Sở Xây dựng TP.HCM đang lấy ý kiến về hồ sơ dự thảo Nghị quyết của HĐND Thành phố miễn thu phí sử dụng công trình, kết cấu hạ tầng, công trình dịch vụ tiện ích công cộng trong khu vực cửa khẩu cảng biển trên địa bàn TP.HCM nhằm hỗ trợ sản xuất kinh doanh.

Nội dung này dự kiến sẽ trình HĐND TP.HCM xem xét, thông qua tại kỳ họp tháng 4/2026.

Cơ quan soạn thảo cho rằng, việc miễn phí hạ tầng cảng biển là cần thiết, có cơ sở pháp lý vững chắc và phù hợp với thực tiễn trong bối cảnh hiện nay. Ảnh: Lê Toàn.

Dự kiến miễn thu khoảng 7.170 tỷ đồng trong 3 năm

Theo dự thảo tờ trình của UBND TP.HCM, Thành phố đề xuất miễn phí sử dụng công trình kết cấu hạ tầng, công trình dịch vụ, tiện ích công cộng trong khu vực cửa khẩu cảng biển trên địa bàn Thành phố để hỗ trợ sản xuất kinh doanh cho toàn bộ các đối tượng chịu phí theo quy định hiện hành.

Về điều khoản chuyển tiếp, đối với các khoản phí đã phát sinh nghĩa vụ nộp trước ngày Nghị quyết này có hiệu lực thì tiếp tục thực hiện theo quy định trước đây. Kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực thi hành, các khoản phí thuộc phạm vi điều chỉnh được miễn thu.

Trường hợp tổ chức, cá nhân đã nộp phí trước cho thời gian sau thời điểm Nghị quyết có hiệu lực thì xử lý hoàn trả theo quy định của pháp luật.

Cơ quan soạn thảo đề xuất miễn thu phí trong vòng 3 năm kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực. Việc đề xuất thời gian miễn thu phí hạ tầng cảng biển trong 3 năm được xác định trên cơ sở cân nhắc toàn diện giữa yêu cầu hỗ trợ doanh nghiệp trong ngắn hạn và bảo đảm ổn định chính sách, cân đối ngân sách trong trung hạn.

Thực tiễn cho thấy, quá trình phục hồi của doanh nghiệp sau các biến động kinh tế lớn thường kéo dài từ 2 - 3 năm. Trong bối cảnh hiện nay, doanh nghiệp xuất nhập khẩu không chỉ chịu tác động tức thời mà còn phải mất thời gian để khôi phục thị trường, đơn hàng; Tái cấu trúc chuỗi cung ứng; ổn định dòng tiền và năng lực tài chính.

Do đó, cơ quan soạn thảo cho rằng thời gian miễn thu phí trong 3 năm là phù hợp để doanh nghiệp có đủ “độ trễ” cần thiết nhằm phục hồi thực chất và bền vững, thay vì chỉ hỗ trợ ngắn hạn mang tính tạm thời.

Dự kiến, việc miễn thu phí hạ tầng cảng biển sẽ làm hụt thu khoảng 7.170 tỷ đồng trong 3 năm. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo đánh giá đây là khoản “chi phí cơ hội” cần thiết để nuôi dưỡng nguồn thu, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và mở rộng cơ sở thu ngân sách trong dài hạn.

Giảm áp lực chi phí logistics, hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Theo cơ quan soạn thảo, kinh tế thế giới hiện vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro với các xung đột địa chính trị, căng thẳng thương mại và bất ổn an ninh hàng hải, khiến chi phí vận tải biển, nhiên liệu và bảo hiểm hàng hóa gia tăng, thời gian giao nhận kéo dài và chuỗi cung ứng bị gián đoạn.

Các yếu tố này không chỉ làm gia tăng mạnh chi phí vận tải biển, nhiên liệu và bảo hiểm hàng hóa mà còn kéo dài đáng kể thời gian giao nhận, gây đứt gãy cục bộ chuỗi cung ứng và làm gia tăng rủi ro trong hoạt động thương mại quốc tế.

Cụ thể, chi phí logistics quốc tế liên tục tăng cao và biến động khó lường, đặc biệt là chi phí vận tải biển, phụ phí nhiên liệu (BAF), phụ phí tắc nghẽn cảng, phụ phí mùa cao điểm, cũng như chi phí bảo hiểm hàng hóa.

Nhiều tuyến vận tải quốc tế bị kéo dài thời gian vận chuyển, thay đổi lịch trình, thậm chí phải chuyển hướng, dẫn đến phát sinh thêm chi phí và rủi ro trong giao nhận hàng hóa. Điều này khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc xác định giá thành, đàm phán hợp đồng và kiểm soát tiến độ giao hàng.

Trong nước, các doanh nghiệp còn phải gánh chịu sự gia tăng của nhiều loại chi phí trong bao gồm chi phí tài chính do lãi suất và tiếp cận tín dụng còn khó khăn; rủi ro biến động tỷ giá ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị hợp đồng xuất nhập khẩu; chỉ phí lưu kho, lưu bãi do thời gian thông quan kéo dài; chi phí kiểm tra chuyên ngành, thủ tục hành chính; cùng với các chi phí phát sinh trong quá trình vận chuyển, bốc xếp và lưu giữ hàng hóa tại cảng.

Các yếu tố nêu trên đã làm gia tăng đáng kể chi phí sản xuất, kinh doanh, trực tiếp làm giảm biên lợi nhuận, thu hẹp khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng và suy giảm quy mô hoạt động của doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Trước những khó khăn trên, việc thực hiện thu phí hạ tầng cảng biển trong giai đoạn hiện nay sẽ góp phần gia tăng áp lực chi phí cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Do đó, yêu cầu đặt ra là phải có giải pháp kịp thời, đủ mạnh nhưng đồng thời vẫn bảo đảm tính ổn định và nhất quán của chính sách pháp luật của Nhà nước đã được quy định tại Luật Phí lệ phí và các văn bản khác liên quan.

Cơ quan soạn thảo cho rằng, việc miễn phí hạ tầng cảng biển là cần thiết, có cơ sở pháp lý vững chắc và phù hợp với thực tiễn trong bối cảnh hiện nay. Giải pháp này góp phần giảm bớt chi phí cho doanh nghiệp, đồng thời duy trì tính ổn định và linh hoạt của chính sách để phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong dài hạn.