở việc lựa chọn và tôn vinh sáng kiến. Ngay từ khi đăng ký, doanh nghiệp được thực hiện đánh giá Mức độ trưởng thành chuyển đổi kép (Twin Maturity Assessment - TMA) nhằm xác định hiện trạng, những điểm còn hạn chế và các ưu tiên cần cải thiện.

Kết quả đánh giá giúp doanh nghiệp xây dựng sáng kiến sát hơn với nhu cầu thực tế, đồng thời xác định rõ hơn tính cấp thiết và khả năng triển khai.

Trong quá trình tham gia, tất cả doanh nghiệp đăng ký được đào tạo về quản trị dữ liệu hướng tới chuyển đổi kép. Các doanh nghiệp được lựa chọn vào những vòng tiếp theo sẽ nhận tư vấn 1:1, hỗ trợ xây dựng lộ trình chuyển đổi và kế hoạch hành động.

Đối với 3 doanh nghiệp xuất sắc nhất, chương trình tiếp tục hỗ trợ thí điểm triển khai sáng kiến và kết nối với các nhà cung cấp giải pháp công nghệ phù hợp.

Bên cạnh hỗ trợ chuyên môn, TTC 2026 cũng mở rộng cơ hội kết nối doanh nghiệp với mạng lưới chuyên gia, tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp, trường đại học, nhà cung cấp công nghệ và các đối tác trong hệ sinh thái chuyển đổi kép.

Theo hướng tiếp cận này, chuyển đổi kép không nhất thiết phải bắt đầu bằng những khoản đầu tư lớn. Một quy trình được tối ưu, dữ liệu được số hóa hay năng lượng được sử dụng hiệu quả hơn đều có thể trở thành điểm khởi đầu.

Khi được đánh giá, tư vấn và kiểm chứng trong thực tế, những sáng kiến phù hợp có thể tạo ra giá trị trực tiếp cho doanh nghiệp, đồng thời trở thành mô hình để các doanh nghiệp khác tham khảo và áp dụng.

TTC 2026 vì vậy hướng tới không chỉ tìm kiếm ý tưởng, mà còn đồng hành để biến sáng kiến thành giải pháp, biến giải pháp thành mô hình và từ đó lan tỏa kinh nghiệm chuyển đổi trong cộng đồng doanh nghiệp.

Trong bối cảnh chuyển đổi xanh và số hóa ngày càng gắn với năng lực cạnh tranh, mỗi sáng kiến được đưa vào thực tế không chỉ tạo giá trị cho một doanh nghiệp, mà còn góp thêm một kinh nghiệm thực tiễn cho quá trình chuyển đổi kép của khu vực sản xuất Việt Nam.